II OSK 1553/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 8 października 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 402/09 w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. L. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 402/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 roku, nr 52, poz. 525, ze zm., dalej u.b.a.) Komendant Wojewódzki Policji cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skazanie skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. za popełnienie czynu z art. 178 a § 2 k.k. było wystarczającą przesłanką, aby zaliczyć czyn skarżącego do katalogu przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Jak uznał Komendant konsekwencją popełnienia przez skarżącego ww. czynu było przekonanie organu, że skarżący nie daje gwarancji bezpiecznego używania broni palnej myśliwskiej, a tym samym budziło uzasadnione obawy, że broń może być przez niego użyta w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, co wypełniało dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Powyższe stanowisko, w ocenie organu wzmaga fakt niedostarczenia przez skarżącego orzeczenia lekarskiego, które wskazywałoby czy skarżący może nadal dysponować bronią palną. Jednocześnie organ wskazał, że pozytywna opinia lokalnej jednostki Policji oraz Koła Łowieckiego nr [...] "[...]" w Ł. nie mogą, w świetle zgromadzonych dowodów, zaważyć na wyniku postępowania administracyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że w toku postępowania nie uwzględniono wszystkich dowodów zebranych w sprawie i wskazał, że orzeczenie lekarskie i psychologiczne dostarczył 18 września 2008 r. Zwrócił również uwagę, że wyrok karny skazujący został wydany nie przez Sąd w Z. lecz w B. P. Skarżący opisał sytuację w jakiej doszło do spożycia przez niego alkoholu i podkreślił, że nie może spożywać alkoholu z uwagi na chorobę serca. Zwrócił uwagę na swoją dotychczasową nienaganną postawę, a także na wzięcie przez Sąd pod uwagę jego dotychczasowego trybu życia, co skutkowało niezatrzymaniem prawa jazdy kat. "B". Nadto skarżący zarzucił, iż organ I instancji zbyt długo prowadził postępowanie, a ponadto pomimo wyznaczenia terminu zakończenia sprawy do dnia [...] listopada 2008 r., decyzję wydał już [...] października 2008 r. Mając powyższe względy na uwadze skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że okoliczności przestępstwa popełnianego przez skarżącego oraz jego ciężar gatunkowy wystarczająco uzasadniają zaliczenie skarżącego do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Zwrócił uwagę, że skarżący w stanie nietrzeźwości poruszał się rowerem po drodze publicznej, przy czym badanie stanu trzeźwości wykazało aż 1,44 mg/l w pierwszym i 1,32 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu w drugim pomiarze. Zgodnie z przepisem art. 115 § 16 pkt 2 k.k. stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Strona przekroczyła więc tę wartość wielokrotnie, będąc de facto w stanie upojenia alkoholowego. Organ podkreślił, iż stężenie alkoholu w organizmie skarżącego wykazywało już tendencję spadkową, co następuje dopiero po dłuższym czasie od jego spożycia. Okoliczności te - zdaniem organu - poddają w wątpliwość wiarygodność jego wyjaśnień w kwestii ilości spożytego alkoholu oraz okoliczności, w jakich do tego miało dojść. Organ zauważył, iż wypadek czy kolizję spowodować może osoba nie znajdująca się pod wpływem alkoholu lub podobnie działających środków, jednakże w ogromnej większości przypadków jest to związane z niezachowaniem ostrożności stosownej do panujących warunków na drodze. Tymczasem osoby nietrzeźwe świadomie znacznie ograniczają albo wręcz wyłączają swoje zdolności psychomotoryczne, niezbędne do odpowiedzialnego i bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym. Tego rodzaju zachowanie niewątpliwie świadczy o braku takiej odpowiedzialności, co jest wysoce szkodliwe społecznie, ponieważ stwarza pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia uczestników komunikacji. Zasady obowiązujące na drogach mają na celu zapewnienie przewidywalności zachowania się wszystkich osób, które w obrębie drogi się znajdują. Tymczasem nietrzeźwi uczestnicy ruchu świadomie, nie licząc się z życiem i zdrowiem innych osób, zasadom tym się sprzeniewierzają. Jest to postawa z gruntu aspołeczna i dość powszechna. Wszystko to spowodowało, iż Komendant Główny Policji powziął wobec strony obawę, że równie nieodpowiedzialnie, nie licząc się z innymi, może postępować z bronią, a więc użyć jej w sposób określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. To zaś nakazuje - zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. - cofnąć skarżącemu pozwolenie na broń. Stanowiska tego w ocenie organu nie zmienia fakt, że dotychczas skarżący nie miał uchybień w dysponowaniu bronią myśliwską, w miejscu zamieszkania i środowisku myśliwych posiada pozytywną opinię, i jak dotąd nie dała powodów do zaliczenia go do kręgu osób, o których mowa w przywołanym wyżej przepisie prawa materialnego. Okazał bowiem znaczne lekceważenie bardzo istotnych ze społecznego punktu widzenia zasad postępowania i nic nie może go usprawiedliwić. Nadto organ zwrócił uwagę, że jeśli faktycznie stan zdrowia strony jest na tyle zły, że nie powinna ona w ogóle spożywać alkoholu, to wprowadzenie się w stan upojenia alkoholowego, tym bardziej mogło doprowadzić do niepożądanych skutków. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skargi na tę decyzję nie można uznać za zasadną. Sąd I instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt. [...] za przestępstwo z art. 178 a § 2 k.k. Dyspozycja tego przepisu obejmuje zachowanie polegające na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania. Należy przy tym podkreślić, że kryminalizacja bezwypadkowego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego została wprowadzona nowelizacją kodeksu karnego z dnia 14 kwietnia 2000 r., z tym uzasadnieniem, że nietrzeźwi kierowcy pojazdów stwarzają duże zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu. W niniejszej sprawie organ prawidłowo w ocenie Sądu stwierdził, że lekceważenie przez stronę podstawowych zasad obowiązujących wszystkich uczestników ruchu drogowego świadczy o nieodpowiedzialności skarżącego i uzasadnia obawę, że strona nie daje gwarancji, iż będzie przestrzegać innych przepisów prawa, w tym dotyczących posiadania i używania broni i amunicji. Organ podkreślił, że świadome godzenie się skarżącego na wystąpienie ewentualnych - często tragicznych - następstw kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwym, daje podstawę do uznania, iż H. L. należy do kręgu osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zwrócił jednocześnie uwagę, że z uwagi na stan zdrowia skarżącego wprowadzenie się w stan upojenia alkoholowego, mogło tym bardziej doprowadzić do niepożądanych skutków. Dokonując oceny pozostałych dowodów zebranych w sprawie (w tym pozytywnych opinii o skarżącym) organ stwierdził, że nieposzlakowanej opinii przeczy skazujący wyrok sądu za przestępstwo, którego jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy. Sąd I instancji wskazał ponadto, iż broń palna jest towarem szczególnie reglamentowanym przez to, że dostęp do jej posiadania ograniczony jest przepisami ustawy o broni i amunicji. Broń nie może bowiem stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a zagrożenie takie niewątpliwie występuje w przypadku posługiwania się bronią przez osobę, która ma nad nią ograniczoną kontrolę, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub odurzenia. Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. To właśnie ten wzgląd dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń, a więc wydawanie ich tylko w sytuacjach uznanych za szczególne, a cofanie w sytuacjach, w których powyższy interes jest zagrożony. Miarą osobistej odpowiedzialności jest to, aby będąc w stanie nietrzeźwości nie prowadzić jakiegokolwiek pojazdu. W przeciwnym razie odpowiedzialność ta jest podważana, co rozciąga się na pozostałe działania skarżącego, w tym na ocenę, czy gwarantuje on prawidłowe i bezpieczne korzystanie z broni palnej. W chwili popełnienia czynu zabronionego skarżący miał wielokrotnie przekroczoną, wskazaną w art. 115 § 16 k.k., normę nietrzeźwości (0,25 mg/dm3, a skarżący miał 1,44 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu). W tym kontekście należy zwrócić uwagę na ocenę organu odnoszącą się do wyjaśnień skarżącego o okolicznościach spożycia alkoholu. Organ ocenił je jako niewiarygodne i Sąd I instancji taką ocenę uznał za uzasadnioną. Taka postawa skarżącego, prezentowana w toku postępowania administracyjnego, ma niewątpliwie wpływ na ocenę skarżącego jako osoby niewiarygodnej, prezentującej lekceważący stosunek do obowiązujących norm prawnych. Popełnione przez skarżącego przestępstwo należy do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a więc pośrednio godzi w życie i zdrowie człowieka. W ocenie Sądu I instancji prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości naraża życie i zdrowie innych uczestników ruchu drogowego. Skarżący decydując się na jazdę rowerem w stanie nietrzeźwym zachował się lekkomyślnie, bezpodstawnie zakładając, że nie spowoduje wypadku, którego ofiara mogłaby doznać uszkodzenia ciała, a nawet - czego nie można wykluczyć - utracić życie. Statystyki dowodzą, że większość wypadków drogowych z takim skutkiem jest spowodowana przez nietrzeźwych kierowców. Po drugie, jak wskazał Sąd I instancji, skarżący dokonał powyższego przestępstwa w stanie nietrzeźwości. Oznacza to, że po spożyciu alkoholu traci on umiejętność racjonalnego kierowania swym działaniem. Skarżący posiada prawo jazdy, a więc zna przepisy ruchu drogowego. Wie zatem doskonale o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów po spożyciu alkoholu, jak i o niebezpieczeństwach, jakie za sobą pociąga kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości. Mimo to zdecydował się na jazdę rowerem, nie do końca zdając sobie sprawę z tego co czyni, a w każdym bądź razie nie umiał racjonalnie pokierować swoim działaniem. Decyzją o wypiciu alkoholu podjął zdając sobie sprawę, że będzie prowadził rower, co dowodzi, że świadomie zlekceważył obowiązujące normy. Fakt ten uzasadnia stwierdzenie, że istnieje uzasadniona obawa, że skarżący może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ponieważ w określonych sytuacjach, w które sam się może wprowadzić, nie potrafi zapanować nad swoim zachowaniem. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł H. L., zaskarżając go w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, poprzez przyjęcie przez Sąd, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] października 2008 r. i decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nie zostały wydane z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy mamy do czynienia z dowolnością oceny sytuacji dokonywaną przez organ decyzyjny, a ocena wydanych decyzji i ich zgodność z prawem powinna sprowadzać się do wyrażenia poglądu, czy organ wydający decyzję nie zastosował dowolności oceny prawa materialnego w kontekście zaistniałego stanu faktycznego dotyczącego skarżącego. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż dowolna interpretacja zapisów ustawy dotycząca w/w artykułów może prowadzić do wyrobienia poglądu wśród obywateli, że w sytuacji gdy nawet w nieznacznym stopniu naruszy się porządek prawny zostanie się ukaranym poprzez odebranie możliwości realizacji własnych pasji i zainteresowań. W skardze kasacyjnej podkreślono, powołując się na orzecznictwo NSA, iż nie wystarczy sam fakt jednorazowego skazania, a dla cofnięcia pozwolenia winny być ocenione okoliczności czynu i osobowość sprawcy. Zarówno czyn jak i osoba skarżącego zostały poddane ocenie w procesie karnym, gdzie w stosunku do skarżącego nie został nawet orzeczony środek karny w postaci prowadzenia pojazdów mechanicznych, bowiem Sąd uznał, iż zachowanie skarżącego nie nosiło znamion czynu za który należało orzec taki środek. Fakt odebrania pozwolenia na broń w ocenie skarżącego kasacyjnie jest dla niego karą dodatkową wymierzoną obok kary orzeczonej przez Sąd Rejonowy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Komendanta Głównego Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących w tym zakresie norm. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania określoną przesłankami z art. 183 § 2 p.p.s.a., której nie stwierdzono w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Powołana regulacja – na mocy art. 18 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, znajdująca również zastosowanie w sprawach o cofnięcie pozwolenia na broń – przewiduje, że odmowa przyznania prawa do posiadania broni, jak i cofnięcie już przyznanego prawa następuje wobec osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publiczne. Podkreślenia wymaga, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W związku z tym, osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizje z prawem. Jak wynika z akt sprawy niewątpliwym jest fakt, że skarżący znajdując się pod wpływem alkoholu (badanie stanu trzeźwości wykazało aż 1,44 mg/l w pierwszym i 1,32 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu w drugim pomiarze) poruszał się rowerem po drodze publicznej nr [...] za co wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] maja 2008 r. został skazany na karę grzywny oraz orzeczono w stosunku do skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia rowerów i pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów objętych kategorią B, na okres 3 lat. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, zgodnie z którą osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Wskazać należy, iż niezależnie od tego, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), to ma ona również tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala bowiem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie aprobuje wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu NSA (zob. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 441.). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd zawarty w powoływanej uchwale i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego. Przestępstwo, za które został skazany H. L., nie należy do przestępstw wyliczonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy. Dlatego też dla cofnięcia pozwolenia na broń koniecznym było wykazanie związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został skazany i cechami jego charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem, które mogłoby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Takiej oceny dokonały organy Policji, dochodząc do wniosku, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pozytywne opinie z miejsca zamieszkania oraz koła łowieckiego, na które skarżący się powołuje oraz dotychczasowy sposób używania broni, mają oczywiście znaczenie dla sprawy, jednakże nie są one w stanie przesłonić faktu, że skarżący popełnił przestępstwo umyślne działając pod wpływem alkoholu, a więc w okolicznościach, które przy ocenie każdego zachowania mają wpływ na negatywną ocenę takiego postępowania. Należy podzielić stanowisko zaprezentowane przez organy Policji w niniejszej sprawie, że skoro skarżący świadomy faktu, że jego stan zdrowia nie pozwala mu na spożywanie alkoholu, mimo to wprowadził się w stan nietrzeźwości i zdecydował się w tym stanie kierować rowerem na drodze publicznej, to nie można wykluczyć, że w takim stanie mógłby użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący umyślnie dopuścił się czynu, który aktualnie stanowi swego rodzaju plagę społeczną. Wobec tego za uprawnioną należy uznać ocenę, że skarżący swoim zachowaniem stworzył realne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju zachowanie często wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwo ludzi, czy szkodę w mieniu. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku.