II SA/Kr 922/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie: WSA Ewa Rynczak NSA Anna Szkodzińska Protokolant: Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2010 r. sprawy ze skargi A.K. , R.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala. Pismem z dnia 23.03.2000r. Wójt Gminy I. przekazał organowi nadzoru protokół z przeprowadzonej wizji lokalnej na działkach nr 1 oraz 2 w Ż. , z którego wynikało, iż prowadzone są zaawansowane roboty budowlane, polegające na realizacji nadbudowy znajdującego się tam budynku, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2005r., znak: [...] nakazał inwestorom – A.K. i R.K. rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku kotłowni zlokalizowanej na działkach nr 1 oraz 2 w Ż. , poprzez przywrócenie obiektu do stanu sprzed rozbudowy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7.7.1994r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2003r. nr 207, poz.2016 z późn. zm.), a także art. 7 ustawy z dnia 28.07.2005r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 2005 r. nr 163, poz.1364). PINB w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, iż na w/w działkach wykonana została bez wymaganego pozwolenia na budowę – rozbudowa istniejącego budynku gospodarczego. Okoliczność tą ustalono w oparciu o przeprowadzone na w/w działkach oględziny (w dniu 17.05.2001r. i w dniu 7.06.2004r.) Ze złożonego do protokołu oświadczenia inwestora, wynikało, iż w 1995r. dobudował do istniejącego budynku gospodarczego pomieszczenie gospodarcze na całą wysokość budynku o wym. ok. 4,80 m x 8,15 m i wysokości ok. 6,0 m. Na podstawie dokonanych oględzin ustalono również, iż kotłownia przed dokonaniem jej rozbudowy miała wymiary 5,80 x 5,50 m. PINB postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2005r., znak: [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym budynku i nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie dokumentów koniecznych do legalizacji samowoli budowlanej. Pomimo upływu terminu inwestor wymaganych dokumentów nie przedstawił. W odwołaniu od powyższej decyzji inwestorzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podnieśli, iż w dniu 14 marca 2000r. na przedmiotowej nieruchomości nie była przeprowadzana żadna wizja lokalna przez pracowników Urzędu Gminy. Zaprzeczono również, by w 2001r. prowadzone były jakiekolwiek prace budowlane poza wymianą tynków i ociepleniem budynku. Odwołujący stwierdzili także, iż budynek był otwarty, więc nie prawdziwe są twierdzenia organu, który podniósł, iż nie miał do niego dostępu. Ponadto wskazano, iż przedmiotowy budynek został wybudowany przez poprzedniego właściciela przedmiotowej działki. Odwołujący zaprzeczył również by przedmiotowy budynek został nabudowany o jedną kondygnację. Zaskarżonej decyzji zarzucono również liczne nieścisłości. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] maja 2010r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia napisano, że decyzja I instancji była wydana zgodnie z przepisami prawa. Organ odwoławczy stwierdził, iż na rozbudowę w/w budynku wymagane było pozwolenie na budowę, którego inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych nie uzyskał, zatem działał w warunkach samowoli budowlanej. Organ II instancji uznał także, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo przystąpił do próby legalizacji tejże samowoli i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów. Obowiązku tego inwestor nie wykonał, co spowodowało konieczność wydania w niniejszym postępowaniu decyzji o nakazie rozbiórki dobudowanej części. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, stwierdzono, iż nie mogą one wpłynąć na ocenę wydanego orzeczenia. Po pierwsze wskazano, iż nie jest istotnym czy Wójt Gminy I. dokonał we wskazanej dacie oględzin, na podstawie których żądał później wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie - skoro bowiem późniejsze dwukrotne oględziny przeprowadzone przez pracowników PINB potwierdziły ustalenia wizji lokalnej przeprowadzonej przez Wójta, to istotnym jest treść tych ustaleń. Ponadto inwestor złożył do akt sprawy mapę wskazującą jaki był stan budowli na działce w 1997r., podczas gdy pierwsze oględziny zostały przeprowadzone w 2001r., co sprawia iż nie były one dostatecznie aktualne by móc się na nich oprzeć przy wydawaniu decyzji. Za odmową wiarygodności twierdzeń skarżącego w zakresie, w jakim przeczy dokonaniu przez siebie samowolnej rozbudowy w/w budynków, przemawia również fakt, iż w czasie oględzin złożył oświadczenie przeciwne do protokołu, a następnie protokół ten podpisał bez zgłaszania uwag. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pismem z dnia 28 czerwca 2010r. R.K. i A.K. wskazali, iż nie zgadzają się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Skarżący podnieśli, iż " nikt przy pracach budowlanych z kontroli nie był i nie prawdą jest, że widzieli jakiekolwiek prace budowlane". Wskazali także, iż z dołączonej do akt mapy sytuacyjnej wynika, iż w 1997r. budynek już stał. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił w niniejszej sprawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie do postanowień art. 48 ust. 2 w/w ustawy, legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej jest możliwa, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. stanowi, iż roboty budowlane – a takie stanowiła sporna rozbudowa istniejącego budynku gospodarczego, na działkach nr 1 i 2 w Ż. – można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, iż inwestorzy – A. i R.K. - nie posiadali decyzji pozwalającej na rozbudowę przedmiotowego obiektu budowlanego. Jak wynika z protokołu oględzin z dnia 17.05.2001r. i zawartego w nim oświadczenia R.K. "w roku 1994 dobudował do istniejącego budynku gospodarczego pomieszczenie gospodarcze przez całą wysokość budynku o wym. Ok.4,80 m x 8,15m i wys. ok. 6,0 m. Wówczas poprawił dach nad starym obiektem i wykonał nowy nad częścią dobudowaną. (...) Dobudowę wykonano z cegły pustaka – wg. oświadcz. P. R. K. . (...) Dobudowę wykonano z przeznaczeniem na cele gospodarcze – sposobem gospodarczym, bez projektu i nadzoru osoby uprawnionej. Podejmując dobudowę P. R. K. zgłaszał wcześniej ustnie w Urzędzie Gminy I. taki zamiar u Pani architekt. Został poinformowany, ze budynek gospodarczy nie wymaga pozwolenia na budowę i może go dobudować do istniejącego budynku kotłowni z zastrzeżeniem zachowania odległości od granicy sąsiada, a najlepiej tylko budować do wewnątrz własnej działki." Protokół ten podpisany został osobiście przez A.K. i R.K. . W protokole przesłuchania stron z dnia 11.12.2002r. R.K. podtrzymał swoje oświadczenie, "że dobudowaną część do istniejącej kotłowni od strony południowej wykonał w 1995r. wraz z dachem nad tą częścią, który został powiązany z istniejącym nad kotłownia i składem opału." Okoliczności te potwierdzone zostały także przez wnioskowanych przez R.K. świadków: J.S. i S.Z. , którzy w swoich zeznaniach złożonych w dniu 3.01.2003r. - po uprzednim pouczeniu o odpowiedzialności karnej - zgodnie wskazali, że roboty budowlane były prowadzone w 1995r. Dodać należy, iż w pisemnym oświadczeniu z dnia 21.05.2001r. J.S. potwierdził wspólny z R.K. fakt wizyty "w referacie budownictwa" i słyszał, że "p.Architekt wyrażała zgodę na dobudowę do istniejącej kotłowni budynku gospodarczego na zabudowanej działce w Ż. " To dodatkowo uwiarygadnia złożone zeznania i oświadczenia świadków oraz R.K. , które są ze sobą spójne. Nadto fakt i zakres rozbudowy został potwierdzony w protokole kontroli z 7.06.2004r. W konsekwencji nie są wiarygodne późniejsze twierdzenia R.K. , iż w przedmiotowym obiekcie nie były prowadzone roboty budowlane – a jedynie w 1995r. odrestaurował on część budynku. Sam fakt, jak piszą skarżący w swojej skardze z 28.06.2010r., iż "nikt przy pracach budowlanych z kontroli nie był i nie jest prawdą, że widzieli jakiekolwiek budowlane prace" – nie oznacza jednak by takich robót budowlanych nie prowadzono. Do stwierdzenia samowoli budowlanej nie jest wymagany, aby taki fakt został ustalony przez organ nadzoru budowlanego w trakcie prowadzenia robót budowlanych. Istotny jest sam fakt wykonania robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a nie kiedy został on ujawniony przez właściwy organ nadzoru. W znacznej części przypadków samowola budowlana jest stwierdzana przez organy nadzoru budowlanego kilka a nawet kilkanaście lat po zakończeniu robót budowlanych. Ani organy administracyjne, ani Sąd nie negują faktu, iż budynek w obecnym kształcie istniał już w 1997r. – co podnosi skarżący. Okoliczność ta nie wyklucza jednak faktu, iż w 1995r. wykonane zostały roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku gospodarczego w warunkach samowoli budowlanej. Zgodnie z art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ stwierdzając możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest zobowiązany wydać postanowienie, w którym winien nałożyć na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów, określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 powołanej ustawy. W przedmiotowej sprawie organ nadzoru budowlanego prawidłowo uznał, iż istniała możliwość legalizacji przedmiotowej samowoli i w tym celu wydał postanowienie z dnia [...].01.2005r. Nr [...], którym wstrzymał roboty budowlane związane z rozbudową kotłowni o cześć gospodarczą i nałożył na inwestorów – obowiązek przedstawienia, w terminie trzech i pół miesiąca m.in. zaświadczenia właściwego organu o zgodności rozbudowy budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dostarczenia: 4 egzemplarzy projektu budowlanego, oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz innych dokumentów (k. [...] akt adm.) Inwestorzy – A. i R.K. – nie wypełnili obowiązków nałożonych w/w postanowieniem z dnia [...].01.2005r. W tej sytuacji, mając na uwadze całokształt ustaleń w przedmiotowej sprawie oraz fakt niewypełnienia nałożonych obowiązków zmierzających do legalizacji wykonanych robót budowlanych, jedynym możliwym rozstrzygnięciem jakie mógł wydać Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego było wydanie nakazu rozbiórki samowolnej rozbudowy tj. wydanie decyzji z dnia [...].12.2005r. Decyzje podejmowane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane mają bowiem charakter związany. Oznacza to, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania nakazu rozbiórki – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 1999r., IV SA 69/97, LEX nr 46680. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż okoliczność przedmiotowej rozbudowy nie została należycie udowodniona, ponieważ "nikt z kontroli przy pracach budowlanych nie był" stwierdzić należy, iż nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Orzekające w sprawie organy administracyjne okoliczności faktyczne ustalały na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie tj. m.in. w oparciu o protokoły oględzin (17.05.2001r., 7.06.2004r.), w tym także własnoręcznie podpisane oświadczenie inwestora, w którym stwierdził, iż do istniejącego budynku gospodarczego dobudował pomieszczenie gospodarcze. Skarżący podtrzymał powyższe oświadczenie w siedzibie organu w dniu 11.12.2002r. (k.[...] akt adm.) Zarzuty skarżących sprowadzają się do polemiki z ustaleniami dokonanymi przez orzekające w sprawie organy administracyjne. Co więcej wbrew twierdzeniom skarżących zawartym w piśmie z 30.09.2010r. świadkowie potwierdzili fakt rozbudowy obiektu i wykonywania robót budowlanych w 1995r. Podkreślenia wymaga, iż inwestorom umożliwiono legalizację przedmiotowej inwestycji poprzez przedstawienie wskazanych dokumentów, jednakże z możliwości tej nie skorzystali. Sąd stwierdzając brak naruszenia prawa przez skarżoną decyzję oraz biorąc pod rozwagę treść art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.