II SAB/Wa 137/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi A.S. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie wniosku z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych 1) zobowiązuje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia wniosku skarżącej A.S. z dnia [...] listopada 2009 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz A.S. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. A.S. wystąpiła do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z wnioskiem o zaprzestanie przetwarzania jej danych osobowych w celach marketingowych przez P. S.A. z siedzibą w W. – operatora sieci telefonii komórkowej [...], a także o podjęcie wszelkich przewidzianych prawem działań w celu temu zapobieżenia. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu 5 października 2009 r. poprzez swojego pełnomocnika, a następnie osobiście w dniu 31 października 2009 r. złożyła pisemny sprzeciw wobec przetwarzania jej danych osobowych przez wymienioną powyżej Spółkę. Podała, że pismami z dnia 28 października 2009 r. i z dnia 4 listopada 2009 r. otrzymała zapewnienie, iż Spółka ta uwzględni sprzeciw i zaprzestanie przetwarzania jej danych osobowych co do przesyłania materiałów reklamujących nowe promocje, produkty i usługi oferowane przez P. S.A. oraz innych informacji handlowych, których jest nadawcą. Wskazała, iż pomimo powyższego nieprzerwanie do dnia dzisiejszego Spółka przetwarza jej dane osobowe w zakresie objętym sprzeciwem, co w jej ocenie, ma charakter bezprawny. Pismami z dnia 28 stycznia 2010 r. oraz z dnia 19 lutego 2010 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zwrócił się do P. S.A. o jednoznaczne wskazanie na jakiej podstawie prawnej (powołanie konkretnego przepisu prawa), w jakim zakresie (jakie konkretne informacje na temat wnioskodawczyni), w jakim celu i w jakim zbiorze Spółka przetwarza aktualnie jej dane osobowe, a także na jakiej podstawie Spółka kontynuuje proces przetwarzania danych osobowych A.S. w celach marketingowych pomimo zgłoszonego przez nią sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych w podanych celach oraz poinformowania o uwzględnieniu jej sprzeciwu i przesłanie dowodu potwierdzającego, że Spółka obecnie nie przetwarza danych osobowych wnioskodawczyni we wskazanych wyżej celach. W odpowiedzi na powyższe P. S.A. pismem z dnia 3 marca 2010 r. wyjaśniła, iż przetwarza dane osobowe A.S. w związku z realizacją umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartej z nią w dniu [...] listopada 2005 r. (w tym dniu zawarto dwie umowy dla dwóch numerów telefonów). Podstawę prawną przetwarzania tych danych osobowych stanowi m.in. art. 23 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). Dane te są przetwarzane w celach statutowych, świadczenia usług, a także archiwizacji. Mogą być one przekazywane uprawnionym organom oraz biurom informacji gospodarczej, jak również – gdyby zaistniała taka konieczność – instytucjom zajmującym się dochodzeniem należności, w tym przedsiębiorcom zajmującym się windykacją i obrotem nieruchomościami i ich pełnomocnikom. Jednocześnie podała, że obecnie Spółka nie kontynuuje już procesu przetwarzania danych osobowych A.S. w celach marketingowych (dowód: wydruk z systemu przetwarzającego statusy uprawniające do działań marketingowych, na podstawie których prowadzone są działania marketingowe). W tej sytuacji, wobec oświadczeń wnioskodawczyni, wniesiony sprzeciw został skutecznie uwzględniony i odnotowany w dniu 21 grudnia 2009 r., a więc od tego momentu (tj. otrzymania SMS-a w trakcie procesowania sprzeciwu) nie była ona, jak i nie będzie adresatem przyszłych kampanii realizowanych w ramach podobnej korespondencji SMS lub innych form przekazu elektronicznego. Pismem z dnia 15 marca 2010 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował A.S. o poczynionych w sprawie ustaleniach, wskazując, że wobec zaprzestania przez Spółkę kwestionowanego przetwarzania jej danych osobowych, stan zgodny z prawem został w sprawie przywrócony. Niezależnie od powyższego, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, dostrzegając potrzebę zasygnalizowania Spółce stwierdzonych nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych, polegających na bezzasadnie opóźnionym odnotowaniu sprzeciwu, a w konsekwencji niekontynuowanym w chwili obecnej, lecz stwierdzonym w przeszłości przetwarzaniu jej danych osobowych w celach marketingowych po zgłoszeniu sprzeciwu w tym zakresie, a także zwrócenia uwagi na konieczność zapobieżenia analogicznym uchybieniom w przyszłości, skierował do P. S.A. wystąpienie z dnia 26 marca 2010 r., na podstawie art. 12 pkt 5 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych. W odpowiedzi A.S. pismem z dnia 23 marca 2010 r. wezwała Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do usunięcia naruszenia prawa i niezwłoczne wydanie w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego i uczynieniu zadość gwarancjom procesowym w toku postępowania administracyjnego. Organ pismem z dnia 31 marca 2010 r. poinformował wnioskodawczynię, iż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zostanie wydana decyzja administracyjna, jak również o uprawnieniach przysługujących jej jako stronie postępowania administracyjnego (art. 10 § 1 oraz art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). A.S. w dniu 16 kwietnia 2010 r., po zapoznaniu się z aktami postępowania, wniosła o sporządzenie i wydanie z akt sprawy "nieuwierzytelnionych odpisów" określonych pism, tj. pisma Spółki z dnia 3 marca 2010 r., pisma organu ochrony danych z dnia 26 marca 2010 r. skierowanego do Spółki, a także o przeprowadzenie dowodu z oględzin telefonu komórkowego strony w celu ustalenia dalszego przetwarzania jej danych osobowych w celach marketingowych przez Spółkę oraz o ustalenie i przesłuchanie w charakterze świadków pracowników lub inne osoby działające na rzecz Spółki w zakresie ustalenia wszystkich okoliczności związanych z zaniechaniem zaprzestania przetwarzania jej danych osobowych w celach marketingowych pomimo składanych sprzeciwów. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych odmówił uwzględnienia wniosku A.S. o sporządzenie i wydanie z akt sprawy wskazanych powyżej dokumentów. Pismem z dnia 28 kwietnia 2010 r. organ wezwał wnioskodawczynię do usunięcia braków powyższego wniosku dowodowego poprzez jednoznaczne pisemne wskazanie, jakich konkretnie okoliczności istotnych z punktu widzenia niniejszej sprawy ma służyć przeprowadzenie żądanych dowodów, a także sprecyzowanie, czy Spółka kontynuowała proces przetwarzania jej danych osobowych w celach marketingowych po dniu 21 grudnia 2009 r., czy ewentualnie kontynuuje ten proces do chwili obecnej. W dniu 23 kwietnia 2010 r. A.S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, skargę na bezczynność tego organu, polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. i wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego wystarczającego dla rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie: 1. wydawania decyzji administracyjnych, 2. postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, 3. postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4. innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a. pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, 5. aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6. aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7. aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8. bezczynności organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt V SAB 315/2000 - Monitor Prawniczy 2002/12, str. 562, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 1998 r., sygn. akt III SAB 77/98 - Serwis Podatkowy 2001/4, str. 43). Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, a mających na celu usunięcie przeszkody do wydania decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt I SAB 253/2003 - LexPolonica Online). Rozpoznając skargę A.S. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów określonych w powołanym przepisie nie wlicza się - stosownie do art. 35 § 5 k.p.a., terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie zaś z art. 36 k.p.a., o każdym niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podejmował czynności w postępowaniu wszczętym wnioskiem A.S. Jednakże, działania organu - mające na celu zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego - nie doprowadziły do załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., przewidzianym dla sprawy szczególnie skomplikowanej. W toku postępowania występowały opóźnienia, których nie można uznać - przy uwzględnieniu § 5 powołanego artykułu - za niepodlegające wliczeniu do terminów przewidzianych w art. 35 k.p.a., co w konsekwencji powoduje konieczność uwzględnienia skargi. Organ kilkakrotnie pozostawał w nieuzasadnionej, zależnej wyłącznie od organu, zwłoce w dokonywaniu czynności w sprawie. Przed wydaniem decyzji administracyjnej organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.). Postępowanie w sprawie musi być jednak prowadzone z poszanowaniem innych przepisów k.p.a., w tym m.in. art. 35 powołanej ustawy. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zawiadamiał skarżącą kilkakrotnie, iż w jej sprawie podejmuje czynności wyjaśniające, zaś o dalszym przebiegu postępowania i sposobie załatwienia sprawy poinformuje stronę odrębnym pismem, jednakże nigdy nie określił przewidywanego (chociażby przybliżonego) terminu zakończenia postępowania wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, iż po wpłynięciu wniosku A.S. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w dniu 2 grudnia 2009 r., pierwsza czynność w sprawie (wezwanie do uiszczenia opłaty skarbowej) została podjęta przez organ dopiero w dniu 15 grudnia 2009 r. Z kolei po jej uiszczeniu w dniu 21 grudnia 2009 r. oraz poinformowaniu o tym organu przez stronę w dniu 5 stycznia 2010 r., właściwe czynności wyjaśniające Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych miały miejsce dopiero w dniu 28 stycznia 2010 r. (pismo skierowane do Prezesa Zarządu P. S.A. celem odniesienia się do zarzutów wnioskodawczyni). Znamienne jest ponadto w niniejszej sprawie, że w piśmie z dnia 15 marca 2010 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował A.S., iż z uzyskanych od Spółki P. wyjaśnień wynika, że zaprzestała ona, wobec złożonego sprzeciwu, przetwarzania danych osobowych wnioskodawczyni w celach marketingowych, a zatem brak jest podstaw do kontynuowania przez Generalnego Inspektora postępowania w przedmiotowej sprawie, gdyż takie postępowanie ukierunkowane jest na przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Powyższe wskazuje, iż w dacie 15 marca 2010 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do zakończenia postępowania poprzez wydanie stosownego rozstrzygnięcia, czego jednak nie uczynił. Dopiero wezwany przez stronę w piśmie z dnia 23 marca 2010 r. do załatwienia sprawy w formie decyzji, pismem z dnia 31 marca 2010 r. poinformował ją oraz Spółkę P., o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Strona skorzystała z tych uprawnień i po zaznajomieniu się z aktami sprawy, jej pełnomocnik złożył do organu wnioski dowodowe oraz prośbę o doręczenie nieuwierzytelnionych odpisów wskazanych pism z akt sprawy. To spowodowało jednak, że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone przez organ w formie przewidywanej przepisami prawa z uwzględnieniem art. 35 § 3 i § 5 k.p.a. oraz art. 36 k.p.a. Podnieść należy, że instytucja skargi na bezczynność ma na celu ochronę strony przed nieuzasadnioną przewlekłością postępowania administracyjnego oraz dyscyplinującą organ do załatwiania spraw w przewidzianych prawem terminach. Stosownie zaś do treści art. 149 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznając skargę na bezczynność za zasadną, zobowiązuje organ do wydania w zakreślonym terminie aktu lub dokonania czynności. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie wskazanego wyżej art. 149 cytowanej ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).