III SA/Wa 827/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. G. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 827/10 UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez J. G. (dalej: "Skarżący") odwołania od decyzji Burmistrza Gminy B. z [...] lutego 2009 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że powyższa decyzja została doręczona Skarżącemu 6 marca 2009 r., zaś odwołanie złożono za pośrednictwem poczty 25 marca 2009 r. Jednocześnie wskazano, że odwołujący się nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani nie podał przyczyny jego uchybienia. W konsekwencji, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., brak było podstaw do przywrócenia przedmiotowego terminu, stosownie do treści art. 162 Ordynacji podatkowej. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o jego uchylenie, zarzucił Organowi naruszenie art. 145 § 1 oraz art. 149 Ordynacji podatkowej. Ponadto sformułował zarzut błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, że decyzję w dniu 6 marca 2009 r. odebrał osobiście jej adresat. W uzasadnieniu podniesiono, że powyższą decyzję odebrał brat Skarżącego – J. G., który nie jest domownikiem Skarżącego. W dniu 6 marca 2009 r. przebywał w jego mieszkaniu jedynie gościnnie (na stale mieszka w L.). Pokreślono również, że z powodu braku oryginału zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki trudno wywnioskować, czy J. G. oświadczył, że odda przesyłkę bratu. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącego, doręczyciel powinien był zachować minimalny wymóg ostrożności i potraktować brata Skarżącego jako sąsiada, a nie domownika. W odpowiedzi na skargę Organ stwierdził, iż skoro Skarżący nie wskazał innego adresu do korespondencji, to dorosła osoba zamieszkująca pod wskazanym adresem do korespondencji jest jego domownikiem w rozumieniu art. 149 Ordynacji podatkowej. Ponadto, zdaniem Organu, nie bez znaczenia pozostaje fakt, że osoba odbierająca korespondencję jest spokrewniona z adresatem pisma. Zdaniem Organu oczywistym jest również, iż listonosz doręczając przesyłkę adresowaną do J.G. odebrał od jego brata oświadczenie, że przesyłka zostanie przekazana adresatowi. Nie sposób bowiem przyjąć, w ocenie Organu, że doręczyciel wydał przesyłkę osobie, która odmówiła przekazania jej adresatowi. Swoją argumentację Skarżący powtórzył i rozbudował w piśmie z dnia 30 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługiwała na uwzględnienie. W art. 148 Ordynacji podatkowej ustawodawca ściśle określił miejsca, w których doręczenie pism osobie fizycznej jest prawnie dopuszczalne. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W razie nieobecności adresata, stosownie do treści art. 149 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z powyższego wynika, że generalną zasadą jest doręczanie pism bezpośrednio do rąk adresata. Jest to tzw. doręczenie właściwe. Ustawodawca przewidział ponadto możliwość innych form doręczeń pism (tzw. doręczenie zastępcze), które mają charakter uzupełniający. Podkreślić przy tym należy, że obowiązkiem organów jest dokładne wypełnienie wszystkich wymagań doręczenia, gdyż przywołane przepisy tylko wtedy pozwalają doręczenie uznać za skuteczne, kiedy nastąpiło ono ściśle według określonych reguł. W ten sposób przejawia się tzw. gwarancyjna funkcja przepisów o doręczeniu. Jakiekolwiek odstępstwo od nich nie pozwala uznać skuteczności doręczenia zastępczego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. jednoznacznie przyjęło, że doręczenie decyzji Burmistrza Gminy B. z [...] lutego 2009 r. nastąpiło w dniu 6 marca 2009 r. w sposób zastępczy, tj. do rąk J. G., będącego, zdaniem Organu, domownikiem Skarżącego. Ocena ta nie znajduje jednak wystarczającego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Ze stanowiska Skarżącego zaprezentowanego w skardze wynika bowiem, że J. G. jedynie okazjonalnie bywa u swojego brata, stale natomiast zamieszkuje w L. Duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru nie zawiera podpisu faktycznego odbiorcy, J. G., ale - co istotne – nie zawiera też poczynionej przez niego adnotacji, iż jest lokatorem, domownikiem albo że zamieszkuje wspólnie ze Skarżącym po adresem D. w W. Z niezrozumiałych powodów SKO akcentuje, że Skarżący nie neguje swojego zamieszkiwania po wymienionym adresem. Jest to okoliczność poza wszelkim sporem. Z zasadniczych powodów nie można natomiast zgodzić się z SKO, że z faktu krótkotrwałego pobytu J. G. w mieszkaniu swojego brata wynika, że są oni dla siebie domownikami w rozumieniu art. 149 Ordynacji. Sąd przy tym pomija logiczną niekonsekwencję w zawartym w odpowiedzi na skargę zdaniu, iż "...dorosła osoba zamieszkująca pod wskazanym adresem do korespondencji jest «domownikiem» adresata..." – to bowiem, czy J. G. był w dacie odbioru decyzji domownikiem, jest istotą sporu w niniejszej sprawie, i powinno podlegać odpowiedniemu wykazaniu. Jakiekolwiek nie dające się usunąć wątpliwości w tym względzie nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść Skarżącego. Skoro Skarżący wskazuje, że adnotacja "współlokator" na duplikacie potwierdzenia odbioru jest mylna, że J. G. mieszka w Ł., skoro deklaruje gotowość wykazania tego faktu w drodze przesłuchania jego samego i swojego brata, to istniejące w tym zakresie wątpliwości nie pozwalają na kategoryczną ocenę statusu J. G. jako domownika. W tej sytuacji kwestią drugorzędną są wątpliwości, czy J. G. zobowiązał się oddać przesyłkę Skarżącemu. Kwestia ta mogłaby mieć znaczenie tylko wówczas, gdyby uprzednio wykazano, że J. G. był domownikiem. Niemniej ponownie nie można zgodzić się z potraktowaniem przez SKO jako "oczywistego" faktu, że skoro listonosz doręczył przesyłkę adresowaną do Skarżącego jego bratu, to listonosz odebrał od niego oświadczenie, iż przesyłka zostanie przekazana adresatowi. Owszem – trudno stwierdzić, że listonosz oddał przesyłkę osobie, która odmówiła jej przekazania adresatowi, ale nie oznacza to jeszcze, że J. G. oświadczył, że przekaże przesyłkę bratu. Milczenie faktycznego odbiorcy przesyłki w tym względzie nie może być zrównane z aktywnym oświadczeniem, że przekaże tę przesyłkę adresatowi. Notoryjnie znany natomiast jest fakt, iż listonosze często nie odbierają zobowiązania do oddania przesyłki adresatowi. Odnośnie podkreślenia przez Organ, iż "...osoba odbierająca korespondencję pozostaje w stosunku pokrewieństwa wobec adresata..." stwierdzić należy, iż to pokrewieństwo jest bez znaczenia dla sprawy. Art. 149 Ordynacji wymaga, aby osoba odbierająca przesyłkę była domownikiem, a nie spokrewnionym domownikiem. Domownikiem mogą być osoby, które nie są spokrewnione (np. małżonkowie), i odwrotnie - osoby spokrewnione mogą mieszkać pod innymi adresami. Z akt postępowania nie wynika ponadto, aby J. G. można było uznać za sąsiada albo dozorcę domu w rozumieniu art. 149 Ordynacji. W dalszym postępowaniu SKO winno dokładnie wyjaśnić okoliczności doręczenia przedmiotowej decyzji, w tym – w razie potrzeby – środkami dowodowymi, o których mowa w skardze. Jak wyżej wyjaśniono – ewentualnie istniejące wątpliwości w tym względzie nie mogą obciążać Skarżącego. Jeśli Organ nie wykaże, iż J. G. był domownikiem Skarżącego, to przyjmie, że faktyczne doręczenie decyzji miało miejsce w dniu 11 marca 2009 r., zatem wniesione odwołanie nie było spóźnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w punkcie pierwszym sentencji. Odnośnie do kosztów postępowania, orzeczono zgodnie z art. 200 powyższej ustawy procesowej.