II OZ 1302/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 781/10 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 781/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego. Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji podał, iż w skardze na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2010 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim z dnia [...] lipca 2010 r. nakładające na skarżącego grzywnę w wysokości 42.303,47 zł w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki części obiektu budowlanego położonego na działkach nr [...] i [...] w P., gmina K., skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu A. D. podniósł, że wyegzekwowanie zaskarżonego postanowienia o nakazie rozbiórki bądź też przymuszenie do zapłaty grzywny spowoduje znaczną szkodę w postaci utraty miejsca zamieszkania przez osoby zamieszkujące w tymże obiekcie (zwłaszcza dzieci), a także spowoduje utratę środków utrzymania przez te osoby i tym samym, spowoduje skutki trudne do odwrócenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Wskazał, iż zgodnie z tym przepisem sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. W ocenie Sądu powoływanie się przez stronę na dolegliwość nałożonej grzywny nie może stanowić przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej, albowiem funkcją grzywny w celu przymuszenia jest właśnie stworzenie stanu ekonomicznego zagrożenia, które skłoni stronę do wykonania nałożonego obowiązku. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. D., reprezentowany przez adwokata A. R., zarzucił rażące naruszenie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że dolegliwość finansowa związana z obowiązkiem uiszczenia grzywny nie stanowi szkody o takich skutkach jak wskazane w ww. przepisie i nie stanowi przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej wobec skarżącego i jego rodziny. Nadto zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. Skarżący podniósł, iż Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż zapłacenie grzywny przez skarżącego w tak dużej wysokości tj. 42.303,47 zł nie wyrządzi szkody skarżącemu i jego rodzinie. Podkreślił, iż organ nie wziął pod uwagę tego, że w przedmiotowym budynku zamieszkuje samotna kobieta wraz z sześciorgiem dzieci, w tym jedno z nich jest dzieckiem niepełnosprawnym. Zaznaczył, iż osoby te nie dysponują żadnym innym lokalem, w którym mogłyby zamieszkać ani środkami finansowymi, które pozwoliłyby na wynajęcie innego lokalu. Skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonego postanowienia i w miarę potrzeby rozpoznanie sprawy na nowo z uwagi na fakt, iż niniejsze zażalenie jest oczywiście uzasadnione – na zasadzie art. 195 § 2 p.p.s.a. z ostrożności procesowej - o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia – art. 194 § 3 p.p.s.a. lub - uchylenie zaskarżonego postanowienia – art. 194 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowość zaskarżonego postanowienia podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod względem jego zgodności z regulacją zawartą w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a.", gdyż ten przepis dotyczy udzielenia stronie skarżącej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy – art. 61 § 3 p.p.s.a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń (por. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod red. J.Jodłowskiego, Warszawa 1989, s. 426). Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 335 i n.). Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają /lub nie/ za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony Sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Skarżący nie uprawdopodobnił, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków dla niego i jego rodziny. A. D. nie przedstawił okoliczności dotyczących sytuacji finansowej swojej rodziny, które pozwalałyby uznać, że uiszczenie grzywny może takie skutki spowodować. Przesłanką wstrzymania postanowienia jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. W niniejszej sprawie brak jest przesłanek wskazujących na ryzyko wystąpienia w majątku skarżącego uszczerbku przekraczającego w swych rozmiarach zwykłe następstwa czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym tj. pozwalających uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Zarówno we wniosku jak i w zażaleniu skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania decyzji o nałożeniu grzywny. Przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków także musi być rozważana z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie chodzi o świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne. Sąd pierwszej instancji prawidłowo też wskazał, że przedmiotowy wniosek Sąd może rozpoznawać wyłącznie w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia dotyczącego nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Brak jest zaś podstaw do badania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek wykonania rozbiórki części obiektu budowlanego. Decyzja ta bowiem nie pozostaje w granicach sprawy objętej rozpoznawaną skargą. Odnośnie podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących osób zamieszkujących w budynku objętym nakazem rozbiórki zauważyć należy, iż wprawdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. może dotyczyć osób trzecich, lecz przy ocenie możliwości wyrządzenia szkody osobom trzecim nie można abstrahować od okoliczności danej sprawy i charakteru zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie jest decyzja nakazująca rozbiórkę budynku, lecz postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki. Postanowienie o nałożeniu grzywny nie może pozbawić określonych osób miejsca zamieszkania. Nadto grzywna w celu przymuszenia została nałożona na A. D. (inwestora). Tym samym nie może odnieść zamierzonego skutku argument, iż mieszkańcy tego budynku nie dysponują środkami na uregulowanie grzywny. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, iż postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W takim przypadku strona domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia winna wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek - art. 61 § 4 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił oddalić zażalenie.