II GSK 895/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1566/10 w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie sfinansowania kosztów leczenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 21 grudnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1566/10 oddalił skargę H. P. (dalej: skarżący, świadczeniobiorca) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: NFZ) z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na sfinansowanie leczenia. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: H. P. wystąpił do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: organ I instancji) z wnioskiem o sfinansowanie leczenia protetycznego w postaci mostów. Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. organ odmówił sfinansowania leczenia protetycznego w postaci mostów. Prezes NFZ, po rozpoznaniu odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w zakresie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. nr 140, poz. 1144 ze zm., dalej: rozporządzenie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego) określa granice finansowania ze środków publicznych w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. W załączniku nr 1 i 7 do ww. rozporządzenia zawarty został wykaz świadczeń zdrowotnych lekarza dentysty zakwalifikowanych jako świadczenia gwarantowane i zgodnie z tym wykazem świadczeniobiorcy przysługuje jedynie leczenie protetyczne z zastosowaniem ruchomych częściowych i całkowitych protez akrylowych. Ponieważ wnioskowane przez skarżącego leczenie protetyczne w postaci mostów nie zostało wymienione w ww. rozporządzeniu zdaniem organu, brak było podstaw prawnych do wyrażenia zgody na pokrycie ponadstandardowego leczenia protetycznego w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę skarżącego wskazał, że art. 15 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach) został gruntownie znowelizowany ustawą z dnia 25 czerwca 2009 r., która wprowadziła fundamentalne zmiany w systemie finansowania świadczeń ze środków publicznych. Zmiany dotyczyły tzw. koszyka świadczeń, zmieniając tzw. koszyk negatywny w koszyk pozytywny. W wyniku nowelizacji świadczeniobiorcom przysługują tylko świadczenia gwarantowane, których wykaz został określony w rozporządzeniach ministra właściwego do spraw zdrowia. Jednocześnie wprowadzono mechanizm tworzenia katalogu świadczeń gwarantowanych, czyli tzw. koszyka świadczeń zdrowotnych, którego celem jest zapewnienie dostępności do świadczeń zdrowotnych lub procedur medycznych najważniejszych z punktu widzenia zdrowotności społeczeństwa, o udowodnionej efektywności klinicznej, najbardziej opłacalnych z opcjonalnych lub alternatywnych oraz możliwych do sfinansowania w ramach dostępnych środków. Ponadto wykaz świadczeń gwarantowanych powinien spełniać głównie rolę informacyjną i regulacyjną. Dla pacjenta stanowi źródło informacji o tym, jakie świadczenia opieki zdrowotnej będą finansowane w ramach środków publicznych lub za które będzie zobowiązany w części zapłacić, gdyż dla świadczeniodawców wykaz świadczeń gwarantowanych stanowi informację o tym, za jakie świadczenia nie otrzyma płatności ze środków publicznych oraz jakie świadczenia są gwarantowane w ramach realizacji produktu kontraktowego ze środków publicznych i na jakich zasadach. Sąd I instancji wyjaśnił, że w art. 31a ustawy o świadczeniach określono czytelne, dostatecznie jasne i jednoznaczne kryteria, które należy uwzględnić przy kwalifikowaniu świadczeń opieki zdrowotnej jako świadczeń gwarantowanych i określono tryb podejmowania decyzji w sprawie kwalifikacji świadczenia opieki zdrowotnej do wykazu świadczeń gwarantowanych. To właśnie rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego w załączniku nr 1 i 7 zawiera wykaz świadczeń zdrowotnych lekarza dentysty zakwalifikowanych jako świadczenia zdrowotne. Zgodnie z tym wykazem świadczeniobiorcy przysługuje jedynie leczenie protetyczne z zastosowaniem ruchomych częściowych i całkowitych protez akrylowych. Leczenie protetyczne w postaci mostów nie znajduje się w katalogu świadczeń gwarantowanych określonych załącznikiem do rozporządzenia. Oznacza to brak podstaw prawnych do wyrażenia zgody skarżącemu na sfinansowania indywidualnego ponadstandardowego leczenia protetycznego w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. WSA zaznaczył, że akty prawne są wydane na podstawie delegacji ustawowych w formie rozporządzeń i mają charakter przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które nie mogą być zmieniane w drodze aktu niższego rzędu, czy indywidualnej decyzji administracyjnej. Tym samym organy Funduszu wydały prawidłowe decyzje administracyjne w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 7 ustawy o świadczeniach w związku z § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu z zakresu leczenia stomatologicznego. Skargę kasacyjną od wyroku WSA złożył H. P. wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, ewentualnie w przypadku stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny naruszeń prawa materialnego o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi na podstawie przepisu art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie: 1) art. 15 oraz 31a ustawy o świadczeniach oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w zakresie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego oraz przepisu art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie przepisów ograniczających prawo do ochrony zdrowia wynikające z powołanego przepisu art. 68 ust. 1 Konstytucji; 2) rozporządzenia Ministra Zdrowia w zakresie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego oraz przepisu art. 68 ust. 2 Konstytucji poprzez zastosowanie przepisu ograniczającego prawo do ochrony zdrowia w drodze podustawowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów o do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji tylko naruszenie prawa materialnego. Na wstępie należy zaznaczyć, iż świadczy to o tym, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie kwestionuje stanu faktycznego ustalonego w tej sprawie przez organ administracji i zaaprobowanego przez Sąd pierwszej instancji oraz nie wskazuje na jakiekolwiek uchybienia procesowe, których dopuścił się organ administracji ustalając ten stan faktyczny. W judykaturze akcentuje się zdecydowanie, iż zarzutem naruszenia prawa materialnego skarżący nie może zwalczać ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie (por. wyrok NSA z 13 lutego 2009 r., sygn. akt i OSK 414/08, Legalis). W punkcie pierwszym petitum skargi kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 15 oraz 31a ustawy o świadczeniach oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w zakresie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego oraz przepisu art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie przepisów ograniczających prawo do ochrony zdrowia wynikające z powołanego przepisu art. 68 ust. 1 Konstytucji. W punkcie drugim petitum skargi kasacyjnej zamieszczono zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. oraz przepisu art. 68 ust. 2 Konstytucji poprzez zastosowanie przepisu ograniczającego prawo do ochrony zdrowia w drodze podstawowej. W uzasadnieniu tych zarzutów wskazano, iż zdaniem skarżącego, mimo gruntownej nowelizacji wskazanych przepisów ustawy nadal nie realizują one konstytucyjnego prawa obywatela do ochrony zdrowia, które wynika z treści art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji. Przepisy art. 15 oraz art. 31a ustawy o świadczeniach naruszają zasadę wyrażona w przepisie art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez nierzeczywisty dostęp do ochrony zdrowia polegający na realizacji prawa do ochrony zdrowia poprzez treść załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r., co w sposób oczywisty jest niezgodne z prawem do ochrony zdrowia wynikającym z powołanego przepisu Konstytucji. Nadto poprzez określenie wykazu świadczeń gwarantowanych w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z 30 sierpnia 2009 r. i załącznikach do tego rozporządzenia, a nie jak tego wymaga przepis art. 68 ust. 2 Konstytucji w drodze ustawowe, doszło do naruszenia art. 68 ust. 2 Konstytucji poprzez zastosowanie przepisu ograniczającego prawo do ochrony zdrowia w drodze podustawowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane wyżej zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku, gdyż są niezasadne. Art. 15 ust. 1 ustawy o świadczeniach stanowi, że: "Świadczeniobiorcy mają, na zasadach określonych w ustawie, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie." Stosownie do treści ust. 2 tegoż artykułu: "Świadczeniobiorcy przysługują świadczenia gwarantowane z zakresu: 1) podstawowej opieki zdrowotnej; 2) ambulatoryjnej opieki specjalistycznej; 3) leczenia szpitalnego; 4) opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień; 5) rehabilitacji leczniczej; 6) świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej; 7) leczenia stomatologicznego; 8) lecznictwa uzdrowiskowego; 9) zaopatrzenia w wyroby medyczne, na zlecenie osoby uprawnionej, oraz ich naprawy, o których mowa w ustawie o refundacji; 10) ratownictwa medycznego; 11) opieki paliatywnej i hospicyjnej; 12) świadczeń wysokospecjalistycznych; 13) programów zdrowotnych; 14) leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych dostępnych w aptece na receptę; 15) programów lekowych określonych w przepisach ustawy o refundacji; 16) leków stosowanych w chemioterapii określonych w przepisach ustawy o refundacji; 17) leków nieposiadających pozwolenia na dopuszczenie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sprowadzanych z zagranicy na warunkach i w trybie określonym w art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.), pod warunkiem że w stosunku do tych leków wydano decyzję o objęciu refundacją na podstawie ustawy o refundacji; 18) środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, sprowadzonych z zagranicy na warunkach i w trybie określonym w art. 29a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, pod warunkiem, że w stosunku do tych środków wydano decyzję o objęciu refundacją na podstawie ustawy o refundacji." Art. 31a. ust.1 ustawy o świadczeniach stwierdza, iż: " Podstawą zakwalifikowania świadczenia opieki zdrowotnej jako świadczenia gwarantowanego w zakresie, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1-8 i 10-13, jest jego ocena uwzględniająca następujące kryteria: 1) wpływ na poprawę zdrowia obywateli przy uwzględnieniu: a) priorytetów zdrowotnych określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2, b) wskaźników zapadalności, chorobowości lub śmiertelności określonych na podstawie aktualnej wiedzy medycznej; 2) skutki następstw choroby lub stanu zdrowia, w szczególności prowadzących do: a) przedwczesnego zgonu, b) niezdolności do samodzielnej egzystencji w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, d) przewlekłego cierpienia lub przewlekłej choroby, e) obniżenia jakości życia; 3) znaczenie dla zdrowia obywateli, przy uwzględnieniu konieczności: a) ratowania życia i uzyskania pełnego wyzdrowienia, b) ratowania życia i uzyskania poprawy stanu zdrowia, c) zapobiegania przedwczesnemu zgonowi, d) poprawiania jakości życia bez istotnego wpływu na jego długość; 4) skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo; 5) stosunek uzyskiwanych korzyści zdrowotnych do ryzyka zdrowotnego; 6) stosunek kosztów do uzyskiwanych efektów zdrowotnych; 7) skutki finansowe dla systemu ochrony zdrowia, w tym dla podmiotów zobowiązanych do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych." Ust.2. tego artykułu ustawy zawiera delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zdrowia, zgodnie z którą określa on, w drodze rozporządzenia, priorytety zdrowotne, mając na uwadze stan zdrowia obywateli oraz uzyskanie efektów zdrowotnych o najwyższej wartości. Art. 68 ust. 1 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Stosownie do treści ust. 2 tego artykułu Konstytucji : "Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa." Jak podnosi się w doktrynie i judykaturze w wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach, która miała miejsce w dniu 25 czerwca 2009 r. wprowadzono istotne zmiany dotyczące tzw. koszyka świadczeń, zmieniając tzw. koszyk negatywny na koszyk pozytywny. Nowe brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o świadczeniach wskazuje, że świadczeniobiorcom przysługują tylko świadczenia gwarantowane, których wykaz został określony w rozporządzeniach ministra właściwego do spraw zdrowia w oparciu o delegacje ustawowa zawartą w art. 31d ustawy o świadczeniach. W przypadku świadczeń z zakresu leczenia stomatologicznego wydano rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. Nr 140, poz. 1144 ze zm.). Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu i dokumentach sejmowych (por. G. Machulak, A. Pietraszewska-Macheta: Komentarz do art. 15 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. LEX 2010; Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw - druk sejmowy nr 1590) w trakcie prac nad ustawą z dnia 25 czerwca 2009 r. kontrowersje wzbudzała forma rozporządzenia dla wykazu świadczeń gwarantowanych. "Zgodnie z wymogami konstytucyjnymi (art. 68 ust. 2) ustawa powinna określić wykaz świadczeń gwarantowanych (tj. od strony pozytywnej) bądź (od strony negatywnej) świadczenia ponadstandardowe, które są finansowane ze środków własnych pacjenta. Jeżeli założyć, że jest to niemożliwe (ani od strony pozytywnej, ani od strony negatywnej) ustawa powinna wprowadzać co najmniej dostatecznie jasne i jednoznaczne kryteria formalne, według których będzie nasterowań in casu ustalenie zakresu należnych pacjentowi świadczeń w ramach środków publicznych, przeznaczonych na ten cel. Aby wykaz świadczeń gwarantowanych był narzędziem rzeczywistym, musi spełniać określone warunki, przede wszystkim dotyczące jego efektywności. Wymóg ten będzie spełniony, gdy możliwe będzie ingerowanie w jego zawartość przy użyciu krócej trwającego procesu legislacyjnego. Z uwagi na powyższe, w art. 31a u.ś.o.z. określono czytelne, dostatecznie jasne i jednoznaczne kryteria, które należy uwzględnić przy kwalifikowaniu świadczeń opieki zdrowotnej jako świadczeń gwarantowanych, określono tryb podejmowania decyzji w sprawie kwalifikacji świadczeń opieki zdrowotnej do wykazu świadczeń gwarantowanych, określono tryb usuwania świadczeń z wykazu świadczeń gwarantowanych i zmiany poziomu i sposobu ich finansowania lub warunków ich realizacji, przyjęto, iż wykaz świadczeń gwarantowanych zostanie wprowadzony w formie rozporządzeń ministra właściwego do spraw zdrowia, odrębnie dla każdego rodzaju świadczeń (art. 31 d). Należy zgodzić się z tym, że najistotniejszym argumentem przemawiającym za przyjętym rozwiązaniem jest możliwość elastycznego reagowania na zachodzące zmiany w dziedzinie rozwoju nauki i medycyny przez wydanie rozporządzenia, a nie przez nowelizację ustawy." (por. G. Machulak, A. Pietraszewska-Macheta: Komentarz do art. 15 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. LEX 2010). Na konieczność określenia zakresu świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących w ramach środków publicznych zwrócił uwagę Trybunal Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 stycznia 2004 r. (sygn. akt K 14/03; OTK-A 2004, nr 1, poz. 1). TK w uzasadnieniu wyroku stwierdził, iż prawo, na jakim opiera się system opieki zdrowotnej, musi w pierwszym rzędzie precyzyjnie określać zakres świadczeń finansowanych ze środków ubezpieczonego. Zakres tego wykazu nie musi być nieograniczony, jak również nie powinien pozostawiać żadnych wątpliwości, co do przysługujących obywatelowi świadczeń w ramach środków publicznych przeznaczonych na ten cel. Należy zaakcentować, iż Konstytucja RP przyznaje każdemu prawo do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1 Konstytucji). Jak wskazuje się nie jest to bynajmniej prawo tylko pracujących, co podkreśla użyte sformułowanie "każdy ma prawo..." W Polsce szeroko został rozwinięty system ubezpieczeń zdrowotnych, a także system opieki zdrowotnej, obejmujący osoby niezależnie od wieku, zawodu, wykonywanej pracy itp. Ten szeroki dostęp do opieki zdrowotnej finansowanej przez państwo Konstytucja utrzymuje. Stąd każdemu niezależnie od jego sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń publicznej służby zdrowia. Jest to zasada generalna, którą ustala art. 68 ust. 1 Konstytucji. Natomiast warunki i zakres udzielanych świadczeń określa ustawa. Obok tej generalnej zasady dotyczącej ochrony zdrowia, odnoszącej się wszystkich osób, Konstytucja wprowadza jeszcze dodatkowe postanowienia dotyczące określonych grup ludności lub rodzaju chorób (art. 68 ust. 3 Konstytucji), które stanowią zasady polityki państwa (por.: W. Skrzydło: Komentarz do art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. LEX 2001). Nie można natomiast interpretować postanowień art. 68 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji jako prawa do ochrony zdrowia finansowanego ze środków publicznych poprzez nieograniczony niczym dostęp do wszelkich istniejących we współczesnej medycynie procedur i metod leczniczych. Nie jest to możliwe w jakimkolwiek państwie. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 czerwca 2005 r. (sygn. akt III CK 626/04, OSNC 2006, nr 5, poz. 89) stwierdził, że: "niedobór środków na opiekę zdrowotną w skali ogólnej, wynikający z kilku przyczyn (demograficznych, ekonomicznych, organizacyjnych i moralnych) wymaga ograniczania zakresu świadczeń zdrowotnych znanych nauce i praktyce medycznej lub wyboru świadczeń najbardziej efektywnych. Świadomość braku środków na zapewnienie potrzebującym wszelkich znanych metod leczenia stanowiła motyw unormowania konstytucyjnego (art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), że władze publiczne zobowiązane zostały do utrzymywania systemu opieki zdrowotnej finansowanego ze środków publicznych, opartego na zasadach równości dostępu i solidarności przejawiającej się w stosowaniu jednakowych, medycznie uzasadnionych procedur wobec potrzebujących bez względu na udział w kształtowaniu przychodów tego systemu." Reasumując oba zarzuty zamieszczone w analizowanej skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny ze wskazanych wyżej powodów uznał za niezasadne. Słusznie Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku uznał, iż organ administracji nie naruszył wskazanych w skardze, a powtórzonych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Z tych względów skargę kasacyjną w niniejszej sprawie jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a.