II SA/Lu 433/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2010 r sprawy ze skargi B. Z. i Z. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania oddala skargę Decyzją z dnia ... Wojewoda Lubelski po rozpoznaniu odwołania B. Z. i Z. M. oraz G. K. S. G. Ł. utrzymał w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia ...zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. P., oznaczonej jako działka nr ... oraz umorzył postępowanie o zwrot w pozostałej części. Wojewoda Lubelski ustalił, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy Ł. z dnia ... została wywłaszczona nieruchomość położona w Ł. w rejonie ulic P. i ..., oznaczona jako działki nr ...., stanowiąca własność J. i S. małżonków C. Wywłaszczenie nastąpiło w oparciu o decyzję Biura Planowania Przestrzennego w Lublinie z dnia ... zatwierdzającą plan realizacyjny na budowę "Pawilonu Wielofunkcyjnego" w Ł. W dniu 28 kwietnia 2008r. B. Z. i Z. M. jako spadkobierczynie byłych właścicieli złożyły wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (poprzedni wniosek z 23 kwietnia 2002r. został im zwrócony z powodu nieuzupełnienia braków), podnosząc, że nie został zrealizowany cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym w toku postępowania wnioskodawczynie zrezygnowały z roszczenia w części nieruchomości zajętej pod ulicę P. Rozpatrując wniosek organy ustaliły, że roszczeniem objęta jest działka stanowiąca obecnie własność Gminy Ł., oznaczona nr ..., stanowiąca część działki nr ..., na której znajduje się część boiska sportowego. Na działce tej od strony wschodniej znajduje się: trawnik, ogrodzenie stalowe malowane o wys. 2,5m, ogrodzenie z siatki na słupach o wysokości 5m, chodnik z kostki brukowej, płyta boiska ze sztuczną trawą. Rzeczoznawca majątkowy ustalił w operacie szacunkowym, zaktualizowanym na dzień 20 października 2009r., że wartość tych urządzeń (nakładów) wynosi 250 100 zł. Działka nr ... wchodzi w skład terenu wydzierżawionego na 10 lat G.K. S. "G." w Ł. na podstawie umowy dzierżawy z dnia 30 kwietnia 2004r., przy czym już wcześniej, bowiem od 1993r. GKS korzystał z tej działki na podstawie umów użyczenia, choć za okres 1996-2000 brak jest dokumentu umów, które uległy zniszczeniu ze względu na 5 letni okres przechowywania. Wojewoda Lubelski potwierdził stanowisko organu I instancji, iż pomimo upływu 29 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia tj. budowa pawilonu wielofunkcyjnego nie został zrealizowany, a więc zachodzą przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym - na podstawie art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami – wnioskodawcy, jako spadkobiercy byłych właścicieli, zobowiązani zostali do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego w związku z wywłaszczeniem i powiększonego o wartość nakładów tj. boiska piłkarskiego, nawierzchni ze sztucznej trawy wraz z przyłączem energetycznym, oświetleniem, ogrodzeniem i kanalizacją, zrealizowanych przez dzierżawcę tj. GKS G. w Ł., wynoszących 250 100 zł. Organ wskazał, że zwrot powinien być dokonany na rzecz G. Ł., zaś GKS G. ma cywilne roszczenie do Gminy o zwrot wartości tych nakładów. Wojewoda podkreślił, że GKS Górnik użytkował działkę już od 1993r. jako boisko sportowe trawiaste (pismo GKS z dnia 14 kwietnia 2010r.) i zgodnie z ówcześnie obowiązującą ustawą o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985r. Gmina nie miała obowiązku (jak to jest obecnie) zawiadamiać poprzedniego właściciela o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel niż cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Poniesienie nakładów nastąpiło w dobrej wierze, za zgodą i wiedzą Gminy, która w dniu ... 2005r. udzieliła GKS pozwolenia na budowę boiska wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Skargę do sądu administracyjnego wniosły reprezentowane przez radcę prawnego – B. Z. i Z. M., domagając się uchylenia decyzji w zakresie należnego do zwrotu odszkodowania ustalonego w wysokości 250 100zł tj. po 125 050 zł od każdej z nich. Pełnomocnik skarżących zarzucił, że GKS G. w Ł. nie powinien być uznany za stronę niniejszego postępowania o zwrot, bowiem nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Podniósł również, że nakłady na przedmiotową nieruchomość zostały poczynione nie przez Gminę, lecz przez dzierżawcę tj. GKS G. w Ł., dlatego nakładów tych organ nie powinien doliczać do wartości należnego od wnioskodawczyń odszkodowania, a ewentualne rozliczenia z tytułu nakładów powinny być dochodzone pomiędzy nimi a GKS G. w postępowaniu cywilnym. Pełnomocnik zakwestionował również istnienie umowy dzierżawy za cały okres korzystania z działki przez GKS G. tj. począwszy od 1993r. ze względu na brak pisemnych umów. Skarżący wskazał, że podlegająca zwrotowi kwota odszkodowania, "od której uzależniony jest zwrot", jest bardzo wysoka i faktycznie uniemożliwia skarżącym odzyskanie nieruchomości, co jest działaniem in fraudem legis. Zarzucił również, że organ odwoławczy naruszył również szereg przepisów procesowych, w tym w szczególności art. 107 kpa, bowiem nie przeprowadził samodzielnie postępowania dowodowego, a jedynie oparł się na dokumentacji sprawy udostępnionej do wglądu przez organ I instancji i nie ocenił samodzielnie operatu szacunkowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżące nie kwestionują zasadności zwrotu na ich rzecz działki oznaczonej nr ..., wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy Ł. z dnia ..., podnoszą natomiast, że kwota ustalonego odszkodowania, które zobowiązani są zwrócić Gminie, została wadliwie wyliczona, a w konsekwencji jest zbyt wysoka, przez co uniemożliwia odzyskanie nieruchomości. W ocenie Sądu, zarzuty skargi nie są uzasadnione. Podstawą do orzeczenia o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania jest przepis art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej ugn. Zgodnie z tym przepisem – w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie (...) Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji (...) Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Wbrew zarzutom skargi, dla zastosowania art. 140 ust. 4 ugn nie ma znaczenia, kto podjął działania powodujące zwiększenie się wartości nieruchomości po jej wywłaszczeniu – jednostka samorządu terytorialnego (Skarb Państwa) czy też inny podmiot, np. dzierżawca. Powołany przepis nie uzależnia bowiem powiększenia kwoty należnego do zwrotu odszkodowania od tego, by to jednostka samorządu terytorialnego (Skarb Państwa) osobiście dokonała czynności faktycznych na nieruchomości zwiększających jej wartość. Przepis mówi o "podjęciu działań", a więc w pojęciu tym mieszczą się również czynności prawne, w konsekwencji których nieruchomość zwiększa swoją wartość. Do takich czynności niewątpliwie należy umowa dzierżawy, w wykonaniu której dzierżawca uprawniony jest do poczynienia nakładów na nieruchomość zwiększające jej wartość. Kwestia rozliczeń tych nakładów pomiędzy jednostką samorządu terytorialnego (Skarbem Państwa) a dzierżawcą to kwestia cywilnoprawna, która w razie sporu może być rozstrzygana w postępowaniu przed sądem cywilnym. (por. wyrok WSA II SA/Lu 142/08 oraz uchwała NSA z dnia 13 października 2003r., OPS 6/03 ) Z tych względów słuszne jest stanowisko organów, iż ustalone w niniejszej sprawie podlegające zwrotowi zwaloryzowane odszkodowanie należało powiększyć o wartość poczynionych przez GKS G. w Ł. nakładów na przedmiotową nieruchomość. Należy podkreślić, że powiększenie o wartość nakładów dotyczy odszkodowania już zwaloryzowanego, wynika to wprost z art. 140 ust. 4 ugn, które mówi o "odszkodowaniu ustalonym stosownie do ust. 2", a więc o odszkodowaniu zwaloryzowanym, którego wartość nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu. W świetle wyraźnego brzmienia cytowanego przepisu nie ma uzasadnionych podstaw do wykluczenia sytuacji, w której wskutek działań podjętych na nieruchomości po wywłaszczeniu, jej wartość wzrośnie, a w konsekwencji jej zwrot będzie wiązał się ze zwrotem większego odszkodowania od poprzednich właścicieli. Wbrew zarzutom skargi nie można zarzucić organowi wydania decyzji w celu obejścia przepisów prawa (działania in fraudem legis). Organ ustalając wysokość odszkodowania zastosował bowiem prawidłowo obowiązujące przepisy, a mając na uwadze ograniczone możliwości finansowe skarżących rozłożył należność na maksymalny okres – 10 lat. Nie można również podzielić stanowiska, iż zwrot przedmiotowej nieruchomości został uzależniony od uiszczenia odszkodowania, bowiem własność nieruchomości przechodzi na poprzedniego właściciela już z chwilą uprawomocnienia się decyzji o zwrocie, a nie dopiero po uiszczeniu przez niego odszkodowania. Wbrew argumentom skargi, dzierżawca podobnie jak najemca, który na podstawie umowy dzierżawy zawartej z nowym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości, tj. Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego, korzysta z tej nieruchomości, w tym z urządzeń, które na niej zrealizował, ma przymiot strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. (por. uchwała NSA z dnia 13 października 2003r., OPS 6/03). Z tego względu zarzut skargi, iż GKS G. w Ł. nie był uprawniony do udziału w niniejszym postępowaniu jest nieuzasadniony. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania dowodowego, w szczególności nienależytej oceny operatu szacunkowego, przyjętego do ustalenia wysokości odszkodowania, zaś skarżące nie wskazały konkretnych naruszeń w tym zakresie. Z tych względów skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na mocy art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).