I SA/Op 262/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 października 2010r. sprawy ze skargi Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 marca 2010r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie prowadził przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno - Handlowo - Usługowemu "A" K. K. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia 08 września 2009r., wystawionego przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu z tytułu nieuregulowania kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł nałożonej decyzją z dnia 20 lipca 2009r. Nr [...]. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 29 października 2009r. dokonano zajęcia rachunku bankowego w Kredyt Banku S.A. Oddział w O. Z tytułu dokonanych czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 300 zł w tym opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 1 % kwoty egzekwowanej należności, tj. 50 zł oraz opłata za zajęcie rachunku bankowego w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności, tj. 250 zł. Pismem z dnia 31 grudnia 2009r. Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o fakcie uchylenia w całości przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co spowodowało, że egzekwowany obowiązek przestał być wymagalny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010r. umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego wskazanego wyżej i jednocześnie postanowieniem wydanym w tym samym dniu o Nr [...] obciążył Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 300 zł. Postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego zostało przez Wierzyciela zaskarżone. W uzasadnieniu zakwestionowano zasadność obciążenia powstałymi kosztami egzekucyjnymi, nadto zdaniem wierzyciela nie przedstawiono dowodów świadczących o tym, że kosztów nie zdoła się wyegzekwować od zobowiązanego. Wskazał wierzyciel, że decyzji, z której wynikała dochodzona należność nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznaczało to, że obowiązek wynikający z decyzji o nałożeniu, kary pieniężnej podlegał wykonaniu niezależnie od faktu wniesienia odwołania. Stąd wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego odbyło się zgodnie z prawem. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 8 marca 2010r. zażalenia nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Wskazał , iż organ egzekucyjny wydał w sprawie właściwe co do istoty rozstrzygnięcie, jednak w powołanych przepisach prawnych winien powołać art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej jako podstawę prawną obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Natomiast organ egzekucyjny mylnie wskazał przepis art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej, który w sprawie nie ma zastosowania. Zobowiązany nie mógł być obciążony kosztami egzekucyjnymi, stąd sytuacja opisana w art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej nie wystąpiła. W uzasadnieniu wskazano, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej odbywało się w sprawie na podstawie nieostatecznej decyzji administracyjnej. Stąd ryzyko prowadzenia egzekucji na podstawie takiej decyzji choćby został jej nawet nadany rygor natychmiastowej wykonalności obciąża Wierzyciela, a nie Zobowiązanego, który nie może ponosić kosztów postępowania, jeżeli nie wynikały one z jego winy. Uchylenie decyzji przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego oznaczało, iż tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany, a obowiązek nim objęty, egzekwowany. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wnosi o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późno zm.- zwanej dalej "ustawą egzekucyjną"). Zajęte przez organ odwoławczy stanowisko jest w ocenie Strony nieprawidłowe i narusza obowiązujący porządek prawny. Z treści i analizy przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) jednoznacznie wynika, że z mocy prawa decyzji o nałożeniu kary pieniężnej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, co skutkuje obowiązkiem uregulowania kary pieniężnej, bez względu na fakt, czy zobowiązany podmiot skorzysta z prawa wniesienia odwołania, czy też nie skorzysta. Fakt zaniechania uiszczenia tej kary w terminie obliguje wierzyciela do podjęcia działań celem przymusowego wyegzekwowania wymagalnej kary pieniężnej, stanowiącej dochód budżetu państwa - w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej. Konsekwencją wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego są koszty egzekucyjne, które z zasady ponosi zobowiązany podmiot na podstawie art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione faktycznie i prawnie. Pismem z dnia 31 grudnia 2009r. Wierzyciel jedynie zawiadomił organ egzekucyjny o fakcie uchylenia decyzji objętej tytułem wykonawczym, intencją nie było natomiast żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy ustawy egzekucyjnej stanowią inaczej. Skoro organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, to wierzyciel nie może ponosić ujemnych konsekwencji błędnych rozstrzygnięć organu egzekucyjnego, który umorzył postępowanie, w którym pozostały do wyegzekwowania należne koszty egzekucyjne. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia , wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień i decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja czy postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Przedmiotem sporu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 marca 2010 r. stwierdzające zasadność obciążenia wierzyciela - Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego kosztami postępowania egzekucyjnego w sytuacji przymusowego realizowania obowiązku wynikającego z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a która to decyzja w toku postępowania egzekucyjnego została uchylona przez organ odwoławczy powodując, że egzekwowany obowiązek przestał być wymagalny. Z treści art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późno zm.- zwanej dalej "ustawą egzekucyjną"). wynika zasada, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucyjne. Ustawodawca przewidział jednak wyjątki od tej zasady, tj. sytuacje, w których wierzyciel jest obowiązany do poniesienia kosztów egzekucyjnych. Dzieje się tak w następujących przypadkach : 1. jeżeli na skutek uchybień wierzyciela doszło do wystawienia tytułu wykonawczego z wadami uniemożliwiającymi prowadzenie egzekucji (art. 64c § 2 ustawy egzekucyjnej), 2. doszło do niezgodnego z przepisami ustawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji (art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej), 3. jeżeli koszty egzekucji nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej) . Wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej odbywało się w sprawie na podstawie nieostatecznej decyzji administracyjnej, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnych jest to, że decyzja staje się wykonalna i stanowi tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna . Wierzyciel wycofał tytuł wykonawczy z tej przyczyny, iż egzekwowany obowiązek przestał być wymagalny na skutek jak już wspomniano wyżej, uchylenia decyzji stanowiącej podstawę nałożonego na zobowiązanego. obowiązku . Zgodnie z art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która określa podlegający egzekucji administracyjnej obowiązek o charakterze pieniężnym, bez jednoczesnego zastąpienia go obowiązkiem o innej wysokości, przestaje od tej chwili istnieć obowiązek nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie takie podlega zatem umorzeniu w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Określony obowiązek, będący zobowiązaniem wynikającym z uchylonej decyzji , przestaje być wymagalny. W takiej sytuacji pojawia się ponadto negatywna przesłanka uniemożliwiająca prowadzenie egzekucji ze względów przedmiotowych, to jest egzekwowany obowiązek zaczyna mieć źródło w nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji podatkowej. W konsekwencji odpada także przesłanka dopuszczalności prowadzenia egzekucji, co kwalifikuje postępowanie egzekucyjne do umorzenia także z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. W istocie ryzyko prowadzenia egzekucji na podstawie decyzji nieostatecznej obciąża Wierzyciela, a nie Zobowiązanego, który nie może ponosić kosztów postępowania, jeżeli nie wynikały one z jego winy. Uchylenie decyzji przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego oznaczało, iż tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany, a obowiązek nim objęty egzekwowany. Stąd brak było podstaw prawnych i faktycznych do obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego a to zgodnie z art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej. Stanowisko odmienne prowadziłoby do sytuacji, że już nie będący zobowiązanym ponosiłby konsekwencje w postaci obowiązku uregulowania kosztów egzekucyjnych za wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, że takie działanie byłoby niezgodne z zasadą państwa prawa. W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu to zaś skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. NT 153,poz. 1270 ze zm./.