II FZ 202/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2011 r., o sygn. akt I SA/Gd 769/10 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 czerwca 2010 r., Nr PBW/4117-0024/10 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 9 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił F. T. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W oparciu o nadesłane do akt sprawy przez wnioskodawcę dokumenty sąd ustalił, że małżonka skarżącego uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.838,09 zł netto. Skarżący uzyskuje dochód z emerytury w kwocie 1695,96 zł miesięcznie, a nadto uzyskuje przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Z zeznania podatkowego skarżącego wynika, iż w 2009 r. osiągnął z tego tytułu przychód w wysokości 237.469,96 zł. Także z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego skarżącego, wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej wynika, że uzyskuje on z tego źródła regularny przychód – wpływy wyniosły we wrześniu i listopadzie 2010 r. po 8.609,30 zł, w październiku 36.135,04 zł, w grudniu 22.266,76 zł. Sąd zaznaczył przy tym, że skarżący nie przedłożył wyciągów bankowych z innego rachunku bankowego, który został wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP-1 jako rachunek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, a zatem dane o przychodach skarżącego nie były pełne. Niemniej jednak sąd bazując na zgromadzonych informacjach uznał, że wysokość uzyskiwanych przez skarżącego przychodów przeczy jego twierdzeniom, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Oceniając możliwości finansowe zarówno skarżącego, jak i jego małżonki, sąd zauważył, że nawet fakt ponoszenia straty w prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza braku środków finansowych, bowiem jest ona jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. Dlatego sąd nie uwzględnił argumentów skarżącego, że po odliczeniu od przychodu kosztów jego uzyskania uzyskuje on dochód w kwocie 2000 zł. Sąd podkreślił, że skarżący niewątpliwie uzyskuje przychody, w tym także z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, których wysokość pozwala na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu wydatków na spłatę zaległości wobec ZUS i spłaty rat kredytowych. W dalszej części uzasadnienia sąd zaznaczył, że nie można przyjąć, jakoby zobowiązania pieniężne skarżącego z tytułu zaciągniętych kredytów miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi, czy też wydatkami, jakie ewentualnie będzie chciał przeznaczyć na zastępstwo procesowe. Reasumując sąd zwrócił uwagę na wyjątkowy charakter prawa pomocy i stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie kosztów sądowych oraz związanych z ustanowieniem pełnomocnika doprowadziłoby do uszczerbku koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny w myśl art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że w jego przypadku koszty sądowe i ewentualnego zastępstwa procesowego dotyczą siedmiu spraw, ponadto skarżący nie zaciągnął zobowiązań kredytowych na skutek niegospodarności, czy też niefrasobliwości i poprzez ich spłatę w żaden sposób nie wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Zwrócił uwagę, że posiłkuje się pomocą finansową córki, dzięki której reguluje bieżące zobowiązania wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. W aktach sprawy zgromadzony został obszerny materiał dowodowy, obrazujący sytuację majątkową skarżącego. Z dokumentacji tej, potwierdzonej oświadczeniem zawartym w zażaleniu wynika, że skarżący osiąga stały miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jak również świadczenia emerytalnego, łącznie w kwocie 3.695,96 zł netto. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, która również otrzymuje świadczenia w postaci renty, zasiłku pielęgnacyjnego oraz wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia, w sumie 2.838,09 zł. Skarżący korzysta również z pomocy finansowej córki i reguluje na bieżąco zobowiązania wynikające z umów kredytu. Dysponując takimi danymi odnośnie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że wygospodarowanie środków na uiszczenie kosztów sądowych oraz pokrycie wynagrodzenia doradcy podatkowego nie będzie skutkowało uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy oraz jego małżonki. Trzeba zauważyć, że zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, przyznanie tego rodzaju pomocy jest równoznaczne z dofinansowaniem z budżetu Skarbu Państwa dla osób najuboższych. Tymczasem skarżący wykonuje na bieżąco zobowiązania prywatnoprawne wynikające z umów kredytu, które to spłaty pochłaniają znaczną części jego miesięcznego dochodu i nie ma powodów, dla których tego rodzaju wydatki miałyby mieć pierwszeństwo przed należnościami związanymi z prowadzonymi postępowaniami sądowymi. Jak często podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki skarżącego nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. post. NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan majątkowy skarżącego nie uzasadniał przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, z tego względu Sąd stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.