II GSK 924/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2200/10 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2200/10, odrzucił skargę J. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Pismem z dnia 10 sierpnia 2010 r. (data nadania) J. K. wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na wyżej wymienioną decyzję Prezesa ARiMR. Następnie, pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r. WSA w W. przekazał skargę organowi administracji (Prezesowi ARiMR), za pośrednictwem którego skarga ta powinna być wniesiona do Sądu. WSA w W. orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę, ponieważ stwierdził, że została wniesiona po terminie. Sąd pierwszej instancji ustalił, że odpis zaskarżonej decyzji został skarżącej doręczony 14 lipca 2010 r., skarga natomiast została wniesiona za pośrednictwem organu 16 sierpnia 2010 r., a zatem po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd zwrócił również uwagę, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo pouczył stronę o terminie i trybie wniesienia skargi. Powyższe postanowienie J. K. w drodze skargi kasacyjnej zaskarżyła w całości. Wniosła o uchylenie tegoż postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na swoją rzecz koszów postępowania. Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca nie wniosła w wyznaczonym terminie skargi, podczas gdy skarga została wniesiona we właściwym terminie – uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy; 2. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie wydanego postanowienia, w szczególności polegające na uznaniu, że skarżąca nie wniosła skargi w przepisanym terminie, w sytuacji gdy wniosła tę skargę w wymaganym terminie – uchybienie to mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej wnosząca tę skargę podała, że w dniu 13 sierpnia 2010 r. przekazem pocztowym nadała skargę do Sądu za pośrednictwem organu, więc dochowała terminu do jej wniesienia, a ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd są nieprawidłowe, wobec czego wydane postanowienie zostało błędnie uzasadnione. W odpowiedzi Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i z tej przyczyny podlega oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie § 3 art. 182 p.p.s.a. orzeka w składzie jednego sędziego. Należy również mieć na uwadze, że w oparciu o przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, o której mowa w § 2 pkt 1-6 tego przepisu. W sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego. Zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej pod adresem zaskarżonego postanowienia w całości nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy są ustalenia faktyczne dotyczące daty i sposobu złożenia skargi na decyzję Prezesa ARiMR. Kwestia doręczeń pism, z którymi ustawa łączy skutki procesowe jest szczególnie istotnym zagadnieniem, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie wywoływać mogą dla stron daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące do pozbawienia ich prawa do sądu. Stąd też istnieje potrzeba wyjaśnienia wszelkich wątpliwości odnośnie wniesienia skargi przez J. K. Z treści art. 53 § 1 p.p.s.a. obowiązującego w dacie wniesienia przez skarżącą skargi wynikało, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Powinna ona być wniesiona stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego albo za pośrednictwem organu administracji innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, sąd albo organ, do którego skargę wniesiono powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd albo organ pod adresem właściwego organu administracji publicznej. Powyższy pogląd jest szeroko prezentowany zarówno w doktrynie (por. pogląd T. Wosia [w:] T. Woś, red., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis Warszawa 2008, s. 284), jak i w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych. Należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż J. K. nadała skargę 10 sierpnia 2010 r. (karta 4 akt sądowych), ponieważ na kopercie widnieje stempel Urzędu Pocztowego w T. z tą właśnie datą. Adresatem listu jest bez wątpienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., co zostało zapisane na kopercie pismem ręcznym. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu kasacyjnego, że skarga została wniesiona bezpośrednio do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi bezpośrednio do WSA w W. skutkowało przekazaniem jej przez ów Sąd do właściwego organu administracji publicznej (w tym wypadku Prezesa ARiMR), za pośrednictwem którego skarga powinna być wniesiona. Przekazania skargi Sąd dokonał w dniu 16 sierpnia 2010 r. (data stempla pocztowego widniejąca na liście poleconym adresowanym przez WSA do organu – karta 5 akt sądowych). W świetle powyższych rozważań należy wskazać, że datę 16 sierpnia 2010 r. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał za datę wniesienia skargi przez J. K. Biorąc pod uwagę fakt, że decyzję prawidłowo doręczono jej 14 lipca 2010 r. (czytelny podpis J. K. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – karta 126 akt administracyjnych) termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 13 sierpnia 2010 r. Mimo że Sąd pierwszej instancji dysponował skargą już 10 sierpnia 2010 r., czyli przed upływem terminu do jej wniesienia, w świetle cytowanych przepisów ustawy procesowej nie był władny do jej merytorycznego rozpoznania, więc przekazał ją właściwemu organowi. Dzień przekazania skargi właściwemu organowi jest równoważny z dniem wniesienia skargi do sądu. Dlatego też WSA w W. zasadnie odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu. J. K. podniosła w skardze kasacyjnej, że w dniu 13 sierpnia 2010 r. przekazem pocztowym nadała skargę do Sądu za pośrednictwem organu. Twierdzenie to jest nieprawdziwe z dwóch względów. Po pierwsze, jak wykazano, skarga została nadana 10, a nie 13 sierpnia 2010 r. Po drugie, skarga nie została nadana przekazem pocztowym, ponieważ nadanie listu przekazem pocztowym w świetle art. 3 pkt 15 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.) nie jest możliwe. Przekazem pocztowym jest bowiem polecenie doręczenia adresatowi określonej kwoty pieniężnej przez operatora publicznego. Czynność polegająca na nadaniu przez J. K. listu zawierającego skargę nie mieści się w legalnej definicji przekazu pocztowego, a zatem nim nie jest. Na marginesie trzeba jeszcze zauważyć, że wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nawet gdyby skarga kasacyjna okazała się zasadna, nie zostałby przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznany, bowiem w przypadku zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.