II SA/Bk 575/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość - oddala skargę.- Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Prezydent Miasta S. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku H. O. o wydanie decyzji w sprawie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia działki nr 861/1 o pow. 9,5838 ha położonej w S. W uzasadnieniu podano, że z dokonanych ustaleń wynika, iż sprawa wydania decyzji o odszkodowaniu została zakończona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1955 r. Orzeczeniem tym ustalono na rzecz spadkobierców J. Sz. odszkodowanie w kwocie 11.382,61 zł za wywłaszczoną, prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] marca 1954 r. nieruchomość. W wyniku kontroli instancyjnej decyzja ta została uchylona przez Wojewodę P. z przyczyn formalnych, a mianowicie z powodu naruszenia art. 10 kpa (decyzja z dnia [...] grudnia 2006r.). W uzasadnieniu podano, że w realiach sprawy niniejszej naruszenie tej regulacji jest istotne, albowiem strona – H. O. tkwi w przekonaniu, iż decyzji o odszkodowaniu, po wywłaszczeniu nieruchomości, nie wydano. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji umożliwił stronom zapoznanie się z materiałem dowodowym i jego uzupełnienie. Następnie po przeanalizowaniu dokumentacji przedłożonej przez H. O., organ podtrzymał swoje stanowisko, że sprawa wydania decyzji o odszkodowaniu została zakończona orzeczeniem z dnia [...] maja 1955 r. W związku z powyższym po raz kolejny decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] umorzono postępowanie w sprawie. Odwołanie od tej decyzji złożyła H. O. zarzucając niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, albowiem nie przeprowadzono dowodu z akt nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady w B. na okoliczność niezawiadomienia spadkobierców J. Sz. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, nieprzeprowadzenia rozprawy i braku doręczenia decyzji z dnia [...] maja 1955 r. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne i w pierwszej kolejności podał, że przedmiotowe postępowanie dotyczy wydania decyzji o odszkodowaniu, a nie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu. Dlatego też podnoszone w odwołaniu zarzuty nie mają żadnego związku z niniejszym postępowaniem. Najbardziej istotny dla sprawy fakt dotyczący tego, że za wywłaszczoną nieruchomość ustalono odszkodowanie, jest udowodniony – decyzja z dnia [...] maja 1955 r. Słusznie zatem postępowanie o wydanie decyzji zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Od decyzji tej skargę do sądu administracyjnego złożyła H. O. i zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego w postępowaniu wywłaszczeniowym. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia przepisów art. 7 – 9 i 77 § 1 kpa poprzez pominięcie dowodu z całości akt wywłaszczeniowych oraz przepisów art. 18 ust. 1, 5, 6, art. 30 ust. 1, 2, art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 2, 5, art. 24 ust. 1 w zw. z art. 37 dekretu z dnia 1949 r. o nabywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. nr 4, poz. 31). Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o wydanie postanowienia, czy orzeczenie o odszkodowaniu z dnia [...] maja 1955 r., które zostało wydane w oparciu o postępowanie wywłaszczeniowe z pominięciem prawnych spadkobierców jest ważne w świetle obowiązujących w tym czasie przepisów. W przypadku stwierdzenia ważności tego orzeczenia wniosła o wskazanie czy jest ono podstawą do wypłacenia odszkodowania (które nigdy nie zostało wypłacone) w świetle obecnie obowiązujących przepisów. W przypadku zaś stwierdzenia, że orzeczenie o odszkodowaniu zostało wydane z naruszeniem prawa skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów dojazdu na Sądu. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o nieuzwględnianie skargi. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe w sprawie do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1954 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., albowiem w dniu [...] marca 2010 r. Minister Infrastruktury wydał ostateczną decyzję, którą stwierdził, że orzeczenie wywłaszczeniowe został wydane z naruszeniem prawa (k. 553 akt sądowych). W uzasadnieniu decyzji podano, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., gdyż organy skierowały decyzję do B. K., na rzecz której został sporządzony testament zamiast do spadkobierców ustalonych w postanowieniu o nabyciu spadku. Z uwagi jednak na nieodwracalny skutek decyzji wywłaszczeniowej nie stwierdzono jej nieważności. Nadto do akt sądowych złożono decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] Ministra Infrastruktury, którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie rozpatrzenia wniosku H. O. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] maja 1955 r. o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość z tego powodu, że kwestionowane orzeczenie było już przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności zakończonego ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1968 r. nr [...]. Pełnomocnik organu słuchany na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. podał, że skarżąca nie składała wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy co do decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty i argumenty w niej wskazane nie podważają legalności zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie jest decyzja Wojewody P. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku H. O. o wydanie decyzji w sprawie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia działki nr 861/1 o pow. 9,5838 ha położonej w S. Podstawę prawną kwestionowanej decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z tą regulacją organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu z tego przepisu mamy do czynienia m.in. wówczas, gdy sprawa administracyjna została już rozstrzygnięta ostatecznym orzeczeniem (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej organy zasadnie stwierdziły, że zachodzi bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Z akt sprawy bezspornie bowiem wynika, że kwestia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została ostatecznie rozstrzygnięta orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1955 r. Orzeczenie to funkcjonuje w obrocie prawnym. Nie było wnoszone od niego odwołanie a postępowanie nadzwyczajne zostało zakończone decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1968 r. nr [...] odmawiającą uchylenia tego orzeczenia w trybie nadzoru. Ponowna próba uruchomienia postępowania nadzwyczajnego w stosunku do tego orzeczenia zakończyła się decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. Ministra Infrastruktury, umarzającą postępowanie z tego powodu, że orzeczenie było już przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. Istnienie w obrocie prawnym orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość obligowało organy do umorzenia postępowania, gdyż wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności – art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Ostateczne stwierdzenie decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r., iż decyzja Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1954 r. o wywłaszczeniu działki nr 861/1 o pow. 9,5838 ha położonej w S. została wydana z naruszeniem prawa nie ma wpływu na ocenę legalności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie odszkodowania za to wywłaszczenie. Treść decyzji Ministra Infrastruktury oznacza, że właściciel został bezprawnie pozbawiony władania nieruchomością w wyniku wydania wadliwej decyzji wywłaszczeniowej. Właściciel wywłaszczony na podstawie wadliwej decyzji może wystąpić z powództwem do sądu powszechnego o naprawienie szkody w trybie art. 4171 § 2 kc. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie ostatecznej decyzji, można żądać jej naprawienia po uprzednim stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem. Rozpoznając powództwo o ewentualne odszkodowanie Sąd powszechny oceni również prawidłowość odszkodowania ustalonego orzeczeniem z dnia [...] maja 1955 r. Dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).