II OSK 67/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 946/10 odrzucającego skargę Spółki [...] na decyzję Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] sierpnia 1998 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej postanawia: uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 października 2010 r. odrzucił skargę złożoną przez Spółkę [...] W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarga na decyzję Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] sierpnia 1998 r. została wniesiona z uchybieniem przewidzianego w art. 53 § 1 p.p.s.a. do jej wniesienia terminu. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podał, że w sytuacji, gdy skarżąca spółka nie brała udziału w postępowaniu i nie doręczono jej zaskarżonej decyzji, mogła ona złożyć skargę w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie tego postępowania. W przedmiotowej sprawie – jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru zaskarżonej decyzji – została ona doręczona stronom postępowania w następujących datach: Zarządowi Spółki [...] w dniu 17 sierpnia 1998 r., Burmistrzowi Miasta S. w dniu 17 sierpnia 1998 r. i Wojewodzie Miasta K. w dniu 18 sierpnia 1998 r.. Wobec powyższego najpóźniejszy trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 17 września 1998 r. Skarga została złożona po upływie 12 lat od wydania decyzji, a więc po terminie. Powyższe zdaniem Sądu uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Od wymienionego wyżej postanowienia wniesiona została przez Spółkę [...] - skarga kasacyjna. Kwestionowanemu postanowieniu zarzuciła ona naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 38 k.c. przez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że osoba prawna pozbawiona organów może nadal działać w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie, w tym może brać udział w postępowaniu administracyjnym i skutecznie odbierać kierowane do niej pisma. Podniosła także zarzut naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a.) mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 58 § 1 pkt 2, art. 113 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia przy braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy oraz dokonania przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że poza sporem jest, iż od 17 maja 1998 r. do 16 listopada 2008 r. spółka nie posiadała organów, w związku z czym wystąpiła do Sądu Rejonowego w Zawierciu o ustanowienie kuratora spółki. Ustanowiony on został postanowieniem z dnia 30 grudnia 1999 r. Nie można w tej sytuacji mówić o skutecznym doręczeniu decyzji Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 12 sierpnia 1998 r., w dniu 17 sierpnia 1998 r. skoro nie posiadała ona organów ustanowionych do jej reprezentowania. Wskazała też, że decyzja została wadliwie zaadresowana – nie do spółki jako osoby prawnej – lecz do jej zarządu. Zakwestionowała też ustalenie Sądu, iż decyzja weszła do obrotu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodzić należy się z zarzutami skargi kasacyjnej, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 2 oraz art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do brzmienia art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przewidzianego do wniesienia terminu, który stosownie do art. 53 p.p.s.a. wynosi 30 dni od doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei w dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a. zawarty został wymóg wyjaśnienia przez Sąd podstaw prawnych rozstrzygnięcia. Wymóg ten zobowiązuje Sąd do wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia ustaleń na których oparł się wydając kwestionowane orzeczenie. Odrzucając zatem – na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a – wniesioną do Sądu skargę, z powodu złożenia jej po terminie Sąd winien przede wszystkim dokonać ustaleń, wskazujących na to, iż istotnie strona nie zachowała terminu. W niniejszej sprawie z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji nie wyjaśnił czy decyzja z dnia 12 sierpnia 1998 r. została stronie doręczona i czy doręczenie to należy uznać za prawidłowe. Określony w art. 53 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi zaczyna swój bieg jedynie wówczas, jeżeli orzeczenie zostało doręczone stronie w prawidłowy sposób. W niniejszej sprawie, jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru, decyzja z dnia 12 sierpnia 1998 r. została doręczona zarządowi Spółki [...] w dniu 17 sierpnia 1998 r. W złożonej do Sądu skardze podważono skuteczność tego doręczenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest jakiegokolwiek odniesienia do tego zarzutu. Sąd nie rozważył prawidłowości doręczenia wskazanej wyżej decyzji w aspekcie art. 45 kpa regulującego doręczanie pism podmiotom innym niż osoby fizyczne. Zamieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pieczątka wraz z nieczytelnym podpisem koniecznym czyniła wyjaśnienie czy decyzja została doręczona osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Uwzględniając powyższe, za przedwczesne w tej sytuacji uznać należy rozważania Sądu dotyczące wejścia decyzji z dnia 12 sierpnia 1998 r. do obrotu prawnego na skutek doręczenia jej innym stronom. Odrzucenie skargi do sądu administracyjnego z tej przyczyny, że została wniesiona po upływie terminu, bez uprzedniego, jednoznacznego stwierdzenia jego uchybienia narusza konstytucyjną gwarancję do Sądu. Z wyżej przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.