V SA/Wa 778/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... stycznia 2010 r. nr ... znak ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na uzyskanie wpisu do ewidencji producentów; oddala skargę. Przedmiotem skargi z dnia 23 lutego 2010 r. (data nadania 1.03.2010 r.) wniesionej przez G. G. jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ...01.2010 r. nr ... utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia ...11.2009 roku nr ... o odmowie przywrócenia terminu określonego w decyzji ... o przyznaniu pomocy z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków z dnia ...03.2009 roku na uzyskanie wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktyczny. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu ... marca 2009 r. decyzję ..., w której przyznał G. G. pomoc finansową w wysokości ... zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków w niej wymienionych, w tym uzyskania wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta została Stronie skutecznie doręczona w dniu 5 marca 2009 r., zatem powyższy termin zdaniem organu upłynął 1 września 2009 r. W dniu 1 września 2009 r. G. G. złożył w ... Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność. W dniu ... września 2009 r. do Wnioskodawcy skierowano wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku, tj. do dostarczenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do gospodarstwa rolnego w formie aktu notarialnego, zaświadczenia z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik oraz dokonanie uzupełnień w pkt. II.01 (numer identyfikacyjny producenta) i VII. 3 wniosku o płatności (oświadczenie o spełnieniu warunków wymienionych w decyzji ...). W dniu ... września 2009 r. do ... Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło zaświadczenie wydane ... września 2009 r. przez Biuro Powiatowe ARiMR w T., o nadaniu numeru identyfikacyjnego na wniosek złożony przez G. G. w dniu ... września 2009 r.. Pismem z dnia ... września 2009 r. ... Oddział Regionalny ARiMR powiadomił G. G. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu ... października 2009 r. G. G. złożył w ... Oddziale Regionalnym ARiMR w T. wyjaśnienia, w których stwierdził, że z powodu choroby, nie był w stanie uzyskać wpisu do ewidencji producentów w terminie wymaganym rozporządzeniem. Pismo to ... Oddział Regionalny ARiMR potraktował jako prośbę o przywrócenie terminu i w dniu ... listopada 2009 r. Dyrektor Oddziału wydał postanowienie nr ... o odmowie przywrócenia terminu, określonego w decyzji nr ... o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Na w/w postanowienie G. G. wniósł zażalenie skierowane do prezesa ARiMR. Postanowieniem z dnia ... stycznia 2010 r. nr ... Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W postanowieniu tym Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, z późn. zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem": "Decyzję o przyznaniu pomocy wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta, w terminie 180 dni od dnia doręczenia tej decyzji, następujących warunków: 1. nabycia gospodarstwa wskazanego w biznesplanie, 2. podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, o którym mowa w pkt 1, 3. ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik, 4. uzyskania wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jeżeli jego małżonek nie został dotychczas wpisany do tej ewidencji - chyba, że dany warunek był spełniony w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy". Zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie tej decyzji. Wskazał, iż ustawodawca dopuścił udzielenie pomocy osobie, która nie spełnia wszystkich kryteriów przyznania tejże pomocy. Ustanowił cztery warunki, których spełnienie może nastąpić po dniu złożenia wniosku i określił, że na dopełnienie tych warunków wnioskodawca na 180 dni od dnia doręczenia decyzji przyznającej pomoc. Termin 180 dni, o którym mowa powyżej, jest zatem przepisem prawa materialnego i jako taki nie może być przez organ zmieniony, ponieważ to nie organ ten termin wyznaczył. Z tego samego powodu z niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 58 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Prezes ARiMR dodatkowo stwierdził, iż § 22 tego rozporządzenia także nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie gdyż ustanawia on katalog zdarzeń, wobec zaistnienia których nie wymaga się zwrotu pomocy pomimo niespełnienia przez beneficjenta podjętych zobowiązań, a tym samym odnosi się do sytuacji, które mogą zaistnieć po wypłacie pomocy, a w trakcie realizowania przez beneficjenta zobowiązań o charakterze wieloletnim. Na powyższe postanowienie pismem z dnia 1 marca 2010 r. (data nadania pocztowego) G. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia, zakazanie organowi administracyjnemu przywrócenie skarżącemu terminu określonego w decyzji nr ... o przyznaniu pomocy z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" za uzyskanie wpisu do ewidencji producentów oraz zasądzenie od organy administracyjnego, na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez nie uznanie przez organ, iż istnieje możliwość przywrócenia terminu na uzyskanie wpisu do ewidencji producentów. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż za niedopuszczalne należy uznać działanie organu, które zmierza do pozbawienia skarżącego możliwości skorzystania z pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Jest to sprzeczne z podstawowymi zasadami współżycia społecznego, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, iż wywiązał się on z nałożonych na niego obowiązków w najszybszym możliwym terminie. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania płatności z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w terminowym wypełnieniu zobowiązania do uzyskania wpisu do ewidencji producentów przeszkodził mu fakt, iż zachorował na ... Choroba rozpoczęła się od ... dnia ...06.2009 r. Wprawdzie w początkowym stadium choroby mógł funkcjonować normalnie, jednak po nawrocie choroby w pierwszej połowie sierpnia, musiał poddać się leczeniu silnymi środkami farmakologicznymi trwającym od ...08.2009 r. do końca września 2009 r. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdził, iż niedochowanie terminu uzyskania wpisu nie wynikało z jego winy, lecz z nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Podkreślił, iż organ udziela pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" na podstawie zawieranej z beneficjentem umowy, w której w § 7 przewidziano możliwość przesuwania terminów na wykonywanie zobowiązań. Terminy te, podobnie jak termin na uzyskanie wpisu do ewidencji producentów, zostały określone w w/w rozporządzeniu co oznacza, że mają one podobny charakter. Wobec powyższego jak wskazał skoro organ może przedłużyć termin na dokonanie doniosłych czynności, to tym bardziej ARiMR jest władna do zmiany terminu na uzyskanie wpisu do ewidencji producentów, które jest uznawane za zwykłą formalność. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowanie w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest, postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... stycznia 2010 r., nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia ... listopada 2009 r., o odmowie przywrócenia terminu określonego w decyzji nr ... o przyznaniu pomocy z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków z dnia ...03.2009 r. na uzyskanie wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Stan prawny w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 został unormowany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1443 ze zm.), wydany w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Zgodnie z przepisem § 15 ust. 3 pkt 4 tego rozporządzenia decyzję o przyznaniu pomocy wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta, w terminie do 180 dni od dnia doręczenia tej decyzji, warunku uzyskania wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z § 16 ust. 1 rozporządzenia wynika, że pomoc wypłacana jest na wniosek o płatność, który składa się w terminie do180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Powyższy termin jest terminie materialnoprawnym. Rozporządzenie nie zawiera przepisu dopuszczającego możliwość jego przywrócenia, co oznacza, że jest to termin nieprzywracalny. Uchybienie terminu materialnoprawnego powoduje wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności § 22 tegoż rozporządzenia dotyczy sytuacji występującej po otrzymaniu pomocy. W przedmiotowej zaś sprawie skarżący pomocy jeszcze nie otrzymał, zatem powyższy przepis nie odnosi się do możliwości przywrócenia terminu. Decyzją z dnia ... marca 2009 r. G. G. otrzymał w dniu .. marca 2009 r. Przyznała mu ona pomoc finansową z zastrzeżeniem dopełnienia wskazanych w niej warunków w terminie nie dłuższym niż 180 dni od dnia jej doręczenie. Termin ten jest terminem materialnym, a co za tym idzie jest nieprzekraczalny i niemożliwy do przywrócenia, stanowi on przesłankę przyznania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", a przekroczenie go sprowadza się do wydania przez organ decyzji odmownej w przedmiocie przyznania wnioskodawcy wsparcia. Przedmiotowy termin jest niezależny od poczynań zarówno organu jak i wnioskodawcy. Do określenia charakteru danego przepisu nie jest istotne w jakim akcie normatywnym przepis ten zamieszczono, ale decyduje jego treść i cel. Przepisami prawnomaterialnymi są przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne (określające zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków (nakładają obowiązki i przyznają prawa lub uprawnienia). Przepisami procesowymi są zaś normy instrumentalne, które określają drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych. Oznacza to, że o charakterze przepisu i terminu nie przesądza tylko okoliczność w jakiej ustawie przepis statuujący dany termin się znajduje. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy ustawa taka oprócz przepisów prawa materialnego zawiera również przepisy proceduralne. Dla oznaczenia charakteru danego przepisu miarodajny jest zawsze przedmiot i treść tego przepisu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r. w sprawie sygn. akt SA/Ka 1230/94). Z reguły przepisami procesowymi są przepisy o właściwości organów administracji publicznej i o postępowaniu przed takimi organami. Natomiast przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmiany lub wygaśnięcia prawa należą do przepisów materialnoprawnych. O charakterze terminu nie decyduje także długość terminu; decydujące znaczenie ma rodzaj uprawnienia, realizowanego w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Do dochodzenia uprawnień składających się na określone prawo podmiotowe przewidziane są terminy materialnoprawne, natomiast dla uprawnień (obowiązków) procesowych - terminy procesowe (uchwała SN z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt III CZP 71/09). Terminów prawa materialnego, co nie jest kwestionowane, ani w orzecznictwie, ani w doktrynie i na co trafnie zwróciły uwagę organy administracyjne obu instancji - nie można przywrócić. Jedynie terminy zawite, a więc dotyczące czynności procesowych są przywracalne. Do terminów materialnoprawnych nie mają więc zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 58-60) dotyczące możliwości przywrócenia terminu przewidzianego przez prawo dla dopełnienia określonej czynności procesowej. W świetle powyższego brak więc podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. są podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Z tych wszystkich przyczyn skargę należało uznać za niezasadną, a zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.