I SA/Łd 742/10

Dnia 26 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Protokolant: Marta Aftowicz-Korlińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2010 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w K.j na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr SKO. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 754 (siedemset pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. Organ ustalił, że A Spółka Akcyjna w K.-J. złożyła korektę deklaracji w podatku od nieruchomości za 2004 r. wraz z uzasadnieniem i wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Korekta deklaracji wraz z wnioskiem zostały nadane na poczcie 30 grudnia 2009 r., a w dniu 5 stycznia 2010 r. wpłynęły do organu. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym wskazała m.in. na naruszenie art. 79 § 2 w związku z art. 70 § 1, art. 165 § 3 i art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60; dalej "O.p."). Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Termin określony w cytowanym przepisie jest terminem materialnoprawnym i nie może być ani odroczony ani przedłużony. Organ zaznaczył, że w związku z powyższym upływ wskazanego terminu powoduje utratę prawa do stwierdzenia nadpłaty. W takiej sytuacji wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie wszczyna postępowania, a jeżeli postępowanie było prowadzone, to winno być ono umorzone na podstawie art. 208 § 1 O.p., jako bezprzedmiotowe. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie w oparciu o art. 208 § 1 w związku z art. 79 § 2 O.p. Prezydent Miasta Ł. trafnie wskazał, że w świetle art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia, a zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Nadto nie bez znaczenia pozostaje unormowanie zawarte w art. 165 § 3 O.p., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu. Skoro zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 r. uległo przedawnieniu z upływem 2009 r., to wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty, który wpłynął do organu w dniu 5 stycznia 2010 r. nie mógł wszcząć postępowania podatkowego w niniejszej sprawie. Jednakże z uwagi na podjęcie przez organ czynności inicjujących postępowanie, postępowanie to należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona zarzuciła naruszenie art. 208 § 1 O.p. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 79 § 2 w związku z art. 70 § 1 oraz w związku z art. 12 § 6 pkt 2 i art. 165 § 3 O.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sformułowanie "złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty" oznacza doręczenie wniosku do organu podatkowego. W uzasadnieniu skarżąca argumentowała, że w świetle art. 12 § 6 pkt 2 O.p. do zachowania terminu określonego w art. 79 § 2 O.p. wystarcza, gdy przed jego upływem, wniosek zostanie nadany na poczcie. Strona wskazała nadto, że nadanie wniosku o stwierdzenie nadpłaty na poczcie oznacza jego złożenie w rozumieniu art. 79 § 2 O.p., nie przesądza natomiast, w jakim terminie może być wszczęte postępowanie w przedmiocie tego wniosku. Zdaniem spółki, w wyniku błędnej wykładni powyższych przepisów organy naruszyły również art. 208 § 1 O.p. Skarżąca zwróciła też uwagę na niekonsekwencję w działaniu organu, który umorzył postępowanie, zamiast odmówić jego wszczęcia na podstawie art. 165a O.p., w sytuacji stwierdzenia, że przedmiotowy wniosek został złożony zbyt późno. Wskazując na powyższe spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny. Spór koncentruje się natomiast na odmiennym rozumieniu przepisów, w szczególności art. 79 § 1 O.p. Zgodnie z uregulowaniem w nim zawartym, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W cytowanym przepisie ustawodawca nie wskazał, iż chodzi o złożenie pisma w siedzibie organu. Zatem termin ten należy rozumieć ogólnie, tj. jako czas na nadanie przez stronę biegu wnioskowi o stwierdzenie nadpłaty w sposób skuteczny. Gdyby bowiem ustawodawca chciał aby zamieszczony w tym przepisie termin rozumiano w sposób bardzo wąski, tzn. jako czas, w którym tego rodzaju wniosek winien znaleźć się bezpośrednio u organu, z całą pewnością doprecyzowałby niniejsze określenie właśnie poprzez wskazanie, że termin zostanie zachowany jeżeli wniosek w tym czasie zostanie dostarczony do organu. Skoro tego nie uczynił to stwierdzenie "złożenia wniosku" należy rozumieć ogólnie, tj. jako termin na umieszczenie wniosku w sposób skuteczny i prawem dopuszczalny w obiegu prawnym. Dokonując interpretacji powyższego przepisu organ wskazywał, że należy go czytać w powiązaniu z treścią art. 165 § 3 O.p., który stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a O.p. Należy z całą stanowczością podkreślić, że czym innym jest wszczęcie postępowania (jego data) a czym innym jest termin przewidziany na złożenie wniosku i nie można złożenia wniosku oraz wszczęcia postępowania utożsamiać, choć oczywiście możliwe są sytuacje kiedy daty tych dwóch terminów będą takie same. W art. 12 § 6 pkt. 2 O.p. ustawodawca wyraźnie przewidział możliwość nadania w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego pisma wskazując, że termin zostanie zachowany o ile pismo to zostanie nadane przed upływem terminu przewidzianego dla dokonania określonej czynności. Gdyby w przedmiotowej sprawie przyjąć tezę wyprowadzoną przez organ w zaskarżonej decyzji, a dotyczącą możliwości skorzystania z usług urzędu pocztowego z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym, aby wniosek w terminie określonym w art. 79 § 2 O.p. wpłynął do organu, to wówczas zachowanie terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty uzależnione byłoby od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Strona bowiem wysyłając dany wniosek za pośrednictwem poczty winna wziąć pod uwagę ewentualne opóźnienia w dostarczeniu przesyłki wynikające chociażby ze strajku jednostki doręczającej, bądź z faktu, że przesyłka zostanie doręczona przez awizo. Mając na uwadze racjonalność ustawodawcy wątpliwe jest by właśnie taki cel mu przyświecał przy redagowaniu omawianego przepisu. Tym bardziej, że zmuszanie strony do odpowiednio wczesnego nadania pisma w urzędzie pocztowym prowadziłoby faktycznie do skrócenia terminu określonego w art. 79 § 2 O.p., a to, jak wskazał organ w uzasadnieniu swojej decyzji, nie jest możliwe w przypadku terminu materialnoprawnego jakim jest termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Terminy materialnoprawne bowiem nie mogą być zmieniane. Na uwagę zasługuje również podniesiona w skardze kwestia ewentualnego zastosowania przez organ art. 165a O.p. Zgodnie z jego brzmieniem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie organ na podstawie art. 208 § 1 O.p. umorzył postępowanie w sprawie. Zgodnie z treścią przytoczonego artykułu, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z brzmienia powołanego przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że ma on zastosowanie w sytuacji, kiedy "postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe". Chodzi tu o sytuację, w której w chwili wszczęcia postępowania nie było żadnych przeszkód aby je prowadzić. Dopiero w czasie jego trwania zaistniały okoliczności, które spowodowały bezprzedmiotowość postępowania. Z ustalonego przez organ i bezspornego stanu faktycznego nie wynika by powyższy przepis mógł mieć zastosowanie w przedmiotowym sporze. W ocenie organu wniosek od początku był spóźniony, natomiast zdaniem strony był złożony w terminie i winien mu być nadany bieg. Biorąc powyższe pod uwagę wątpliwości budzi poprawność zastosowania art. 208 § 1 O.p. zamiast 165a § 1 O.p., jako podstawy ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania. Argumentem przemawiającym na rzecz organu nie może być zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sformułowanie, że skoro zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 r. uległo przedawnieniu z upływem 2009 r., to wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty, który wpłynął do organu w dniu 5 stycznia 2010 r. nie mógł wszcząć postępowania podatkowego w niniejszej sprawie. Jednakże z uwagi na podjęcie czynności skutkujących podjęciem postępowania, postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Błędne podjęcie czynności zmierzających do wszczęcia i następnie prowadzenia postępowania nie rodzi sytuacji, w której możliwe byłoby przyjęcie, iż w chwili wszczęcia postępowania istniała ku temu podstawa, a następnie w czasie trwania postępowania z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Błąd organu nie mieści się w kategorii "jakichkolwiek przyczyn", których zaistnienie powodowałoby bezprzedmiotowość wszczętego postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ powinien dokonać właściwej interpretacji art. 79 § 2, art. 12 § 6 pkt 2 oraz art. 165a O.p., z uwzględnieniem przedstawionych wyżej uwag, a następnie dokonać w oparciu o te przepisy właściwej oceny stanu faktycznego. Mając na uwadze stwierdzone uchybienia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. J.Z.