I SA/Wa 1216/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Agnieszka Miernik Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I. Stan faktyczny 1. H. C. (dalej powoływana jako skarżąca) wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2009 r. zwróciła się do Prezydenta W. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, z tytułu ukończenia 75 roku życia (art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa o świadczeniach rodzinnych). Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] odmówił skarżącej przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżąca spełnia "warunki konieczne do przysługiwania dodatku pielęgnacyjnego na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych", a jedynie jego wypłata została wstrzymana na skutek tego, że skarżąca przebywa w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając w trybie odwoławczym, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. 4. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] po raz kolejny odmówił skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że z wyjaśnień ZUS wynika, iż decyzją z dnia [..] sierpnia 1994 r. ustalono skarżącej prawo do dodatku pielęgnacyjnego i decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, choć wypłata dodatku została wstrzymana z uwagi na pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej. Decyzją tą organ jest związany. Jeśli zatem ustalone zostało prawo do dodatku pielęgnacyjnego, to nie przysługuje skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. 5. Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. 6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [....] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podzielił argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż skarżąca Sygn. akt I SA/Wa 1216/10 posiada ustalone decyzją 1994 r. prawo do dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 grudnia 1997 r., a tym samym zasiłek pielęgnacyjny nie może jej być przyznany, wbrew wyraźnej treści art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Fakt, że wypłata dodatku pielęgnacyjnego została odwołującej się wstrzymana przez ZUS, nie ma dla rozstrzygnięcia znaczenia, wobec nie uchylenia decyzji ustalającej do niego prawo. 7. Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. W skardze podniosła, że mając ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego w rzeczywistości go nie otrzymuje. Stan taki pozbawia ją również prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a ponosząc w 70 % swojego dochodu koszty pobytu w domu pomocy społecznej nie stać ją na leki. 8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg. Odmawiając skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego organy obydwu instancji oparły się na regule kolizyjnej z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych ("zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego") uznając, że uprawnienie skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego wynika z decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 1994 r. przyznającej prawo do dodatku, której treścią organy czują się związane. Za nieistotne uznały przy tym wstrzymanie wypłaty tego dodatku. Pomijając ocenę poprawności samej decyzji ZUS 1994 r., do czego organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób oczywisty nie były uprawnione, stanowisko takie - w ocenie Sądu - nie bierze pod uwagę, że decyzja ta orzekała o uprawnieniu do dodatku pielęgnacyjnego na datę jej wydania. Od tego czasu zmienił się dwukrotnie Sygn. akt I SA/Wa 1216/10 stan prawny (najpierw wszedł w życie art. 75 ust. 4 ustawy dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39 poz. 353 ze zm. - dalej u.e.r.FUZ), a następnie art. 158 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2009 Nr 175 poz. 1362), a ZUS sam przyznał, że wstrzymał wypłatę dodatku pielęgnacyjnego z powodu przebywania skarżącej w domu pomocy społecznej. Zawieszenie prawa do świadczenia (art. 103 - 105 u.e.r.FUZ), będące podstawą wstrzymania jego wypłaty (art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.FUZ), nie ma zastosowania do dodatku pielęgnacyjnego. Wstrzymanie wypłaty dodatku mogło więc nastąpić jedynie, gdyby prawo do dodatku ustało (art. 134 ust. 1 pkt 1) lub nie istniało (pkt 4), gdyż inne przyczyny z ust. 1 art. 134 nie wchodziły w tym przypadku w grę. Na użytek ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, w wyżej opisanej sytuacji, stosując normę kolizyjną z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy powinny ustalić, czy uprawnienie skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego istnieje również obecnie. Zauważyć należy, że wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje na podstawie decyzji (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.FUZ), a decyzja ta powinna wskazywać przyczynę wstrzymania (art. 134 ust. 1 u.e.r.FUZ). Jeśli okazałoby się, że przyczyną wstrzymania wypłaty dodatku było ustanie do niego prawa (art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.FUZ) lub fakt, że prawo do dodatku w ogóle nie istniało (pkt 4) - trudno byłoby uznać, że skarżąca jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, mimo wydania decyzji z 1994 r. Organy ustaliły tylko fakt wydania decyzji z 1994 r. przyznającej skarżącej uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego, pominęły zaś ustalenie, czy uprawnienie to w dalszym ciągu istnieje, o czym nie może świadczyć wyłącznie fakt nieuchylenia decyzji z 1994 r. Na brak uprawnienia skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego w chwili obecnej może wskazywać treść art. 158 ustawy o pomocy społecznej oraz fakt wstrzymania jego wypłaty. Potwierdzeniem tego może być decyzja będąca podstawą wstrzymania wypłaty dodatku pielęgnacyjnego, której treść organy powinny ustalić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Gdyby okazało się, że wstrzymanie wypłaty świadczenia (dodatku pielęgnacyjnego) przez ZUS miało jedynie faktyczny charakter i decyzja w tym zakresie nie została wydana, organy orzekające o zasiłku pielęgnacyjnym zmuszone będą we własnym zakresie ustalić, co wynika z obecnego stanu prawnego i faktu wstrzymania wypłaty dodatku dla uprawnienia skarżącej do dodatku. Przy tym w niniejszej sprawie Sygn. akt I SA/Wa 1216/10 skarżąca ponosi częściowo koszty utrzymania w domu pomocy społecznej, a więc nie ma zastosowanie w sprawie art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. 7. Sąd uznał więc, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez niewyjaśnienie okoliczności związanych z możliwością ustania prawa skarżącego do dodatku pielęgnacyjnego, a w tym kontekście także naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do tego, co wynika z art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4 i ust. 2 pkt 2 u.e.r.FUZ oraz z art. 158 u.p.s., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. 8. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji ustali, czy wydana została przez ZUS decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku pielęgnacyjnego dla skarżącej, a jeśli tak, to w jakiej dacie i z jakiej przyczyny wypłata dodatku została wstrzymana. Czy przyczyny te mogą świadczyć o ustaniu bądź nieistnieniu prawa skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego. Jeśli decyzja taka nie została wydana, a wstrzymanie wypłaty dodatku ma charakter jedynie faktyczny, to organ we własnym zakresie rozstrzygnie, na gruncie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy obecnie zachodzi negatywna przesłanka do ustalenia skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, mając na względzie treść art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4 i ust. 2 pkt 2 u.e.r.FUZ oraz art. 158 u.p.s. W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.