VII SA/Wa 1195/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 1195/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2009 r. znak [...] Starosta [...] orzekł w stosunku do G. R. o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B, C, E nr [...] (nr blankietu [...], wydanego przez Starostę [...] w dniu [...] lipca 2004 r.) i zobowiązał go do zwrotu tego dokumentu. W uzasadnieniu wskazał, że G. R. jest dłużnikiem alimentacyjnym, wobec którego prowadzona jest egzekucja świadczeń alimentacyjnych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Urząd Miasta i Gminy [...] Wydział Świadczeń Społecznych wzywał G. R. do stawienia się w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Do przeprowadzenia wywiadu nie doszło z powodu nie stawienia się dłużnika pomimo prawidłowo doręczonego wezwania. Burmistrz Miasta i Gminy [...], działając na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 3 w/w ustawy złożył wniosek do Starosty [...]o o zatrzymanie prawa jazdy G. R. Decyzja została doręczona na adres strony w dniu 11 września 2009 r. i została odebrana przez matkę G. R., K. R. Od powyższej decyzji w dniu 30 Września 2009 r. bezpośrednio do organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie G. R., w którym podniósł, że z uwagi na fakt przebywania w Areszcie Śledczym w [...] od dnia 17 sierpnia 2008 r. nie mógł się zgłosić w celu przeprowadzenia wywiadu majątkowego. Skarżący wskazał, że w tej sytuacji pozbawienie go prawa jazdy spowoduje pogorszenie jego sytuacji w znalezieniu pracy z chwila opuszczenia Aresztu. Do odwołania załączone zostało zaświadczenie Sądu Okręgowego w Warszawie XVIII Wydział Karny z dnia 24 września 2009 r. potwierdzające okoliczność przebywania Pana G. R. w Zakładzie Karnym w [...] do dyspozycji tegoż Sądu od dnia 17.08.2008 r. Jednocześnie wraz z odwołaniem został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r ,uznając, iż spełnione zostały przesłanki z art 58 § 1 i 2 k p a, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywróciło skarżącemu termin do wniesienia odwołania od decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2009 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzja z dnia [...] lutego 2010r., po rozpatrzeniu odwołania G. R., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa- utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ właściwy w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w dniu 27 kwietnia 2009 r. wystąpił z wnioskiem o zatrzymanie dokumentu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Ponadto z wniosku tego wynika, że w tej samej dacie skierowane zostało do prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przez Pana Grzegorza Rowińskiego przestępstwa z art. 209 § 1 kodeksu karnego . Z uzasadnienia wniosku wynika, iż dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Do wniosku załączony został odpis wezwania dłużnika w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego z dnia 30 marca .2009 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru wezwania, z którego wynika, że wezwanie zostało odebrane w dniu 09 kwietnia 2009 r. przez matkę strony. W ocenie organu drugiej instancji w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki do zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu dokumentu prawa jazdy. Wystarczającym bowiem dla wydania takiego orzeczenia jest złożenie przez organ właściwy dłużnika alimentacyjnego wniosku o ściganie dłużnika za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k. równolegle z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy z powodu uniemożliwiania przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Podkreślić należy, że organy właściwe w sprawie zatrzymania prawa jazdy obydwu instancji nie są uprawnione do badania zasadności sporządzenia wniosku o ściganie dłużnika alimentacyjnego za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. badają jedynie wystąpienie przesłanek do zatrzymania prawa Do wydania zatem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wystarczy odpowiedni wniosek, zaś jakiekolwiek motywy, z powodu których doszło do uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nie mają w sprawie znaczenia. W związku z tym okoliczność, że skarżący w momencie wystosowania do niego wezwania w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nie mógł uczynić zadość temu wezwaniu z powodu pozbawienia wolności, nie uzasadnia odstąpienia od zatrzymania prawa jazdy i to z dwóch powodów. Po pierwsze, art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów za sprawą imperatywnego zwrotu: "starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy" nie został pozostawiony uznaniu organu właściwemu w sprawie zatrzymania prawa jazdy, co oznacza obowiązek wydania takiej decyzji w przypadku ziszczenia się do tego ustawowych przesłanek. Po drugie, należy mieć na względzie cel ustawy, który — w ślad za jej preambułą— miał na celu "wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów". To właśnie temu celowi podporządkowane są działania zmierzające do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. W związku z tym należy przyjąć, że fakt przebywania odwołującego się w zakładzie karnym i z punktu widzenia umożliwienia organowi przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nie ma znaczenia, gdyż skarżący poprzez własne działanie doprowadził do takiej sytuacji. Skargę od powyższej decyzji wniósł G. R., który wskazał, iż pomimo, iż po opuszczeniu Aresztu zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy oraz złożył oświadczenie majątkowe deklarując podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia , nie może pracować w swoim zawodzie zawodowego kierowcy ze względu na zatrzymanie mu prawa jazdy co utrudnia mu spłacanie alimentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 §1 pkt 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona. Zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.) w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1 . złożenia oświadczenia majątkowego; 2. zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący ; 3. bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) oraz kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Na podstawie takiego wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, o czym stanowi art. 5 ust. 5 wymienionej ustawy. Zgodnie z brzmieniem ust 6 art. 5 przywołanej ustawy, zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika, gdy dłużnik umożliwi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, złoży oświadczenie majątkowe, zarejestruje się jako bezrobotny albo poszukujący pracy, podejmie pracę albo inną formę aktywizacji zawodowej zaproponowaną przez powiatowy urząd pracy. Przyjmując, iż celem ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 z późn. zm.) jest wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów oraz zwiększenie odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji, należy zauważyć, iż na organach działających w obszarze tej ustawy spoczywa obowiązek działania zgodnie z wszystkimi zasadami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego. Bez wątpienia norma art. 5 ust 3 ma zmobilizować dłużników alimentacyjnych, którzy nie mogą wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, do podjęcia wszelkich działań zmierzających do skutecznej egzekucji należności alimentacyjnych. Ustęp 5 art. 5 stanowi natomiast sankcję z tytułu nie wywiązania się z określonych działań narzuconych ustawą. Mając jednak na względzie zasady praworządnego państwa oraz normy kpa, należy stwierdzić, iż zastosowanie sankcji możliwe jest jedynie w przypadku zawinionego działania lub zaniechania zobowiązanego. Pozbawienie wolności i pobyt w Areszcie Śledczym ( niezależnie od oceny SKO, że nastąpiło na skutek działań G. R.) stanowi obiektywną przyczynę niemożności złożenia oświadczenia majątkowego. Samo zaś wezwanie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego skierowane do dłużnika przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w dniu 30 marca 2009r. nie zostało mu skutecznie doręczone, skoro organy powzięły wiadomość o pobycie zobowiązanego w Areszcie od 17 sierpnia 2008r. Skoro K. R. powiadomiła Starostę [...] pismem z dnia 17 września 2009r. o pozbawieniu wolności syna od 17 sierpnia 2008r., co stało się przyczyną przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania, to nie można, w ocenie Sądu, przyjąć domniemania, iż czynności poprzedzające wydanie decyzji organu I instancji zostały skutecznie doręczone skarżącemu i wywołały dla niego negatywne skutki prawne w postaci zastosowania sankcji z art. 5 ust 5 omawianej ustawy. Należy więc uznać, iż postępowanie organów, zwłaszcza organu II instancji narusza art. 7. 9 i 77 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nie może także, zdaniem Sądu ujść uwadze organów, iż skarżący jest zawodowym kierowcą i zatrzymanie mu prawa jazdy, w sytuacji pozbawienia go wolności i trudności w podjęciu innej pracy po opuszczeniu Aresztu , nie wpłynie na polepszenie jego sytuacji majątkowej a co za tym idzie nie poprawi egzekwowalności zobowiązania alimentacyjnego. Wady kontrolowanych przez Sąd decyzji , uzasadniają w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, jako że wskazane uchybienia dotyczą postępowania organów obu instancji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.