I OSK 119/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 57/10 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 57/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. W dniu [...] września 2009 r. do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku okresowego w kwocie 477 zł. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Burmistrz D. odmówił przyznania skarżącemu pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego, ponieważ taką pomoc przyznano już skarżącemu decyzją z dnia [...] października 2009 r. w formie zasiłku okresowego. Przyznanie kolejnego zasiłku okresowego skarżącemu jest niezgodne z ustawą o pomocy społecznej, ponieważ korzysta już z pomocy społecznej przyznanej na okres od dnia 1 sierpnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając, że skarżący na podstawie decyzji z dnia [...] października 2009 r. korzysta już z pomocy w postaci zasiłku okresowego w okresie od 1 sierpnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r., a zatem słusznie organ pierwszej instancji uznał, iż skarżący korzystając już z formy zabezpieczenia społecznego w postaci zasiłku okresowego, nie kwalifikuje się do przyznania w tym samym czasie kolejnego takiego samego rodzaju świadczenia. Oddalając skargę S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w sprawie zasiłku okresowego toczyły się dwa postępowania. Pierwszy wniosek skarżącego w tej sprawie z dnia [...] sierpnia 2009r został rozstrzygnięty decyzją Burmistrza z dnia [...] października 2009 r., przyznającą zasiłek okresowy na okres od dnia 1 sierpnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. Drugi wniosek został złożony przez skarżącego w dniu [...] września 2009 r i dotyczył przyznania zasiłku okresowego w kwocie do pełnej wysokości kryterium dochodowego tj. do 477 zł. Przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej dopuszcza możliwość zmiany decyzji przyznającej pomoc społeczną na korzyść (ale również na niekorzyść) osoby ubiegającej się o taką pomoc, jednakże w sytuacji, gdy nastąpią zmiany w jej sytuacji dochodowej lub osobistej. Skarżący składając w stosunkowo krótkim okresie czasu kolejny wniosek nie wskazał żadnych nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji dochodowej lub osobistej uzasadniających przyznanie świadczenia w wyższej wysokości. Wniosek z dnia [...] września 2009 r. został złożony w trakcie trwania postępowania wywołanego pierwszym wnioskiem. Wysokość przyznanego zasiłku mogła zatem być kwestionowana w postępowaniu wywołanym wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2000 r. Organy administracyjne słusznie oceniły, że skoro skarżący korzystał już z formy zabezpieczenia społecznego w postaci zasiłku okresowego, nie kwalifikował się do przyznania takiego samego rodzaju świadczenia i na ten sam okres czasu. W przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej skarżącego, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2010 r. S. G. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 4 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie mógł być przyznany zasiłek okresowy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że skarżący złożył wniosek o przyznanie kolejnego zasiłku okresowego, ponieważ jego dochody oraz sytuacja związana z bezrobociem zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej kwalifikowały go do ubiegania się o pomoc społeczną. Skarżący spełniał kryterium dochodowe wynikające z ustawy, ponieważ nawet pomimo przyznanego zasiłku okresowego jego dochody nadal były na tyle niskie, że uzasadniały przyznanie pomocy społecznej. Przepisy w sytuacji, gdy osoba spełnia kryteria kwalifikujące ją do uzyskania pomocy społecznej, nakazują przyznanie jej odpowiedniej pomocy (w tym przypadku zasiłku okresowego). Żaden przepis nie dyskwalifikuje osoby uzyskującej pomoc społeczną od ubiegania się o przyznanie zasiłku okresowego, jeżeli spełnia ona wymogi ustawowe. Przepisy te mają na celu pomoc osobom najuboższym, które nie są w stanie utrzymać się z uzyskiwanych dochodów. Dlatego tez zostało ustalone kryterium kwotowe, które określa wysokość dochodu w taki sposób, iż przesądza, że osoby nie uzyskujące tej minimalnej kwoty wymagają pomocy społecznej. Nie mają żadnego znaczenia źródła ich dochodów. W przypadku skarżącego jego sytuacja materialna była bardzo ciężka i przyznanie zasiłku okresowego w kwocie 200 zł tylko w minimalnym stopniu ją poprawiło, jednakże w dalszym ciągu łączny dochód klasyfikował go poniżej granicy kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Oznaczało to oczywiście, że nie została mu zapewniona pomoc społeczna w takim wymiarze, który umożliwiałby wydostanie się z "ustawowej granicy ubóstwa". Tym bardziej niezrozumiałe były dla skarżącego decyzje odmawiające mu przyznania pomocy społecznej zapewnionej mu w ustawie i to na dodatek bez wskazania podstawy prawnej odmowy. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest wydany z naruszeniem przepisów prawa. Nie ma bowiem żadnej podstawy prawnej do wydania decyzji odmownej w sytuacji, w której znalazł się skarżący. Podstawą wydania decyzji o zasiłku okresowym jest art. 38 ustawy z dnia o pomocy społecznej przewidujący warunki, które muszą być spełnione i skarżący te warunki spełniał. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej ppsa, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń faktycznych, z których wynika, że skarżący wystąpił o przyznanie zasiłku okresowego na ten sam okres, na jaki takie świadczenie zostało już mu przyznane. Domaganie się zatem przyznania kolejnego takiego samego świadczenia z pomocy społecznej na ten sam okres czasu prawidłowo zostało ocenione w zaskarżonym wyroku, jako niedopuszczalne nawet w przypadku, gdy przyznane już świadczenie nie wyczerpuje kwoty wnioskowanej przez skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.), potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wyznaczono zaś maksymalną kwotę zasiłku okresowego, która dla osoby samotnie gospodarującej – jak skarżący - nie może przekraczać różnicy między kryterium dochodowym takiej osoby a jej dochodem, nie więcej jednak niż kwota wskazana w tym przepisie. Przyznanie zasiłku okresowego w określonej wysokości następuje zatem po wyjaśnieniu przez organ orzekający zaistnienia okoliczności wynikających z powołanych art. 3 ust. 4 i art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, dlatego przyznanie już takiego zasiłku nawet w wysokości nie wyczerpującej maksymalnej kwoty wynikającej z powołanego art. 38 ust. 2 pkt 1 wyklucza dopuszczalność przyznania kolejnego zasiłku na ten sam okres, skoro przyznany zasiłek ma wyczerpywać dopuszczalność ustalenia jego wysokości w granicach wyznaczonych powołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są więc zasadne, skoro wynikają z błędnego założenia dopuszczalności przyznawania na ten sam okres takiego samego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O przyznaniu kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Sąd pierwszej instancji.