II SA/Bd 963/10

26 października 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2010r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 963/10 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W. Kierownik Sekcji Świadczeń Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W. odmówił przyznania urodzonej 28 lipca 1992 r. P. W. reprezentowanej przez matkę E. W. przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego z uwagi na umieszczenie małoletniej postanowieniem Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 16 września 2008 r. w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie – Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł., gdzie przebywa od dnia 20 listopada 2008 r. Wnioskodawczyni wystąpiła o ustalenie prawa do świadczeń w związku z pobytem córki w domu w okresie urlopowania jej przez Sąd z wymienionego ośrodka. W wyniku rozpatrzenia odwołania E. W. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] nr [...] orzekło o jej uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy uzasadnił potrzebą uzupełnienia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia charakteru placówki, w której przebywa P. W. mając na uwadze definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom usprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz czy zapewnia ona pełne utrzymanie, a także czy i jakiego rodzaju koszty utrzymania córki (do których należy zaliczyć inne jeszcze poza wyżywieniem i mieszkaniem wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb dziecka) ponosi jej matka. Organ wyraził nadto opinię, że urlopowanie z pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i faktyczne przebywanie w tym czasie u rodziców lub jednego z rodziców nie wyklucza przyznania dziecku świadczenia alimentacyjnego w związku z ponoszonymi kosztami utrzymania w faktycznym miejscu jego przebywania. Zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. działająca jako pełnomocnik P, W. E. W. podniosła, że córka była urlopowana przez Sąd Rejonowy we Włocławku z pobytu w MOW w Ł. nie, jak wynika z decyzji organu I instancji, do 10 czerwca 2010 r. do 28 lipca 2010 r., lecz od 15 maja 2010 r. do 28 lipca 2010 r., to jest do ukończenia 18 lat i w tym czasie przebywała na jej wyłącznym utrzymaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sprawując, stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem sąd administracyjny w trakcie rozpatrywania skargi ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego oraz, czy stwierdzone naruszenie prawa mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując powyższej oceny Sąd w świetle treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany granicami skargi, a tym samym zobowiązany jest do wszechstronnego i obiektywnego zbadania sprawy niezależnie od podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów. Poza tym w razie uwzględnienia skargi Sąd wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, co oznacza brak kompetencji do rozstrzygania meteorycznie o prawach lub obowiązkach stron postępowania. Zatem nie może orzekać o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia i wyręczać w ten sposób organów administracji publicznej. Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które należało wziąć pod uwagę z urzędu. W przypadku będącej przedmiotem zaskarżenia decyzji kasacyjnej, ze względu na brak merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola legalności sprowadza się przede wszystkim do oceny przestrzegania przez organ odwoławczy przepisów procesowych regulujących dopuszczalność wydawania tego rodzaju decyzji. Powołany jako podstawa prawna decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku art. 138 § 2 kpa stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W związku z powyższym rola Sądu kontrolującego zaskarżoną decyzję sprowadza się do oceny, czy w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu wystąpiły braki lub wadliwość tego postępowania, które powodują, że postępowanie dowodowe należy przeprowadzić ponownie w całości, bądź też w przeważającej części. W sytuacji zaś wystąpienia powyższych przesłanek zadaniem Sądu, jest ocena, czy organ odwoławczy korzystając z dyspozycji art. 138 § 2 kpa wskazał okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy. W konsekwencji należy przyjąć, że w sytuacji gdy przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 kpa umożliwiłoby organowi odwoławczemu prawidłowe załatwienie sprawy, wydanie przezeń decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części jest równoznaczne z naruszeniem zarówno art. 138 § 2 jak i art. 136 kpa. Jak wynika z akt sprawy P. W. od 20 listopada 2008 r. przebywała w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł., w którym została umieszczona postanowieniem Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 16 września 2008 r. Decyzją z dnia [...] Kierownik Sekcji Świadczeń Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W. nie uwzględnił wniosku matki ww. – E. W. o przyznanie córce świadczeń z funduszu alimentacyjnego (mimo wykazania bezskuteczności egzekucji alimentów zasądzonych wyrokiem sądowym od P. W. i nieprzekroczenia dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie ustawowego kryterium) powołując się na art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.), w myśl którego świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeśli osoba uprawniona umieszczona została w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W dniu 16 czerwca 2010 r. reprezentująca P. W. E. W. złożyła w organie I instancji nowy wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego załączając, wśród innych dokumentów wystawione w dniu 18 maja 2010 r., zaświadczenie sądowe o urlopowaniu córki – P. z ośrodka w Ł. oraz kartę urlopową dotyczącą okresu od 10 czerwca 2010 r. do 28 lipca 2010 r. wystawioną przez wspomniany ośrodek. W odwołaniu zaś od decyzji z dnia [...] odmawiającej przyznania świadczenia, oznaczonym datą 8 lipca 2010 r. podniosła, iż jest jej bardzo ciężko gdyż przebywająca na urlopie córka pozostaje na jej utrzymaniu. Zwrócić należy uwagę, że data końcowa urlopowania P. W. z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł. była zbieżna z datą osiągnięcia przez nią pełnoletności, tj. 28 lipca 2010 r. Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie ł. ośrodka z dnia 4 grudnia 2008 r., iż wychowanka będzie przebywała w nim do momentu osiągnięcia przez nią pełnoletności, stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku sygn. III R Now 185/08, o ile tenże Sąd nie zadecyduje inaczej. Powyższe okoliczności mogły wskazywać, że wnioskodawczyni zamierza uzyskać świadczenie alimentacyjne wyłącznie za okres urlopowania P. z łódzkiego ośrodka, a dzień 28 lipca 2010 r. jest ostatnim dniem pobytu wyżej wymienionej w tymże ośrodku. Ze skargi do Sądu zaś wynika, że P. W. przebywała w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł. od 20 listopada 2008 r. ukończenia 18 lat, czyli do 28 lipca 2010 r. Organ II instancji przed rozpatrzeniem odwołania nie upewnił się jednak, co do intencji wnioskodawczyni oraz co do tego, czy po dniu 28 lipca 2010 P. W. nie będzie nadal, już na stałe przebywała pod adresem zamieszkania we W., i zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazówki co do uzupełniających czynności organu I instancji, które należałoby uznać za trafne i uzasadniające wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 2 kpa w sytuacji powrotu P. W. po 28 lipca 2010 r. do Ł\. W sytuacji jednak, gdy to nie nastąpiło, uzupełnienie postępowania administracyjnego we wskazanym przez SKO kierunku stało się bezprzedmiotowe, czyniąc jednocześnie bezpodstawnym zastosowanie przez organ II instancji wyżej wymienionego przepisu kpa. Z przedstawionych wyżej względów uznając, że wydanie przez SKO kończącej postępowanie odwoławcze decyzji nie zostało, z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, poprzedzone niezbędnymi ustaleniami co do potrzeby uzupełnienia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co miało wpływ na treść zawartego w niej rozstrzygnięcia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono o jej uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy ustali dokładnie okres urlopowania P. W. z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł. (zaświadczenie sądowe – karta 39 – jest niejasne) oraz końcową datę umieszczenia jej w tymże ośrodku, po czym – jeśli istotnie będzie nią dzień 28 lipca 2010 r. – zakończy postępowanie decyzją merytoryczną, o której mowa w art. 138 § 1 kpa. Nadto adresatem tej decyzji winna być jako osoba pełnoletnia P. W., zaś jej matka może ją reprezentować, jako pełnomocnik. Zaznaczyć trzeba, że skład orzekający Sądu podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż urlopowanie z pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i faktyczny pobyt w tym czasie u rodzica, czynią możliwym przyznanie za ten czas uprawnionemu do niego dziecku świadczenia z funduszu alimentacyjnego, skoro to on podnosi wówczas koszty utrzymania dziecka, a celem świadczenia jest pokrycie części związanych z tym wydatków w sytuacji, gdy stan finansów rodziny nie pozwala jej na samodzielne zaspokojenie potrzeb.