I SA/Lu 343/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w R. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] wydanym po rozpatrzeniu wniosku A spółka z o.o. z siedzibą w [...], zwana dalej Spółką, o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzją z dnia [...] określono Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 397.089,00 zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 19 listopada 2009 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), wraz ze stosownym pouczeniem o trybie i terminie wniesienia odwołania. Odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 16 grudnia 2009 r. (wysłane 14 grudnia 2009 r., data stempla pocztowego). W świetle powyższego, bezspornym było, iż wniesienie odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...], nastąpiło z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Rozpatrując wniosek Spółki o przywrócenie terminu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z jego uzasadnienia wynika, że decyzja organu I instancji doręczona została w dniu 19 listopada 2009 r. do siedziby biura Spółki w [...] i przekazana Prezesowi Spółki, który zajmował się sprawą merytorycznie. Z przyczyny niezależnej od Spółki, tj. z powodu nagłej choroby Prezesa - (zawał serca), która trwała od 1 do 12 grudnia 2009 r. odwołanie od decyzji nie mogło zostać złożone w terminie. Spółka uzasadniała, że choroba wystąpiła tak gwałtownie, iż nie było możliwości przekazania obowiązków służbowych innym osobom. Mając na uwadze argumentację Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, odwołując się do treści art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, że wniosek Spółki czyni zadość warunkom formalnym, tj. został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny, a wraz z wnioskiem strona dokonała czynności, do dokonania której terminowi uchybiła. Podkreśliło jednocześnie, że przywrócenie terminu następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w jego uchybieniu, przy czym przesłanka ta musi być uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie to – w ocenie organu - przedstawienie wiarygodnych okoliczności świadczących, że naruszenie terminu nastąpiło bez winy strony, czyli dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Rozpatrując przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu Kolegium wskazało, że wskazana przez Spółkę przyczyna uchybienia terminowi nie może być przyjęta i stanowić podstawy do jego przywrócenia. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można bowiem mówić, w ocenie organu, tylko w przypadku stwierdzenia istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu. Zdaniem Kolegium, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, niedochowanie terminu do wniesienia odwołania w sprawie niniejszej nie wynikało z zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Kolegium zauważyło, że stroną postępowania jest spółka z.o.o., której zarząd jest trzyosobowy, a sposób reprezentacji określony w Krajowym Rejestrze Sądowym ustalony został poprzez działanie dwóch członków zarządu łącznie, albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. W przypadku strony będącej spółką, wyposażoną w osobowość prawną i posiadającą reprezentujące ją organy, wymagana jest szczególna staranność przy wykonywaniu określonych czynności procesowych. Tak więc, będąc organem powołanym do zarządzania sprawami spółki i reprezentowania jej na zewnątrz, zarząd spółki obowiązany jest należycie organizować pracę spółki i właściwie ją reprezentować na zewnątrz. Wymogi te są szczególnie rygorystyczne w przypadku Zarządu wieloosobowego, jak w przedmiotowej sprawie. W tych okolicznościach, w ocenie organu, podmiot gospodarczy jakim jest w niniejszej sprawie Spółka z o.o., powinien tak organizować jej funkcjonowanie, by wymagana reprezentacja do dokonania czynności procesowej była zachowana zgodnie z wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym. Kolegium podkreśliło, że w analizowanej sprawie Spółka reprezentowana jest nieprawidłowo. Stosowane metody zastępstwa, czy upoważnienia do podpisywania pism są niezgodne z wymogami w tym względzie, bowiem naruszają wolę założycieli Spółki wyrażoną w umowie spółki, a próba zmiany zasad reprezentacji Spółki poprzez wzajemne udzielenie pełnomocnictw przez członków zarządu stanowi w istocie obejście prawa. Jeśli Spółka reprezentowana jest przez dwie osoby i wskazani dwaj członkowie zarządu udzielają sobie nawzajem pełnomocnictw, to narusza to zasadę dwuosobowej reprezentacji. Mając na względzie powyższe Kolegium stwierdziło, że choroba jednego z członków zarządu, jako powód uniemożliwiający złożenie środka zaskarżenia, w przypadku Spółki mającej reprezentację łączną, wymaga szczególnego uprawdopodobnienia. W ocenie Kolegium stan zdrowia Prezesa Zarządu Spółki (z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że chory mógł chodzić) nie powodował sytuacji, w której nie było możliwości wniesienia odwołania przez pozostałych członków Zarządu. Kolegium z odwołaniem się do orzecznictwa sądów administracyjnych uzasadniło, iż samo posiadanie zwolnienia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Te wszystkie okoliczności oraz fakt, że chory nie przebywał w szpitalu – w ocenie Kolegium - upoważniają do stwierdzenia, że choroba Prezesa Zarządu Spółki nie wykluczała możliwości dokonania czynności procesowych przez niego samego lub inne osoby upoważnione do reprezentacji Spółki. W ocenie Kolegium wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia, iż choroba była przeszkodą do terminowego wniesienia środka zaskarżenia nie została wykazana w sposób dostateczny. W żadnym również razie, o braku winy w niedopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne Spółki oraz zaniedbania osób ją reprezentujących. Konkludując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że stan faktyczny w niniejszej sprawie implikuje wręcz twierdzenie, że Spółka nie dołożyła należytej staranności w dbałości o swoje interesy, dlatego też brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umożliwienie wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu Spółka uzasadniała, iż ma reprezentację dwuosobową. W skład Zarządu wchodzą Prezes Zarządu oraz dwaj członkowie Zarządu w osobach J. F. i M. O. Wskazała, iż drugi Członek Zarządu M. O. upoważnił Prezesa Zarządu G. K. do działania w jego imieniu w przedmiotowej sprawie (podpisywania odwołań), podobnie jak w sprawie podatków z wcześniejszych decyzji podatkowych. Uzasadniała, iż J. F. będąc członkiem zarządu działał na szkodę Spółki i nie uczestniczył w żadnych jej pracach, za co wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 10 listopada 2009 roku sygn. akt [...] (wyrok nieprawomocny) został skazany. Skarżąca argumentowała, iż złożony wniosek o przywrócenie terminu związany jest ze zmianami w składzie zarządu Spółki – rezygnacją z pracy członka Zarządu Spółki J. F., co potwierdzać miała dołączona do skargi kserokopia postanowienia Sądu Gospodarczego w [...] z grudnia 2009 roku zobowiązującego Zarząd Spółki do złożenia wniosku o wykreślenie tego wspólnika z KRS. W dalszej części skargi Spółka podtrzymała swoją dotychczasową argumentację, iż wszelkimi sprawami merytorycznymi, w tym również prowadzeniem korespondencji z wszystkimi urzędami, zajmuje się Prezes Zarządu G. K. i to z uwagi na jego chorobę, która uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków służbowych, nastąpiło uchybienie w terminie do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej za 2006 rok. Zaznaczyła, że za zasadnością wniosku o przywrócenie terminu przemawia również okoliczność wcześniejszego wielokrotnego uchylania decyzji podatkowych w przedmiocie podatku od nieruchomości wydawanych w stosunku do Spółki przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Spółka podkreśliła, że - w jej ocenie - wydana przez organ I instancji decyzja w sprawie niniejszej nie respektuje w żadnej materii prawomocnych wyroków sądowych wydanych w sprawie. Podkreśliła, iż oddalenie wniosku o przywrócenie terminu może spowodować dla Spółki niepowetowane straty mogące się nawet przyczynić do zaprzestania prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga w sprawie niniejszej zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej wskazane. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) prowadzi do wniosku, iż postanowienie to wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że: 1) Burmistrz Miasta [...] prowadził postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia A spółce z o.o. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r.; 2) postępowanie to zakończone zostało wydaniem w dniu 18 listopada 2009 r. decyzji określającej skarżącej spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 rok; 3) decyzja ta, na adres spółki, doręczona została w dniu19 listopada 2009 r.; 4) wnioskiem z dnia 14 grudnia 2009 r. (16 grudnia 2009 r. - data wpływu do organu pierwszej instancji) członek zarządu spółki z o.o. A G. K. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] 5) po przekazaniu przez organ I instancji akt sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], pismem z dnia 5 stycznia 2010r. w trybie przepisu art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, organ ten wezwał wnioskodawcę do usunięcia w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma braków formalnych wniosku oraz odwołania, poprzez podpisanie ich zgodnie z zasadami reprezentacji spółki, pod rygorem pozostawienia bez rozpatrzenia (jednocześnie, odrębnym pismem również w dnia 5 stycznia 2010 r., w kontekście obowiązujących zasad i sposobu reprezentacji spółki, SKO w [...] wezwało wnioskodawcę do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu); 6) w odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia 13 stycznia 2010 r. (data wpływu do SKO w [...] – 18 stycznia 2010 r.), podpisanym dwukrotnie przez G. K.: raz jako Prezesa Zarządu Spółki, drugi z upoważnienia członka Zarządu Spółki M. O., wyjaśniono, że zarząd spółki jest dwuosobowy w związku z rezygnacją jednego z członków zarządu z pracy oraz przedstawiono okoliczności, które zdaniem wnioskodawcy uprawdopodobniały brak winy w uchybieniu terminu – do pisma dołączono: odpis postanowienia z KRS z dnia 21 grudnia 2009 r., wzywającego G. K. oraz M. O. do złożenia wniosku o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez wykreślenie J. F. w związku z jego rezygnacją z członkostwa w zarządzie; kopię zwolnienia lekarskiego G. K.; dwa upoważnienia wystawione przez M. O. dla G. K. do podpisywania pism w jego imieniu; odpis z KRS. Z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż zarząd w spółce z o.o. A sprawują prezes – G. K. i dwaj wiceprezesi J. F. oraz M. O., a sposób reprezentacji został określony poprzez działanie dwóch członków zarządu łącznie albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Z treści art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia jego braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, stroną postępowania podatkowego, w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, jest spółka A z o.o., jako podatnik podatku od nieruchomości, z jej udziałem Burmistrz Miasta [...] prowadził postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. zakończone wydaniem w dniu 18 listopada 2009 r. decyzji określającej skarżącej spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. Legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji przysługiwała Spółce, jako stronie postępowania /zainteresowanemu w rozumieniu przepisu art. 162 Ordynacji podatkowej/. Skoro wniosek z dnia 14 grudnia 2009 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] złożył i podpisał prezes zarządu spółki A z o.o. G. K., to zasadnie organ odwoławczy, w trybie przepisu art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwał wnioskodawcę do usunięcia w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma braków formalnych wniosku oraz odwołania, poprzez podpisanie ich zgodnie z zasadami reprezentacji Spółki, pod rygorem pozostawienia go bez rozpatrzenia. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że zarząd w spółce A z o.o. sprawują: prezes - G K. i dwaj wiceprezesi: J. F. oraz M. O., a sposób reprezentacji został określony poprzez działanie dwóch członków zarządu łącznie albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Powyższe koresponduje z przepisem art. 205 § 1 k.s.h., który stanowi, że jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki, a jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składnia oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Skoro tak, to w świetle treści wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego oraz w świetle przepisu art. 205 § 1 k.s.h. brak było podstaw, aby za prawidłowe i prawnie skuteczne uznać uzupełnienie braków formalnych wniosku oraz odwołania, poprzez podpisanie ich w taki sposób, jak uczynił to G. K. w piśmie z dnia 13 stycznia 2010 r. W tej mierze, Sąd w składzie orzekającym w sprawie, podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zawarty w zaskarżonym postanowieniu (str. 3), że spółka A nie jest reprezentowana prawidłowo. Stosowane w spółce metody zastępstwa, czy upoważnienia do podpisu, są bowiem niezgodne z obowiązującymi w tym względzie wymogami, co narusza wolę założycieli spółki wyrażoną w umowie spółki. Zmiany zasad reprezentacji spółki poprzez udzielenie pełnomocnictw ocenić więc należy, jako obejście prawa. Poza sporem jest bowiem, że jeżeli spółka o zarządzie wieloosobowym reprezentowana jest przez dwie osoby, a mianowicie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem, to sytuacja, gdy dwaj członkowie zarządu udzielają sobie nawzajem pełnomocnictw narusza wolę założycieli spółki i obowiązujące zasady reprezentacji. Jakkolwiek faktem jest, że członek zarządu spółki z o.o. uprawniony do jej reprezentowania łącznie z drugim członkiem zarządu może być ustanowiony pełnomocnikiem do poszczególnych czynności, to jednak w tym względzie podkreślić należy, że istota rzeczy wyraża się w tym, że kompetencja pełnomocnika wynika z aktu umocowania, a więc z czynności prawnej dokonanej przez organ osoby prawnej, co stanowi warunek konieczny skuteczności tego rodzaju pełnomocnictwa (por. uchwała Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt III CZP 68/06). Tylko bowiem właściwie reprezentowana spółka może udzielić pełnomocnictwa do dokonania czynności prawnej osobie, która pełni funkcję prezesa zarządu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2010 r., sygn. akt IV CSK 416/09). W analizowanym zakresie, odnoszącym się do współdziałania dwóch członków zarządu w zakresie reprezentowania spółki z o.o. za dopuszczalne uznać należy również składanie przez nich oświadczeń woli, w odniesieniu do których nie jest wymagana ich równoczesność, co oznacza również sytuację potwierdzenia oświadczenia woli już złożonego przez innego członka zarządu spółki (por. wyrok Sądu Najwyższego z 29 listopada 2006 r., sygn. akt II CSK 233/06). W konsekwencji powyższego, w sprawie niniejszej stwierdzić należy, że brak było podstaw, aby za prawidłowe i prawnie skuteczne uznać uzupełnienie braków formalnych wniosku oraz odwołania. Tym samym, brak było podstaw, aby organ odwoławczy orzekał merytorycznie w przedmiocie oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...]. Reasumując, we wskazanym niespornym stanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zobowiązane było postąpić w sposób określony w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Zaskarżone postanowienie wydane zostało zatem z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie.