I SAB/Wa 170/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi T.R. i A.R. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] W. w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m kw. z obrębu [...], położoną w W. przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. zasądza od Prezydenta Miasta [...] W. na rzecz skarżących T.R. i A.R. solidarnie kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. i A. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] W. w przedmiocie wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowiącą własność T. i A. R. oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...]. W skardze skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] W. do wydania w terminie 14 dni decyzji o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oraz zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 721 ze zm.) Wojewoda [...] w dniu [..] września 2009 r. wydał w trybie odwoławczym w sprawie o nr [...] decyzję administracyjną o lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającego na budowie ul. [...] na odcinku od [...] do [...]. Powyższa decyzja utrzymując w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r. stała się ostateczna. Skarżący zauważyli, że działka nr [...] o pow. [...] m2 została w całości przeznaczona pod inwestycję - stała się z mocy prawa własnością Miasta [...] W. Pismem z dnia [...] października 2009 r. skarżący zostali powiadomieni przez organ o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość nabytą przez Miasto [...] W. Skarżący wskazali, że zgodnie z art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzja ustalająca wysokość odszkodowania winna zapaść w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, tj. do dnia [...] listopada 2009 r. Skarżący oświadczyli, że organ udzielił im informacji o niezałatwieniu sprawy w terminie zgodnie z art. 36 Kpa., niemniej skarżący poinformowani zostali o tym fakcie po upływie ostatecznego terminu na załatwienie sprawy i upływie terminu maksymalnego, o którym mowa w art. 35 § 3 Kpa. Skarżący zauważyli, że do tej pory nie otrzymali decyzji od Prezydenta [...] W. Według ich wiedzy w sprawie został sporządzony przez rzeczoznawcę operat szacunkowy, jednak pomimo wszelkich starań o jego udostępnienie skarżący spotkali się z decyzją odmowną. Zdaniem skarżących, organ dokonując powiadomienia skarżących o niezałatwieniu sprawy w terminie naruszył zarówno art. 35 § 3 jak i art. 36 Kpa. Po pierwsze organ nie dokonał wskazania przyczyny zwłoki w wydaniu decyzji. Lakoniczne stwierdzenie, że istnieje konieczność zgromadzenia całości materiału dowodowego nie spełnia bowiem kryteriów określenia przyczyny dla której decyzji nie została wydana. Organ winien wskazać, jakie czynności powinny zostać wykonane celem wydania decyzji. Skarżący podnieśli, że celem każdego postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji jest zgromadzenie całości materiału dowodowego. Tym samym wskazana przez organ przyczyna nie uzasadnia nie wydania decyzji w ustawowym terminie. Po drugie skarżący podnoszą, iż decyzja winna być wydana bez uzasadnionej zwłoki. W przekonaniu skarżących termin 6-ciu miesięcy na zgromadzenie całości materiału dowodowego przekracza ramy dopuszczalnej i uzasadnionej zwłoki. Skarżący tym bardziej uznają, iż otrzymanie przez nich informacji z dnia [...] sierpnia 2010 r. poprzedzało prowadzone przez okres prawie trzech miesięcy postępowanie, co dodatkowo podkreśla niezasadność tak długiego terminu wskazanego przez organ. Skarżący wskazali, że nowy termin załatwienia sprawy, wskazany przez organ pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. nie został wskazany skutecznie, zgodnie z trybem określonym w art. 36 § 1 Kpa. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 Kpa., jeżeli zostanie wskazany przez organ zgodnie z art. 57 Kpa. (tj. w dniach, tygodniach lub miesiącach) i z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 Kpa (patrz: wyrok NSA z 21 czerwca 1996 r., I SAB 28/96, ONSA 1997/297). Informacja z dnia [...] stycznia 2010 r. nie spełnia żadnego z tych kryteriów - organ nie wyznacza terminu zgodnie z art. 57 Kpa, wskazuje jedynie datę do upływu której decyzja winna być wydana. Nie można również uznać, że wskazany termin spełnia kryterium szybkości określony w art. 12 Kpa. Tym samym nie można przyjąć, aby organ skutecznie przedłużył termin wydania decyzji administracyjnych, w związku z czym organ ten pozostaje w zwłoce, co do ustawowego terminu załatwienia sprawy, co czyni niniejszą skargę tym bardziej zasadną. Skarżący zauważyli, że pomimo wnoszonych skarg w związku z wypłatą odszkodowania do tej pory nie otrzymali konkretnej odpowiedzi, co do wypłaty odszkodowania, a na spotkaniu zorganizowanym przez Burmistrza Gminy B. dowiedzieli się, iż na wypłatę odszkodowań nie ma pieniędzy. Ponadto w odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący otrzymali wyjaśnienie, iż w ciągu jednego miesiąca dotychczasowym właścicielom nieruchomości Dzielnicy B. zostanie udzielona informacja o przyjętych rozwiązaniach. Do dnia dzisiejszego informacja nie została udzielona. Skarżący podkreślili, że w wyniku przejęcia ich całego majątku stracili dom mieszkalny oraz budynki w których prowadzili działalność - było to wieloletnie miejsce pracy całej rodziny. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu zaistniała konieczność ustalenia, czy nieruchomość przeznaczona pod planowaną inwestycję nie stała się wcześniej własnością Miasta W. w innym trybie i na innej podstawie (w szczególności na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną lub art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Wobec powyższego w dniu [...] stycznia 2010 r. organ zawiadomił T. i A. R., że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 12 ust. 4b ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, z uwagi na konieczność zgromadzenia całości materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa, w szczególności ustalenie czy przedmiotowa nieruchomość nie przeszła na własność Miasta W. na podstawie innego tytułu lub czy istnieją przesłanki określone w innych przepisach, które powodowałyby przejście tej nieruchomości na rzecz Miasta W. z mocy prawa. Na podstawie art. 36 § 1 Kpa organ poinformował, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi do [...] czerwca 2010 r. Art. 36 § 1 Kpa stanowi, iż organ ma obowiązek wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. Termin ten powinien być określony w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla stron postępowania. W związku z powyższym wskazanie konkretnej daty na załatwienie sprawy należy uznać za zgodne z art. 36 § 1 Kpa. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym mającym na celu ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie sporządzono operatu szacunkowego. Operat szacunkowy powoływany przez skarżących dotyczył innego postępowania - nabycia nieruchomości w trybie cywilnoprawnym przed wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi polegającej na budowie ul. [...] i nie ma związku z postępowaniem mającym na celu ustalenie odszkodowania. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku udzielenia informacji o przyjętych rozwiązaniach dotyczących problematyki i harmonogramu realizacji II etapu inwestycji polegającej na budowie ul. [...] na odcinku od [...] do [...], Prezydent W. wskazał, że Zarząd Miejskich Inwestycji Drogowych przedstawił skarżącym wyjaśnienia w piśmie z [...] maja 2010 r. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu :d sądami administracyjnym, skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. W myśl art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej jest wojewoda. Strony nie złożyły zażalenia na czynność organu pierwszej instancji do Wojewody [...]. Nie został zatem wyczerpany tryb określony wart. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności należy odnieść się stanowiska Prezydenta W. o niedopuszczalności skargi T. i A. R., z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia. Z przedłożonego na wezwanie Sądu pisma Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] wynika, że skarżący wyczerpali tok instancji i wnieśli zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy o odszkodowanie. W tej sytuacji Sąd uznał, że skoro skarżący złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 Kpa, to ich skargę należało uznać za dopuszczalną. Przechodząc do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych – zwanej dalej specustawą decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Z akt sprawy wynika natomiast, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 .r. o lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającego na budowie ul. [...] na odcinku od [...] do [...], na podstawie której Miasto [...] W. nabyło m. in. działkę nr [...] o pow. [...] m2. stała się ostateczna w dniu [...] września 2009 r. (z dniem wydania ostatecznej decyzji organu odwoławczego). Prezydent W. zawiadomieniem z dnia [...] października 2009 r., doręczonym skarżącym w dniu [...] października 2009 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania o odszkodowanie za grunt nabyty pod inwestycję drogową w trybie specustawy. Pomimo pisma skarżących z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz skargi z dnia [...] kwietnia 2010 r., w których skarżący domagali się przyznania odszkodowania oraz wyznaczenia w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. dodatkowego terminu na załatwienie sprawy do dnia [...] czerwca 2010 r. (znacznie przekraczającego termin ustawowy), Prezydent W. nie tylko nie wydał decyzji w sprawie, ale nawet nie zgromadził dowodu w postaci operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości dla potrzeb sprawy odszkodowawczej. Zdaniem Sądu, takie działanie organu nosi znamiona bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej Ppsa. Sąd zauważa, że Prezydent W. zamiast prowadzić postępowanie mające na celu ustalenie odszkodowania prowadzi postępowanie wyjaśniające nakierowane na ustalenie podstawy prawnej nabycia działki nr [...] pod drogę publiczną, mimo że dysponuje już ostateczną decyzją stwierdzającą nabycie przedmiotowego gruntu pod inwestycję drogową. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że Prezydent W. prowadzi postępowanie o odszkodowanie z naruszeniem zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 § 1 Kpa i z naruszeniem 30 – dniowego terminu na załatwienie sprawy, wskazanego w art. 12 ust. 4b specustawy. Sąd uznał za celowe zobowiązanie Prezydenta W. do załatwienia sprawy o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy, od dnia otrzymania przez organ prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy. Sąd wziął pod uwagę to, że w postępowaniu tym wymagane jest zlecenie i uzyskanie przez organ wyceny nieruchomości sporządzonej przez zewnętrznego rzeczoznawcę majątkowego w formie operatu szacunkowego (art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 12 ust. 5 specustawy) oraz to że organ może uznać za celowe przeprowadzenie rozprawy z udziałem stron i biegłego (art. 89 § 2 w zw. z art. 79 § 2 Kpa). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie należnych skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).