VI SA/Wa 1407/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw od wpisu M. M. – dalej skarżący, na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dokonanemu uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2010 r. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] maja 2009 r. skarżący złożył wniosek do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (dalej zwanej OIRP) o wpisanie go na listę radców prawnych. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że zainteresowany ukończył aplikację prokuratorską etatową i w czerwcu 1991 r. złożył egzamin prokuratorski z wynikiem dobrym. Od lipca 1991 r. do października 2002 r. zatrudniony był w Prokuraturze Rejonowej w [...], początkowo na stanowisku asesora, a następnie prokuratora. Dalsze zatrudnienie kontynuował w Prokuraturze Rejonowej w [...] na stanowisku prokuratora, przy czym z dniem [...] maja 2009 r. stosunek pracy wygasł w wyniku zrzeczenia się przez skarżącego stanowiska w trybie art. 16 ust. 3 i 4 ustawy o prokuraturze. W lutym 2008 r. skarżący dopuścił się czynu przestępczego z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości i w związku z tym zostało w stosunku do niego wszczęte postępowanie karne. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., został uznany za winnego popełnienia tego czynu i skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat, orzeczono ponadto wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, grzywnę w wysokości 60 stawek dziennych oraz świadczenie pieniężne w wysokości 500 złotych. Powyższy wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] i jest prawomocny. Równolegle do prowadzonego wobec skarżącego postępowania karnego, prowadzone było wobec niego postępowanie przed Sądem Dyscyplinarnym dla Prokuratorów przez Prokuratorze Generalnym w [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. OIRP zawiesiła postępowanie prowadzone w sprawie wpisu skarżącego na listę radców prawnych, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego i dyscyplinarnego. Uchwałą z dnia [...] marca 2010 r. OIRP w [...] postanowiła wpisać M. M. na listę radców prawnych tej Izby. Jako podstawę prawną uchwały OIRP wskazała art. 24 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 10 poz. 65 ze zm.) – dalej urp. W uzasadnieniu tej uchwały OIRP wskazała, że w myśl art. 25 ust. 1 pkt 3, na listę radców prawnych mogą być wpisane, bez wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego między innymi osoby, które zajmowały stanowisko prokuratora, a skarżący w latach 1993 – 2009 pełnił tę funkcję, zatem spełniał wskazany warunek formalny. Wskazano ponadto, że spełnia on pozostałe warunki określone treścią art. 24 ust. 1 urp. i pomimo prawomocnego skazania za czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, swoim dotychczasowym zachowaniem, pozytywną oceną jego pracy w Prokuraturze, ponad szesnastoletnim doświadczeniem w zawodzie prokuratora, daje on rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. OIRP podkreśliła, że skarżący dobrowolnie zrzekł się immunitetu prokuratorskiego i poddał się badaniom, również wymiar orzeczonej kary przez Sąd Karny przemawia za występowaniem po jego stronie okoliczności łagodzących w dopuszczonym się czynie. Zdaniem OIRP powyższe wskazuje na fakt, że popełniony czyn zabroniony ma incydentalny charakter, a skarżący sprosta obowiązkom radcy prawnego i przy ich pełnieniu nie uchybi godności tego zawodu jako zawodu zaufania publicznego. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi M. M. na listę radców prawnych. Jako podstawę prawną sprzeciwu podał art. 312 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 urp., zgodnie z którym na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ, wskazując na prowadzone wobec skarżącego postępowanie karne, zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, a także toczące się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne uznał, że skarżący swoim dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, gdyż swym występkiem naruszył obowiązujący porządek prawny w stopniu rażącym. Dodał, że zachowanie polegające na popełnieniu umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, dyskwalifikuje kandydata na radcę prawnego w sferze etyczno – moralnej, ponieważ podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter. Jak wskazał w swym rozstrzygnięciu organ, powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, przestępstwa popełnione przez prokuratora mogą być traktowane jako dowód braku jego nieskazitelnego charakteru, a także braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Na powyższą decyzję M. M., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 1 pkt 5 urp., polegające na błędnej jego wykładni. Zdaniem skarżącego rodzaj i charakter czynu, który popełnił, nie przemawiają za utratą przez niego rękojmi niezbędnej do wykonywania zawodu radcy prawnego, bowiem czyn ten jest nie tylko incydentalny, ale pozostaje bez wpływu na dokonanie wpisu na listę radców prawnych w świetle dyspozycji art. 24 ust. 1 urp., tym bardziej, że zrzekł się immunitetu i poddał się badaniom lekarskim, wyrażając dodatkowo skruchę i żal. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez skarżącego Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia prawa, mogącego skutkować jej uwzględnieniem. Skarżący, w dniu [...] maja 2009 r. zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z wnioskiem o wpisanie go na listę radców prawnych tej Izby, zaś uchwała o wpisie została podjęta przez organ samorządu radcowskiego dnia [...] marca 2010 r. Podstawą prawną dokonanego wpisu był przepis art. 24 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 3 urp. Zgodnie z tym przepisem, wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód adwokata albo notariusza. Minister Sprawiedliwości, zgłaszając sprzeciw od wpisu skarżącego na listę radców prawnych uznał, że nie jest on osobą o nieskazitelnym charakterze, dającą swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdaniem Ministra prowadzenie pojazdu mechanicznego w znacznym stopniu nietrzeźwości przez osobę powołaną między innymi do ścigania tego rodzaju przestępstw, trudno uznać za zachowanie odpowiedzialne i świadczące o nieskazitelności charakteru tej osoby. Popełniony przez skarżącego czyn stanowi o braku po jego stronie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Sąd w pełni podziela stanowisko organu. Na wstępie podkreślić należy, że Minister Sprawiedliwości, rozstrzygając sprawę, oparł się na materiale dowodowym prawidłowo zebranym, dokonując jego wszechstronnej oceny, a stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego godzi się zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 urp., na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. W świetle cytowanego przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 urp. przedmiotem oceny rękojmi do wykonywania zawodu jest nieskazitelność charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata. Zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niejednokrotnie podnosiły, ze nieskazitelność charakteru to szlachetność, prawość, uczciwość, czyli cechy wartościujące kandydata wyłącznie w sferze etyczno – moralnej. Nieskazitelność oznacza także pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających tę cechę. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata daje zatem osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest także prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana (por. orzeczenia NSA z dnia 23 maja 1997 r., sygn. akt II S.A. 1148/96; z dnia 10 lutego 1998 r., sygn. akt II SA 1445/97; z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt II SA 4535/03 oraz orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2089/06; z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2011/08). Z kolei w wyroku z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 231/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przewinienia dyscyplinarne mogą być traktowane jako dowód braku zarówno nieskazitelnego charakteru, jak i dawania przez osobę ubiegającą się o wpis na listę radców prawnych rękojmi prawidłowego wykonywania tego zawodu. Nie ulega wątpliwości, iż przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, którego dopuścił się skarżący było jednocześnie przewinieniem dyscyplinarnym. Czyn ten stanowił podstawę wszczęcia i przeprowadzenia wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego przed Sądem Dyscyplinarnym dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym RP. Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt [...] Sąd Dyscyplinarny uznał skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.) i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze służby prokuratorskiej. Zdaniem Sądu orzeczenie najsurowszej z katalogu kar dyscyplinarnych świadczy niewątpliwie o wyjątkowo wysokiej naganności czynu, którego dopuścił się skarżący. Natomiast z ustaleń poczynionych w toku postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w [...] przeciwko skarżącemu wynika, iż informacja o poruszaniu się przez niego pojazdem w stanie nietrzeźwości została przekazana funkcjonariuszom policji przez innych użytkowników drogi. Podkreślenia wymaga, że po dokonaniu zatrzymania przez patrol policyjny, skarżący nie wyraził zgody na badanie stanu trzeźwości i okazał legitymację służbową, podając, że pracuje w Prokuraturze Rejonowej w [...]. Jego postawa w momencie kontroli doprowadziła ostatecznie do przybycia na miejsce zatrzymania sześciu funkcjonariuszy policji oraz trzech prokuratorów. W tych warunkach trudno, zdaniem Sądu, doszukać się w zachowaniu skarżącego okoliczności łagodzących popełnionego czynu i przyjąć, na co wskazał w skardze, że dobrowolnie zrzekł się immunitetu i poddał się badaniom. Zatem skarżący swoją postawą nie tylko naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, lecz również w sposób istotny uchybił godności dotychczas wykonywanego zawodu prokuratora, rażąco naruszając obowiązujący porządek prawny. Podkreślenia wymaga, że skarżący dopuścił się przestępstwa kwalifikowanego z art. 175a § 1 Kodeksu karnego z winy umyślnej. Nie można więc podzielić stanowiska skarżącego, iż to zdarzenie nie może wpłynąć na ocenę jego osoby w ramach rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Należy bowiem podzielić pogląd wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie, że lekceważenie podstawowych zasad obowiązujących wszystkich uczestników ruchu drogowego świadczy o nieodpowiedzialności i uzasadnia obawę, że taka osoba nie daje gwarancji, iż będzie przestrzegała innych przepisów prawa. Nadto należy stwierdzić, że skoro skarżącemu wymierzono karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszącym dwa lata, to nie może on być uznany za osobę posiadającą nieskazitelny charakter. Pogląd taki wyraził również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt K 66/07 stwierdzając, że do czasu pomyślnego zakończenia okresu próby i następującego po nim zatarcia skazania, brak jest podstaw do traktowania osoby, wobec której środek ten zastosowano, jako nieskazitelnej. Nie można zatem podzielić argumentacji skarżącego, że Minister Sprawiedliwości zgłaszając sprzeciw wobec jego wpisu na listę radców prawnych, nie dokonał rzeczywistej analizy wykonywania przez niego obowiązków prokuratora. Przy podejmowaniu decyzji Minister Sprawiedliwości wziął pod uwagę wcześniejszy nienaganny przebieg służby prokuratorskiej skarżącego. Niemniej jednak istotnym dla oceny dotychczasowej postawy etyczno – moralnej skarżącego była okoliczność skazania go prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa z winy umyślnej, ściganego z urzędu, a także dyscyplinarnego złożenia z urzędu prokuratora. Wobec powyższego stwierdzić należy, że sposób wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków prokuratora, a także jego wcześniejsza postawa na zajmowanym stanowisku, nie przemawiały za dokonaniem wpisu jego osoby na listę radców prawnych, od którego Minister Sprawiedliwości zasadnie złożył sprzeciw. W ocenie Sądu, skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeks karnego, jak i orzeczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, stanowi zasadniczą przeszkodą do uznania, że skarżący spełnia wymagania stawiane treścią art. 24 ust. 1 pkt 5 urp., warunkujące dokonanie wpisu jego osoby na listę radców prawnych OIRP w [...]. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.