II SA/Op 428/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta Opolski skierował J. G., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B + E, C, C+ E, T, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach dotyczących jego stanu zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Decyzję oparto o art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał, że w dniu 25 listopada 2009 r. otrzymał z Prokuratury Rejonowej w Opolu pismo, w którym zawnioskowano wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie J. G. w celu stwierdzenia istnienia lub nieistnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi i cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Do pisma załączono: opinię sądowo-psychiatryczną i opinię sądowo-psychologiczną z dnia 9 sierpnia 2007 r. (z postępowania o sygn. akt [...]), opinię sądowo-psychiatryczną z dnia 20 grudnia 2007 r. oraz opinię sądowo psychiatryczną - uzupełniającą z dnia 7 lipca 2008 r. (sporządzone do sprawy o sygn. akt [...]). Dalej organ podniósł, że z przedstawionej dokumentacji wynika, iż biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili u strony objawy choroby psychicznej o obrazie uporczywych zaburzeń urojeniowych, zaś charakter powziętych w toku postępowania karnego informacji nasuwa istotne zastrzeżenia co do posiadania przez J. G. predyspozycji psychicznych niezbędnych do kierowania pojazdami. Nadto, ujawnione zaburzenia poddają w wątpliwość jego zdolność do uczestnictwa w ruchu drogowym w charakterze kierującego pojazdami mechanicznymi. W tych okolicznościach faktycznych organ wywodził, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Ponadto, starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach dotyczących jej zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów - § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). W odwołaniu od tej decyzji J. G. zarzucił, że rozstrzygnięcie zostało oparte na sfałszowanych dokumentach, wydanych na zlecenie Prokuratury, a całe postępowanie jest wynikiem zemsty Starosty i jego pracowników na jego osobie. Podkreślił, że już w 1981 r. uprawniony lekarz wydał na czas nieoznaczony pozytywne zaświadczenie o stanie jego zdrowia. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu - decyzją z dnia [...], nr [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ustaleniach dotyczących stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy przypomniał, że przedmiotowe postępowanie zainicjował Prokuratur Rejonowy w Opolu, który - dołączając do wniosku opinie sądowo-psychiatryczne i opinię sądowo-psychologiczną - zwrócił się o skierowanie na badania lekarskie J. G., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi na mocy prawa jazdy nr [...], druk [...], kat. A, B, BE, C, CE, T, wydane w dniu 18 sierpnia 2006 r. przez Starostę Opolskiego. Na podstawie wniosku Prokuratora wszczęto z urzędu postępowanie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, o czym zawiadomiono stronę, a następnie wydano zaskarżoną decyzję. Dalej Kolegium wywodziło, że stanowiące podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia przepisy Prawa o ruchu drogowym, w szczególności art. 122 ust. 4 i 6, doprecyzowane zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). W myśl § 2 ust. 5 tego rozporządzenia osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta, w przypadku powzięcia wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Starosta wydaje skierowanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku, zawiadomienia lub informacji (§ 2 ust. 6), przy czym termin ten ma charakter instrukcyjny. Następnie Kolegium zwróciło uwagę na uznaniowy charakter komentowanego postępowania oraz konieczność pozyskania przez orzekający organ wiarygodnych, a więc rzetelnych informacji dotyczących stanu zdrowia osoby, która ma być poddana badaniu, zaś istotą informacji dotyczących zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy jest to, że muszą one z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, iż stan zdrowia może mieć wpływ na zachowanie uczestnika ruchu drogowego oraz na bezpieczeństwo tego ruchu. Innymi słowy - zdaniem organu odwoławczego - musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy ograniczeniami zdrowotnymi, a ich wpływem na zdolność do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wyjaśniono także, że ostatecznie o wpływie zastrzeżeń starosty co do stanu zdrowia kierowcy na uprawnienia do kierowania pojazdem rozstrzyga orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnionego lekarza, które podlega weryfikacji, w trybie określonym w § 12 i § 13 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. W tych okolicznościach podkreślono, że organ pierwszej instancji nie dokonuje oceny czy kierowca ze względu na stan zdrowia jest w stanie kierować pojazdem w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego lecz jedynie stwierdza, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia są na tyle istotne, iż wysoce uprawdopodobniają owo zagrożenie. Dopiero ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi stanowi podstawę do cofnięcia kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium podniosło, że ze zgromadzonego materiału dokumentacyjnego, a w szczególności z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, iż J. G. cierpi na chorobę psychiczną w obrazie uporczywych zaburzeń urojeniowych, w okresie popełniania zarzucanych mu czynów karnych miał zmienioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Dotykają go urojenia ksobne i prześladowcze z rozszerzaniem się kręgu osób i instytucji wciągniętych w system urojeniowy z wtórną do chorobowych sądów aktywnością urojeniową pieniacza (tak: w opinii z dnia 20.12.2007 r. i z dnia 7.07.2008 r.). W ocenie Kolegium wskazuje to, z dużą dozą prawdopodobieństwa, że w przypadku strony występują przeciwwskazania zdrowotne do jej dalszego udziału w ruchu drogowym w charakterze osoby kierującej pojazdem. Obniżona sprawność psychiczna może bowiem stanowić istotną przeszkodę w bezpiecznym uczestniczeniu w ruchu i zasadnym jest dokonanie oceny przez uprawnionego lekarza, czy i jaki wpływ na zdolność kierowania pojazdem ma stwierdzona przez biegłych psychiatrów choroba psychiczna. W tej sytuacji uznano zaskarżoną decyzję za prawidłową. W skardze na decyzję Kolegium J. G. zgłosił zarzuty pod adresem Starosty Opolskiego i Policji, uznając, że jest przez nich terroryzowany. Podkreślił raz jeszcze, że posiadane przez niego prawo jazdy oparto o stosowne orzeczenie lekarskie, wydane na czas nieokreślony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. skarżący podtrzymał stanowisko i wywody zawarte w skardze. Dodatkowo podniósł, że posiada dokumenty świadczące o tym, iż jest prześladowany i zastraszany, i z których wynika, że bezprawnie chce się go pozbawić samochodu ciężarowego. Ponadto dwukrotnie, i również bezprawnie wykreślono go z ewidencji działalności gospodarczej. Uważa, że doszło do sfałszowania opinii lekarskich, bowiem wcześniej nie poddał się żadnym badaniom. Sprawą tą, na jego wniosek, zainteresowało się CBA. Dalej wskazał, że doszło do naruszenia jego konstytucyjnych praw, gdyż zmusza się go do poddania badaniom u konkretnego lekarza, tymczasem na badania do lekarza medycyny pracy kieruje tylko pracodawca. Następnie zakwestionował słuszność decyzji w zakresie w jakim wysyła się go do lekarza w K., a nie w O. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. Na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd nie jest związany granicami skargi, jednak nie może wyjść poza granice sprawy będącej przedmiotem rozpoznania. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż odpowiada ona wymogom prawa. Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiego przekonania należy poprzedzić uwagą, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Niewątpliwie, w komentowanej ustawie prawodawca kładzie akcent na zorganizowanie bezpiecznego ruchu drogowego, stawiając kierującym pojazdami określone warunki, które muszą spełnić. Obok kwalifikacji fachowych wymaga się od nich, by posiadali również odpowiednie właściwości fizyczne i psychiczne, o czym wyraźnie stanowi przepis art. 87 ust. 1 ustawy. Jeśli natomiast, w przypadku kierującego pojazdem, zachodzą wątpliwości np. co do stanu jego sprawności pod względem fizycznym i psychicznym, kierowany jest na badania lekarskie, które mają przesądzić o dalszej możliwości dopuszczenia go do ruchu, bądź o potrzebie wyeliminowania z niego. Stosownie bowiem do art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zaakcentowania wymaga, że z brzmienia tej regulacji jednoznacznie wynika, iż wystarczającą przesłanką do wydania decyzji kierującej na badania lekarskie są zastrzeżenia, a nie pewność, co do stanu zdrowia. Z kolei, przepis § 2 ust. 5 cyt. wyżej rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, dał staroście uprawnienie do skierowania na badanie lekarskie osoby, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie jej zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić przyjdzie, że orzekające organy obu instancji trafnie przyjęły, iż dysponują wiarygodną informacją, bo pochodzącą od organu państwowego (prokuratora) i popartą przez opinie biegłych psychiatrów i psychologa, która wzbudza wątpliwości odnośnie zdolności skarżącego do kierowania pojazdami. Opinie te sporządzone zostały co prawda na użytek toczącego się postępowania karnego, jednak podkreślenia wymaga, że z uwagi na dokonaną w nich obszerną analizę stanu zdrowia skarżącego, mogły z całą pewnością stanowić informację, o jakiej mowa w § 2 ust. 5 omawianego rozporządzenia. Wynika z nich, że skarżący cierpi na chorobę psychiczną o obrazie uporczywych zaburzeń urojeniowych, występują u niego stany ostrej psychozy, co w efekcie doprowadziło do stwierdzenia przez biegłych lekarzy, iż w okresie popełnienia zarzucanych mu czynów karnych nie był zdolny do rozpoznania ich znaczenia i pokierowania swym postępowaniem. Nadto w opiniach tych określono, że skarżącego dotykają "urojenia ksobne i prześladowcze a więc rozmijające się z przekonaniami otoczenia (...), niekorygowalne i wyobcowujące społecznie przekonania oraz interpretacje z rozszerzaniem się kręgu osób i instytucji wciągniętych w system urojeniowy z wtórną do chorobowych sądów aktywnością urojeniową pieniaczą" (por. opinia z 20.12.2007 r. i z dnia 7 lipca 2008 r.). W tym stanie rzeczy zasadnie przyjęły organy decyzyjne - z zachowaniem zasad swobodnej oceny, opartej na wystarczającym materiale dowodowym - że obniżona sprawność psychiczna J. G. stanowi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia i może stanowić istotną przeszkodę w bezpiecznym uczestniczeniu przez niego w ruchu drogowym. Stąd, zdaniem składu orzekającego, słusznie zadecydowano o potrzebie poddania skarżącego specjalistycznym badaniom, przeprowadzonym przez uprawnionego lekarza, w ramach których dojdzie do sprawdzenia jego zdolności do kierowania pojazdami, bowiem stwierdzone u niego schorzenie, które ze względu na swój charakter przekłada się również na sposób jego zachowania, nasuwa istotne wątpliwości odnośnie gwarancji bezpiecznego poruszania się pojazdami. W tym miejscu dodać jeszcze trzeba, że słusznie wywodziło Kolegium, iż orzeczenie w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w żadnej mierze nie zastępuje opinii lekarskiej. Dopiero bowiem ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdzi, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania przez skarżącego pojazdami silnikowymi. Tak więc zadaniem Starosty nie było dokonanie oceny stanu zdrowia skarżącego w kontekście zachowania przez niego prawa jazdy, lecz przeprowadzenie analizy posiadanej informacji i udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy informacja ta budzi obiekcje co do jego stanu zdrowia i uzasadnia skierowanie na badania kontrolne. W ocenie Sądu, z tak rozumianego obowiązku Starosta się wywiązał. Z tych wszystkich przyczyn należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza zastosowanego w sprawie prawa materialnego. Podobnie, Sąd nie stwierdził również, by w niniejszej sprawie doszło do naruszenia norm prawa procesowego, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem J. G. został powiadomiony o wszczęciu postępowania, a więc mógł w nim uczestniczyć, natomiast wydane w sprawie decyzje, a przede wszystkim decyzja organu drugiej instancji, wyjaśniają zastosowane przepisy oraz wskazują powody przemawiające za potrzebą skierowania skarżącego na badania lekarskie. Na koniec, odnosząc się do argumentów skargi zaakcentować należy, że wskazane i omówione wyżej regulacje, ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego, nie dotyczą jedynie osób, które ubiegają się o dopuszczenie do udziału w ruchu w charakterze kierujących, i które poddawane są badaniom wstępnym (art. 122 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy), ale także mają zastosowanie do osób posiadających prawo jazdy, lecz wobec których zachodzi podejrzenie, iż utraciły warunki zdrowotne do zachowania uprawnień do prowadzenia pojazdów (art. 122 ust. 1 pkt 3-5 ustawy). Ta druga grupa osób, do której należy też skarżący, poddawana jest badaniom kontrolnym (sprawdzającym), stąd bez znaczenia jest podnoszona w odwołaniu i w skardze okoliczność legitymowania się zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia z 1981 r. Powtórzyć bowiem jeszcze raz trzeba, że kierującym może być tylko osoba, która spełnia (a nie w przeszłości spełniała) m.in. warunek sprawności fizycznej i psychicznej (art. 87 ust. 1 ustawy). Sąd nie podzielił również zarzutów dotyczących sfałszowania przesłanych przez Prokuraturę opinii lekarskich, tym bardziej, że zarzuty te są gołosłowne, gdyż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, by w tym zakresie toczyło się lub zostało zakończone postępowanie sądowe. Ponadto skarżący, informując o naruszeniu jego praw, nie wskazał konkretnie, o które prawnie chronione prawa chodzi. Dlatego nie sposób odnieść się do takiego argumentu, zwłaszcza że Sąd z urzędu nie stwierdził, aby przez skierowanie na badanie lekarskie doszło do zarzucanego naruszenia norm konstytucyjnych. Podkreślić trzeba, że to z woli prawodawcy starostowie - w określonych sytuacjach - posiadają kompetencje do kierowania uczestników ruchu drogowego na badania lekarskie, a w realiach rozpoznawanej sprawy - co wyjaśniono już wcześniej - zaktualizowała się przesłanka ustawowa do skorzystania przez Starostę Opolskiego z przysługujących mu uprawnień. Z kolei, wyznaczenie badania w K., nie wynika - jak zdawał się sugerować skarżący - ze złej woli organu, lecz ze względów organizacyjnych, bowiem Wojewódzki Ośródek Medycyny Pracy, w którym to Ośrodku należy przeprowadzić badania po myśli § 9 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia, posiada siedzibę poza O. Ponadto zauważenia wymaga, że K. jest miejscowością znajdującą się w pobliżu O., do której z łatwością można dotrzeć m.in. środkami transportu masowego, a skarżący nie podnosił, aby cierpiał na schorzenia fizyczne, które uniemożliwiają przemieszczanie się. W świetle powyższego skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a.