I OSK 2168/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-24

Skład orzekający: Irena Kamińska, Jolanta Rajewska, Marek Stojanowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie, który jest już obciążony tym prawem na rzecz osoby trzeciej, mimo spełnienia przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy?
Ratio decidendi
Nawet jeśli spełnione są przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, nie jest możliwe ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie, który jest już obciążony tym prawem na rzecz osoby trzeciej. Istniejące prawo użytkowania wieczystego stanowi przeszkodę prawną, a decyzja ustanawiająca kolejne prawo użytkowania wieczystego na tym samym gruncie byłaby niewykonalna i z mocy prawa nieważna.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców byłych właścicieli o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu w Warszawie, który został objęty działaniem dekretu z 1945 r. Organy administracji odmówiły ustanowienia tego prawa, wskazując, że nieruchomość została już wcześniej oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej (T. w Warszawie, następnie spółki S. Sp. z o.o.), a mimo stwierdzenia naruszenia prawa przy wydawaniu pierwotnej decyzji uwłaszczeniowej, nie było możliwe stwierdzenie jej nieważności z powodu nieodwracalnych skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmowną, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rajewska NSA Marek Stojanowski Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. i M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1558/10 w sprawie ze skargi J. C. i M. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) maja 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1558/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. E. i M. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) maja 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) maja 2010 r., nr 1200/2010 Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia (...) czerwca 2009 r., nr (...) odmawiającą H. J., B. J., M. C. i J. E. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy dawnej ul. (...) będącego własnością Skarbu Państwa. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. (...) została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Na dzień wejścia w życie dekretu stanowiła własność: (...) Na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz.279) nieruchomości warszawskie, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszły z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r., z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa. Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu na podstawie ogłoszenia dokonanego - w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43) - w dniu 11 kwietnia 1949 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 11 października 1949 r. Dawna współwłaścicielka nieruchomości J. C. złożyła w dniu 10 października 1949 r. (a więc w terminie) wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Po rozpoznaniu wniosku dekretowego, Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia (...) czerwca 2009 r., nr (...) odmówił H. J., B. J., M. C. i J. E. (spadkobiercom poprzednich właścicieli nieruchomości) ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy dawnej ul. (...) będącego własnością Skarbu Państwa. Prezydent ustalił, że dla przedmiotowego gruntu nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Natomiast podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie Kamionka. W koncepcji projektu planu powyższa nieruchomość znajduje się w obszarze przeznaczonym pod usługi z produkcją. W związku z tym uznał, że dotychczasowy sposób korzystania z gruntu zawarty w ustaleniach przyszłego planu nie będzie kolidować z ustanowieniem użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli – zatem przedmiotowa nieruchomość spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Dodał, że nieruchomość ta wchodzi w skład dużej nieruchomości o powierzchni (...) ha która objęta została decyzją Wojewody Warszawskiego nr (...) z dnia (...) lipca 1992 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez T. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. Ż. oraz nieodpłatne nabycie własności budynków, położonych na tym gruncie. W prowadzonym postępowaniu o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody Warszawskiego - w części odnoszącej się do nieruchomości (...) - Minister Transportu i Budownictwa ustalił, że jednostka uwłaszczona T. w Warszawie - aktem notarialnym z dnia 19 lipca 1993 r. została przekształcona w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa (później spółka z o.o.), natomiast aktem notarialnym z dnia 25 września 2001 r. połączono tę Spółkę ze spółką S. Sp. z o.o. i cały majątek został przeniesiony na rzecz spółki S. Sp. z o.o. - a więc przeniesiony na rzecz osoby trzeciej. Dlatego też decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r. nr (...) Minister Transportu i Budownictwa stwierdził, że decyzja Wojewody Warszawskiego (...) z dnia (...) lipca 1992 r. została wydana z naruszeniem prawa w powyższej części i nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji, w tej części - z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne. Prezydent podniósł, że po ww. decyzji Wojewody Warszawskiego przyznającej użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu T. w Warszawie, prawo to zostało przeniesione na rzecz spółki S. Sp. z o.o. w drodze czynności cywilnoprawnych - co spowodowało trwałe rozdysponowanie gruntu położonego przy ul. N. na rzecz osób trzecich. Zawarcie umowy notarialnej spowodowało nieodwracalne skutki prawne, co w konsekwencji uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. Ponadto organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilno-prawnych, jakimi jest umowa oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i wpis jawny w księdze wieczystej. A zatem zaistniały w tym przypadku skutki prawne, których cofnięcie lub odwrócenie jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej i wymaga takich działań, do których organ orzekający nie ma umocowania ustawowego. W związku z powyższym Prezydent m. st. Warszawy uznał, że - mimo spełnienia warunku zgodności korzystania z gruntu przez dawnego właściciela hipotecznego z przeznaczeniem tegoż gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego - nie jest możliwe ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni (...) m², położonego (...) na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. S. działająca w imieniu własnym oraz reprezentująca pozostałych spadkobierców: J. E., M. C. i J. B. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia (...) maja 2010 r., nr (...) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia (...) czerwca 2009 r., nr (...) Wojewoda podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji oraz wskazał, że oczywistym jest, iż aby możliwe było urzeczywistnienie uprawnienia nadanego byłym właścicielom lub ich następcom prawnym, musi istnieć możliwość ustanowienia konkretnego prawa użytkowania wieczystego. Tymczasem zawarcie umowy notarialnej spowodowało nieodwracalne skutki prawne, co w konsekwencji uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. Ponadto organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilno-prawnych, jakimi jest umowa oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i wpis jawny w księdze wieczystej. Dodał, że zgodnie z opiniami prezentowanymi w judykaturze, gdy na nieruchomości podlegającej dekretowi ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej - nawet w sytuacjach, gdy w sposób niezgodny z prawem odmówiono dotychczasowemu właścicielowi ustanowienia użytkowania wieczystego - dopóki nie dojdzie do rozwiązania użytkowania wieczystego, a osoba trzecia korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, nie ma prawnej możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz innej osoby. Nie można bowiem ustanowić prawa użytkowania wieczystego na gruncie, który jest już tym prawem obciążony. Na powyższą decyzję J. E. – obecnie C. oraz M. C. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - domagając się jej uchylenia wraz z utrzymaną w mocy decyzją Prezydenta m.st. Warszawy. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciły : - obrazę art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz.279) poprzez jego niezastosowanie mimo, że zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości – skutkiem czego organ nie wydał decyzji o określonej treści, niezasadnie przyjmując, iż zaszły nieodwracalne skutki prawne, - obrazę art. 7 ust. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz.279) poprzez jego niezastosowanie w sprawie mimo, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku dekretowego, gmina powinna zaofiarować uprawnionemu, na tych samych warunkach, dzierżawę wieczystą gruntu równej wartości użytkowej, bądź prawo zabudowy na takim gruncie, - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 kpa w zw. z art. 75 kpa poprzez nie przeprowadzenie postępowania w sposób mający na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz wnikliwego zbadania zebranego materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie dokumentów dotyczących zgłoszonych roszczeń znajdujących się w dyspozycji organu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie oznacza, że łączne spełnienie zawartych w nim warunków umożliwia w każdym przypadku prawnie skuteczne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Wykładni art. 7 ust. 2 dekretu nie można dokonywać w oderwaniu od pozostałych norm prawnych składających się na obowiązujący system prawa, w tym również m.in. od ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 7 ust. 3 dekretu w razie uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gmina obowiązana jest określić warunki, pod którymi umowa może być zawarta. Dlatego też organ administracji publicznej rozstrzygający o zasadności wniosku dekretowego musi rozważyć, czy stan prawny gruntu oraz znajdującego się na nim budynku pozwala na wydanie decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego oraz umożliwia jej wykonanie, poprzez określenie warunków zawarcia umowy, o której mowa w art. 7 ust. 3 dekretu. Właściciel nieruchomości, na której jest ustanowione prawo wieczystego użytkowania, nie może - z uwagi na zakres uprawnień istniejącego użytkownika wieczystego - dysponować nią na rzecz innych podmiotów. Rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, zgodnie z art. 240 k.c. jest sprawą cywilną i nie podlega rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej. Jeżeli zatem organ administracji publicznej działając w zakresie swoich kompetencji nie jest w stanie podjąć żadnych działań zmierzających do usunięcia istniejącej przeszkody (w postaci ustanowionego prawa użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu) lub podjęte działania okazały się bezskutecznie, wówczas istniejące już prawo użytkowania wieczystego (do czasu jego wygaśnięcia) - nawet w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu - stanowi przeszkodę prawną w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku dekretowego. Decyzja bowiem ustanawiająca w takiej sytuacji prawo użytkowania do gruntu, który jest już takim prawem obciążony, lecz na rzecz innego podmiotu, byłaby z mocy art. 156 § 1 pkt 5 kpa już z chwilą jej wydania nieważna jako niewykonalna. Poza tym, oddanie gruntów - przejętych w trybie powołanego dekretu z 1945 r. - w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej innym podmiotom, dopóki decyzje te lub umowy pozostają w obrocie prawnym, uniemożliwia oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r. stwierdził, że decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia (...) lipca 1992 r. stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez T. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. Żupniczej 11, 13, 15 oraz nieodpłatne nabycie własności budynków, położonych na tym gruncie - została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji - z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne. Zatem decyzja Wojewody Warszawskiego pozostaje w obrocie prawnym. W związku z tym Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w przedmiotowej sprawie odnośnie stwierdzenia, iż brak jest możliwości ustanowienia na przedmiotowym gruncie nieruchomości warszawskiej prawa użytkowania wieczystego na rzecz skarżących, ponieważ ustanowione na rzecz określonej osoby - w tym wypadku T. obecnie zaś S. Sp. z o.o. - prawo użytkowania wieczystego uniemożliwia realizację ich praw do danej nieruchomości. Przedmiotem postępowania w trybie art. 7 ust. 2 dekretu mogą być bowiem jedynie grunty stanowiące własność gminy, będące w jej posiadaniu, do których innym osobom nie przysługuje prawo użytkowania wieczystego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. E. – obecnie C. i M. C. zarzucając mu: 1. obrazę art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez jego niezastosowanie, mimo że spełniono przesłanki zwrotu nieruchomości skutkiem czego organ nie wydał decyzji o określonej treści niezasadnie przyjmując, iż zaszły nieodwracalne skutki prawne. 2. obrazę art. 7 pkt. 4 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez jego niezastosowanie w sprawie mimo, iż w przypadku nieuwzględnienia wniosku gmina powinna zaofiarować uprawnionemu, w miarę posiadania zapasu gruntów - na tych samych warunkach dzierżawę wieczystą gruntu równej wartości użytkowej, bądź prawo zabudowy na takim gruncie. 3. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p. p. s. a. oraz art. 141 § 4 p. p. s. a. poprzez rozpoznanie sprawy bez oparcia się na całości akt sprawy, a także poprzez uzasadnienie wyroku nie odnoszące się do wszystkich zarzutów skargi i uniemożliwiające kontrolę instancyjną orzeczenia. 4. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p. p. s. a. oraz art. 134 § 1 p. p. s. a. poprzez nie rozpoznanie sprawy w aspekcie zgłoszonych zarzutów oraz w jej granicach. Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, jednak żaden z podniesionych w niej zarzutów nie mógł zostać uznany za słuszny. Skarżący kasacyjnie zarzucają przede wszystkim, iż pomimo spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek określonych w art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, Prezydent m. st. Warszawy odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej działaniem tego dekretu. Stosownie do treści art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. gmina uwzględni wniosek dekretowy, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Przepis ten formułuje zatem dwie przesłanki, których spełnienie nakazuje gminie uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Są to: złożenie w ustawowym terminie wniosku dekretowego oraz zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Powyższe nie oznacza jednak, że spełnienie tych warunków prowadzić będzie w każdym przypadku do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Wykładni art. 7 ust. 2 dekretu nie można bowiem dokonywać w oderwaniu od pozostałych norm prawnych składających się na obowiązujący w dacie rozstrzygania sprawy system prawa. Należy mieć na uwadze, że od czasu wejścia w życie dekretu minęło już ponad 60 lat i obok regulacji dekretowych na przestrzeni lat uchwalane były inne uregulowania prawne, tj. ustawowa regulacja instytucji użytkowania wieczystego zawarta w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 232 i n. K.c.), a także przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Taki stan prawny powoduje w wielu przypadkach dotyczących gruntów objętych dekretem, kolizję uprawnień różnych podmiotów do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do tego samego gruntu. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem sporna nieruchomość, jeszcze przed rozpatrzeniem wniosku dekretowego, oddana została w użytkowanie wieczyste na mocy decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia (...) lipca 1992 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez T. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu oraz nieodpłatne nabycie własności budynków, położonych na tym gruncie. Następnie T. w Warszawie aktem notarialnym z dnia 19 lipca 1993 r. zostały przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa (później spółka z o.o.), a później aktem notarialnym z dnia 25 września 2001 r. połączono tę Spółkę ze spółką S. Sp. z o.o. i cały jej majątek został przeniesiony na rzecz osoby trzeciej. Co prawda decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r. Minister Transportu i Budownictwa stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Warszawskiego została wydana z naruszeniem prawa, jednak nie było możliwe stwierdzenie jej nieważności z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne. Skoro zatem na spornej nieruchomości zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, to były właściciel tej nieruchomości nie może, z uwagi na zakres uprawnień istniejącego użytkownika wieczystego, dysponować nią na rzecz innych podmiotów. Rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, zgodnie z art. 240 K.c., jest sprawą cywilną i nie podlega rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej. Jeżeli więc organ administracji publicznej, działając w zakresie swoich kompetencji, nie jest w stanie podjąć żadnych działań zmierzających do usunięcia istniejącej przeszkody (w postaci ustanowionego prawa użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu), wówczas istniejące już prawo użytkowania wieczystego (do czasu jego wygaśnięcia), nawet w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu, stanowi przeszkodę prawną w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku dekretowego. Decyzja o ustanowieniu na rzecz następców prawnych byłych właścicieli użytkowania wieczystego do gruntu, który jest już takim prawem obciążony, byłaby bowiem z mocy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. nieważna już z chwilą jej wydania, jako niewykonalna. Należy więc podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż oddanie gruntów - przejętych w trybie powołanego dekretu - w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej innym podmiotom, dopóki decyzje te lub umowy pozostają w obrocie prawnym, uniemożliwia oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Przedmiotem postępowania w trybie uregulowanym w powołanym przepisie mogą być bowiem jedynie grunty stanowiące własność gminy, będące w jej posiadaniu, do których innym osobom nie przysługuje żadne prawo. Nie sposób więc zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu, ani też art. 174 pkt 2 p. p. s. a. oraz art. 141 § 4, a także art. 174 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 tej ustawy. Sąd ten oparł się bowiem na całości akt sprawy i rozstrzygnął sprawę w aspekcie całości zgłoszonych zarzutów. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7 pkt. 4 dekretu to należy zauważyć, iż poza zakresem przedmiotowym tej sprawy pozostają roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zamiennej lub odszkodowanie. Rozpoznając wniosek z art. 7 ust. 2 dekretu organy nie mogą wypowiadać się w kwestii przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości zamiennej, ponieważ stanowi to odrębną sprawę, rozstrzyganą po złożeniu przez uprawnione osoby stosownego wniosku. W przedmiotowej sprawie ani organy, ani Sąd pierwszej instancji nie mogły więc wypowiedzieć się w tej kwestii. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło