I SA/Wa 300/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2010 r. sprawy ze skarg M. D., W. O., J. S., E. F. oraz A. M. – kuratora spadku po M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. D., W. O. i E. F. kwoty po 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz kuratora spadku po M. W. adw. A. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem wynagrodzenia oraz kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Wojewoda [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], ozn. hip. "[...]". Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach i ocenie prawnej sprawy. Nieruchomość ozn. hip. "[...]" działka o powierzchni [...] stanowiła własność A. i J. małż. W., zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. X Wydział Ksiąg Wieczystych [...] z dn. [...] marca 2004 r. Opisana na wstępie nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Następstwo prawne po zmarłych A. i J. małż. W. ustalono na podstawie szeregu postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku , zaś Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., sygn. akt: [...] ustanowił adw. A. M. kuratorem spadku po M. W. Wnioskiem z dnia 1 lutego 2001 r. M. P. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy dawnej ul. [...]. Wniosek o odszkodowanie poparły pozostałe strony postępowania pismami z dnia 27 grudnia 2001 r., 7 stycznia 2002 r., 28 stycznia 2002 r., 4 lutego 2002 r., 23 stycznia 2002 r., 14 kwietnia 2002 r. W dniu [...] lipca 2006 r. Prezydent m. W. wydał decyzję Nr [...], w której uznał, że nieruchomość położona w W. przy dawnej ul. [...], ozn. hip. "[...]" o powierzchni [...] nie spełnia przesłanek zawartych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 2 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz odmówił przyznania odszkodowania za 7/8 części gruntu ww. nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] uchylił powyższą decyzję Prezydenta m. W., ponieważ nie została skierowana do strony w osobie M. W. W dniu [...] stycznia 2009 r. Prezydent m. W. wydał decyzję nr [...], w której odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...] Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji organ II instancji wskazał, że przedmiotem analizy w niniejszej sprawie winien zostać uczyniony art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji rozpatrując sprawę odmówił przyznania odszkodowania z uwagi na to, iż poprzedni właściciele bądź jego następcy prawni nie zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ oparł się na piśmie Dyrektora Administracyjnego Akademii [...] w W. z dnia 15 kwietnia 2005 r., z którego wynika, iż budynek Dom Studenta przy obecnej ul. [...] - dawniej przy ul. [...], został przekazany przez Uniwersytet [...] Akademii [...] w W. protokołem zdawczo-odbiorczym z dn. 17 listopada 1956 r. Z przeprowadzonej przez organ analizy akt wynika, że budynek ten musiał powstać po roku 1945 r., czyli wówczas kiedy przedmiotowy grunt stanowił własność państwową. W chwili wejścia w życie Dekretu, na przedmiotowej działce nie znajdował się żaden budynek. Prace budowlane mające na celu posadowienie istniejącego Domu Studenta musiały zatem zostać rozpoczęte po 21 listopada 1945 r. Ponadto w momencie przejęcia przez Akademię [...] Domu Studenta budowa została już zakończona, bo roboty zmierzające do wybudowania budynku na przedmiotowym gruncie musiały być prowadzone pomiędzy 1946 a 1956 r. Strony w oświadczeniach złożonych przed organem rozpatrującym sprawę (I. P. i W. P. - pismo z dn. 31 lipca 2001 r., S. C. i W. R. - pismo z dn. 23 stycznia 2002 r.) potwierdzają fakt, iż budowa istniejącego do dzisiaj budynku położonego w W przy dawnej ul. [...] musiała odbyć się w okresie powojennym, ponieważ istniejący wcześniej dom został zniszczony w czasie II wojny światowej. Zdaniem organu takie ustalenie stanowią dowód na to, iż w okresie przed 1958 r. działka znajdowała się we władaniu organów państwowych. Prowadzenie prac budowlanych na terenie przedmiotowej działki mających na celu stworzenie budynku przeznaczonego na potrzeby uczelni, a w późniejszym czasie faktyczne wykorzystanie tego budynku przez Uniwersytet [...] i Akademię [...] potwierdza, że poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznego władztwa nad rzeczą przed rokiem 1958. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że poprzedni właściciele nie mieli możliwość sprawowania faktycznej władzy nad rzeczą. Z chwilą rozpoczęcia budowy Domu Studenta zostali pozbawieni efektywnego korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Natomiast zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznej konstatacji czy zdaniem organu administracyjnego spełniona została przesłanka określona w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, tj. dotycząca przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne nie ma znaczenia w sprawie . Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż utrata faktycznego władztwa nad przedmiotową nieruchomością przez następców prawnych byłych właścicieli nastąpiła przed rokiem 1958 r. Uwzględniając zasadę ekonomiki procesowej słusznie organ I instancji ograniczył zbadanie kolejnej z przesłanek tj. przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne do ustalenia, iż z Ogólnego Planu Zabudowania m. W. zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. wynika, że nieruchomość przy ul. [...] przewidziana była pod zabudowę zwartą 4 kondygnacyjną i 50 % powierzchni zabudowy. Organ powinien w uzasadnieniu wskazać, iż taki zapis planu może świadczyć, iż przedmiotowa nieruchomość mogłaby przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Jednakże powyższe uchybienie nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z tym co było wyżej powiedziane, ustalenie w sposób niewątpliwy, iż nie zachodzi jedna z przesłanek przewidzianych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami pociąga za sobą wyłączenie możliwość przyznania odszkodowania. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. D., W. O., J. S., M. F. oraz A. M. – kurator spadku po M. W. M. D. w swojej skardze zarzuciła organowi nieprawidłowe ustalenie powierzchni działki, której dotyczy wniosek o odszkodowanie. Zdaniem skarżącej plac pod hip. Nr [...] obejmuje [...] działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...] i w rejestrze pomiarowym przekracza powierzchnię [...] m2. W. O. i J. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i również podnieśli zarzuty co do nieprawidłowo ustalonej powierzchni działki, której dotyczy wniosek o odszkodowanie. M. F. zarzuciła zaskarżonej decyzji nieprawidłowe ustalenie powierzchni działki oraz podał, ze wydana przez organ decyzja jest krzywdząca dla jej rodziny. Kurator spadku po M. W. adw. A. M. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania , które miało istotny wpływ na wynik sprawy , a mianowicie art. 6,7,77 §1 i 80 kpa oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. W konkluzji skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku oraz utrzymonej nia w mocy decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2009 r. naruszają przepisy zarówno prawa materialnego jak i prawa procesowego. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r. nr 261, 2603 ze zm.; dalej: u.g.n.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., a także za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem organów, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie odszkodowania odnosząca się do daty władania nieruchomością przez poprzedniego właściciela. Swoje ustalenia w tym zakresie organy opierają w głównej mierze na protokole zdawczo- odbiorczym z dnia 17 listopada 1956 roku dotyczącym budynku położonego przy ul. [...] wraz z opisem technicznym budynku domu studenta . Z tych względów organy uznały, że grunt oznaczony nr hip. "[...]" zabudowany został budynkiem stanowiącym dom studenta i znajduje się w użytkowaniu Akademii [...] w W. od dnia 17 listopada 1956 roku , a zatem spadkobiercy dawnych właścicieli utracili faktyczną możliwość władania działką przed dniem 5 kwietnia 1958 roku . Takie stanowisko organu na tym etapie postępowania -zdaniem sądu- należy uznać za nieuzasadnione . Dokonując wykładni powołanego artykułu 215 ugn należy wskazać, iż przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wymaga spełnienia łącznie następujących przesłanek: - działka była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy; - przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne; - poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania. Żeby jednak można było przejść do oceny ww. przesłanek należy w pierwszej kolejności zbadać jakiej nieruchomości (ewentualnie części nieruchomości ) aktualnie odpowiada nieruchomość oznaczona dawniej nr hip."[...]" . Wniosek z dnia 27 maja 1994 roku złożony przez M. F. dotyczył nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W aktach administracyjnych znajdują się następujące dokumenty: zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. Wydział VI Ksiąg Wieczystych , z którego wynika , że zgodnie z wykazem hipotecznym księgi wieczystej pod nazwą “[...]" prawo własności z tej nieruchomości co do działki gruntu zawierającego powierzchni [...] łokci kwadratowych wpisane było na rzecz A. i J. małż. W. na mocy aktu zeznanego w tomie [...] dnia [...] stycznia 1903 roku za nr porządkowym [...] rep. [...] oraz zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] marca 2004 roku , z którego wynika, ze wpisem jawnym z dnia 21 maja 1937 roku A. i J. małż. W. wpisani są do działki obszaru [...] łok. kw., notatka urzędowa , z której wynika, że nieruchomość położona przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] znajdowała się wg oznaczenia w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta W. z 1931 r. W strefie IV i przeznaczona była pod zabudowę zwartą, 4 kondygnacje, 50 % powierzchni zabudowy oraz szereg wypisów z rejestru gruntów dotyczących działek [...], [...] , [...] , [...], [...], [...] i [...] . Porównanie powierzchni dawnej nieruchomości hipotecznej z powierzchnią części działek , które wg tych wykazów wchodzą obecnie w skład dawnej nieruchomości hipotecznej wskazują , że dawna nieruchomość miała większą powierzchnię niż wskazana w notatce urzędowej powierzchnia [...] m2 . Natomiast wskazana w obu decyzjach powierzchnia dawnej nieruchomości hipotecznej (oprócz ww. notatki urzędowej ) nie została w żaden sposób ustalona. Poza tym organy obu instancji ustaliły , że przedmiotowa nieruchomość aktualnie w chodzi w skład działek ozn. nr [...], [...] i [...] oraz , że przy ul. [...] znajduje się zbudowany co najmniej przed 1956 roku dom studencki, co powoduje, że nie została spełniona jedna z przesłanek art. 215 ugn. W ocenie Sądu tak kategoryczne stwierdzenie organu przy ustalonym przez organ stanie faktycznym są dowolne, co narusza zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W konsekwencji należało uznać, że decyzje organów obu instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ( art. 7 i 77 kpa ) i z naruszeniem prawa materialnego - art. 215 ust. 2 u.g.n. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności wniosku skarżącej. W szczególności organ w pierwszej kolejności powinien wyjaśnić w skład jakich działek aktualnie wchodzi nieruchomość hipoteczna , jakiej powierzchni odpowiada i gdzie aktualnie jest położona. Dopiero po ustaleniu tych podstawowych okoliczności organ może przejść do oceny zasadności przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ugn w stosunku do poszczególnych działek , które aktualnie stanowią dawną nieruchomość hip. [...] . Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.