I OSK 793/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędzia del. WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gugała-Szczerbicka, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 647/10 w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 28.12.2010 r., sygn. akt II SA/Lu 647/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie, z dnia [...].07.2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Włodawy z dnia [...].05.2010 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...].05.2010 r. Burmistrz Włodawy orzekł o obowiązku zwrotu przez K. G. należności w kwocie 6000 zł, z tytułu otrzymanych przez D. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od 1.10.2008 r. do 30.09.2009 r. wraz ustawowymi odsetkami. Od decyzji powyższej Kurt G. złożył odwołanie, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. W uzasadnieniu odwołania skarżący podkreślił, iż organ błędnie wskazał, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymała D. G. skoro osobą uprawnioną jest A. G.. Zaznaczył też, iż w sentencji decyzji jak również jej uzasadnieniu nie zawarto sposobu naliczania odsetek, jak również nie wskazano daty zapłaty orzeczonej należności. Ponadto stwierdził, że bezpodstawnie odmówiono wiarygodności przedłożonym dowodom potwierdzającym przekazanie kwoty 55 Euro i 145 Euro na rzecz A. G.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie, rozpatrując odwołanie, stwierdziło, że z art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) wynika ustawowy obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami oraz obowiązek wydania przez organ właściwy wierzyciela stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium wskazało, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie, w trakcie którego D. G. oświadczyła, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie podejmowała alimentów bezpośrednio od dłużnika. Nie przyjęła wysłanych przez dłużnika w październiku kwoty 55 Euro i w grudniu kwoty 140 Euro, o czym zawiadomiła Sądu Okręgowy w Lublinie. Skoro oświadczyła, pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielanie nieprawdziwych informacji, iż odmówiła przyjęcia kwot 55 Euro i 140 Euro wysłanych przez dłużnika to tym samym brak podstaw do przeprowadzenia postępowania w celu ewentualnej zmiany kwoty należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawniona świadczeń z funduszu alimentacyjnego W ocenie Kolegium wskazanie w sentencji decyzji, iż zwrot należności dotyczył świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez D. G. nie stanowił naruszenia prawa, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z uzasadnienia decyzji jednoznacznie wynikało, że D. G. jest przedstawicielem ustawowym niepełnoletniej A. G., która jest osobą uprawnioną do tych świadczeń. Odnosząc się zaś do kwestii obowiązku zwrotu należnej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami, organ powołał art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl ust. 1a tego przepisu odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Skargę na powyższą decyzję wniósł K. G. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 27 ust. 1 , ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 2 pkt 2 i pkt 7 tejże ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, iż z oświadczenia Doroty G. z dnia 3 marca 2010 r. wynika, że wysyłane przez dłużnika kwoty 55 euro w październiku 2008 r. i 140 euro w grudniu 2009 r. nie zostały przyjęte przez nią, bowiem zostały już jej przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Sądu ustalenia organów dotyczące wysokości świadczeń otrzymywanych przez uprawnioną nie nosi cech dowolności. Sąd wskazał też, iż bezskuteczność egzekucji została stwierdzona zaświadczeniem Sądu Okręgowego z dnia 14 sierpnia 2008 r. Adm OZ 8/07, a następnie potwierdzona pismem z dnia 27 kwietnia 2010 r. Adm. 07.081-8/07 skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Włodawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż z art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego powstaje, gdy po pierwsze wydana została decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a następnie zakończył się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub przedmiotowa decyzja została uchylona. W przedmiotowej sprawie – zdaniem Sądu – bezspornym jest, że obydwie wskazane przesłanki zostały spełnione. W świetle powyższego organ nie miał podstaw faktycznych, ale przede wszystkim podstaw prawnych, aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. W ocenie Sądu treść art. 27 powołanej ustawy wskazuje, iż organom administracji orzekającym na podstawie omawianego przepisu została postawiona żadna dowolność lub uznaniowość. Przepis ten bowiem wprost określa, iż organ obowiązany jest rozstrzygnąć sposób wyraźnie wskazany w przepisie. W konsekwencji organ w prowadzonym postępowaniu jest jedynie upoważniony ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Sąd I instancji uznał, iż w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej, organy obu instancji uczyniły zadość tak określonym przez omawiane przepisy obowiązkom. Z uwagi na powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną w sprawie skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.". Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. G., prawidłowo reprezentowany, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy kasacyjne z art. 174 P.p.s.a., a wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi i pominięciu przez Sąd zarzutu naruszenia przy wydawaniu decyzji przez organy administracji przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 7, art. 8, art. 107 w zw. z art. 11 K.p.a., a w konsekwencji błędne uznanie, iż organy administracji rozpatrzyły oraz prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, podczas gdy stan faktyczny został ustalony w sposób niezgodny z rzeczywistością; 2. art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na tym, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie odniósł się wyczerpująco do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze na decyzję organu II instancji; 3. art. 151 P.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu w sprawie i oddaleniu skargi, gdy skargę należało uwzględnić; 4. art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i w skutek tego nieprawidłowe uznanie, ze skarżący zobowiązany jest do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez A.s G.n świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdzie w rzeczywistości niniejsze świadczenia były pobierane nienależnie; 5. art. 2 pkt 2, pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie A. G.n jako osoby uprawnionej do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego mimo, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych nie była bezskuteczna, a zobowiązany świadczył do rąk jej matki alimenty, a w związku z tym pobrane przez Nią świadczenie było nienależne, co nie może rodzić po stronie skarżącego obowiązku zwrotu takich świadczeń; 6. art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez nie przekazanie skarżącemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, co pozbawiło skarżącego możliwości podjęcia działania w obliczu kiedy stał on w gotowości świadczenia alimentów do rąk matki uprawnionej, z tym że nie wyrażała ona chęci wskazania rachunku bankowego oraz odbierania przekazów pieniężnych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, iż jego zdaniem Sąd I instancji nie wziął pod uwagę wszystkich zarzutów skarżącego, podniesionych w skardze i zaakceptował stan faktyczny błędnie ustalony przez organy działające w sprawie. Sąd nie odniósł się do wyrażonego przez organ I instancji stanowiska o niemożności dania wiary dokumentowi potwierdzającemu dokonanie przez skarżącego przelewu kwot 55 i 145 Euro tytułem alimentów. Ani organy ani Sąd nie zaradzały od skarżącego przedłożenia oryginałów potwierdzeń dokonania powyższych transakcji. Ponadto wskazano, iż organy błędnie zastosowały przepisy prawa materialnego, nie zachodziły bowiem przesłanki o jakich mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżący nigdy nie uchylał się od płacenia alimentów, a matka uprawnionej otrzymywała i odbierała przekazywane przez stronę kwoty. Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, iż D. G. zataiła ten fakt przez organami i pobierała nienależnie świadczenia z funduszu. Dopiero od dnia 1.01.2009 r. odmówiła ona przyjmowania alimentów i podania rachunku bankowego, na który miałyby być dokonywane wpłaty, pomimo wezwania jej o podanie tej informacji zarówno przez skarżącego jak i jego pełnomocnika. Autor skargi kasacyjnej wskazał też, iż strona nie była poinformowana o złożeniu przez D. G. wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego ani o fakcie przyznania jej takich świadczeń, co uniemożliwiło podjęcie czynności zmierzających do wstrzymania wypłaty świadczeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, i w tym celu organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreślenia wymaga, iż przywołany przepis nakłada na organ wierzyciela obowiązek wydania wobec dłużnika alimentacyjnego decyzji o zwrocie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, jeżeli wypłata tych świadczeń nastąpiła na podstawie uprzedniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy osobie uprawnionej. Dopóki zatem decyzja o przyznaniu pomocy w tym zakresie nie zostanie wzruszona, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, to na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Z treści art. 27 ust. 1 wynika obowiązek zwrotu przez dłużnika tych świadczeń alimentacyjnych, które zostały wypłacone osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Natomiast w art. 27 ust. 2 określono termin i tryb zrealizowania przez dłużnika ustawowego obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia, poprzez wydanie przez właściwy organ decyzji konkretyzującej ten obowiązek po ustaleniu zaistnienia okoliczności określonych w art. 27 ust. 1 i 2. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem ocenił zaskarżone decyzje organów orzekających w zakresie zastosowania powołanego art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zarzuty kasacji – oparte w istocie na twierdzeniach o wypłacie świadczeń alimentacyjnych osobie uprawnionej – nie mogą być oceniane w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Okoliczności podważające prawidłowość przyznania świadczenia alimentacyjnego można by ewentualnie zgłosić w stosownym postępowaniu wobec decyzji o ustaleniu tego świadczenia. Skarżący legitymuje się bowiem interesem prawnym w ustaleniu prawidłowości przyznania świadczenia alimentacyjnego osobie uprawnionej, skoro z okoliczności istnienia takiej decyzji oraz wypłaty na jej podstawie świadczenia alimentacyjnego wynika dla skarżącego obowiązek zwrotu tego świadczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.