II OZ 24/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 725/10 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia (...) maja 2010 r., nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 725/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek R. K. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem zamieszkując w lokalu o pow. 37 m². Źródłem utrzymania się jej rodziny jest dochód wnioskodawczyni i jej męża uzyskiwany w łącznej wysokości 3503 zł miesięcznie. Sąd wskazał, że z zestawienia dochodów z udokumentowanymi wydatkami, tj. kosztem usług telefonicznych – 74 zł, zakupem energii elektrycznej – 82 zł, kosztem usług RTV – 105 zł, ubezpieczeniem – 30 zł, spłatą zaciągniętego zobowiązania – 1470 zł i czynszem za mieszkanie – 205 zł, wynika, że do dyspozycji strony pozostają środki, które z powodzeniem wystarczają na pokrycie kosztów postępowania, tym bardziej że na jego obecnym etapie sprowadzają się one do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Ponadto Sąd zwrócił uwagę na niespójności w oświadczeniach skarżącej, która wskazuje na zaciągnięcie pożyczek na cele zdrowotne, jednakże w żaden sposób nie dokumentuje owych wydatków. Skarżąca powołuje się również na prowadzone postępowania przed sądami powszechnymi, lecz i te wydatki nie znalazły odzwierciedlenia w dokumentach. W żaden sposób skarżąca nie uprawdopodobniła również, zdaniem Sądu, informacji o wysokości wydatków na leczenie zwierząt, gdyż nadesłane kserokopie książeczek dla zwierząt nie stanowią w tym zakresie dostatecznego dowodu. Sąd zwraca również uwagę na dysproporcję pomiędzy dochodem (3503 zł) a wskazanymi w druku formularza PPF wydatkami (5000 zł). Zdaniem Sądu budzi to poważne wątpliwości skąd skarżąca bierze na to środki, zwłaszcza, że nie nadesłano dokumentów obrazujących poziom jej wydatków. Ponadto Sąd podkreślił, że skarżąca wskazując na wysokie wydatki, oczekuje pomocy ze strony Państwa, a zarazem płaci stosunkowo wysoki abonament za usługi telewizji cyfrowej, co trudno uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. K. zarzuciła Sądowi nierozpoznanie istoty sprawy przez nieuwzględnienie przez Sąd ilości prowadzonych spraw w sądach administracyjnych i powszechnych i związanych z tym kosztów, ilości wydatków na utrzymanie zwierząt, wydatków związanych z dietą skarżącej i jej męża, ilości kwot spłacanych kredytów i opłat stałych. Mając to na względzie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie z opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. - wezwał skarżącą do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżąca nie uczyniła jednak zadość wezwaniu, gdyż nie udokumentowała wszystkich wskazanych w formularzu wydatków. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji było więc, co wymaga podkreślenia, efektem obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej na podstawie przesłanych dokumentów. Należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że z zestawienia dochodów skarżącej i jej małżonka (3503 zł) z udokumentowanymi wydatkami wynika, że do dyspozycji strony pozostają środki pozwalające na pokrycie kosztów postępowania. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że na obecnym etapie postępowania koszty te zamykają się w kwocie 100 zł. Wskazać należy również, że poważne wątpliwości budzi fakt znacznej dysproporcji pomiędzy dochodem skarżącej i jej męża a wskazanymi w formularzu PPF wydatkami. Słusznie również Sąd I instancji uznał, że kserokopie książeczek dla zwierząt nie stanowią dostatecznego dowodu wskazującego na wysokość wydatków związanych z ich leczeniem. Ponadto mając na uwadze cel instytucji prawa pomocy trudno jest również nie zwrócić uwagi na fakt opłacania przez skarżącą dość wysokiego abonamentu za usługi telewizji cyfrowej. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, trudno jest uznać to za zaspokajanie podstawowych potrzeb. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca nie spełnia określonych w ustawie przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.