I SA/Wa 765/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi S. C., E. G., K. C. i P. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w sprawie przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących S. C., E. G., K. C. i P. C. solidarnie kwotę 200 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego oraz na rzecz E. G. i P. C. solidarnie kwotę 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania S. C., K. C., P. C. i E. C. od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] odmawiającej uwzględnienia wniosku S. C., K. C., P. C. i E. C. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomości położone w W. w Dzielnicy P. przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2, uregulowaną w księdze hipotecznej "[...]" hip. [...], przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2, uregulowaną w księdze hipotecznej "[...]" nr hip. [...], przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną o powierzchni [...] m2, uregulowaną w księdze hipotecznej "[...]" nr hip. [...], przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2, uregulowaną w księdze hipotecznej nr [...], przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], uregulowaną w księdze hipotecznej "[...]" hip. [...], przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2, uregulowaną w księdze hipotecznej "[...]" i we Wsi G. hip. Nr [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2, uregulowaną w księdze wieczystej Kw nr [...], zajętą pod drogę publiczną, utrzymał powyższą decyzję w mocy. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 28 maja 2008 r. S. C., K. C., P. C. oraz E. C. złożyli do Urzędu m. W. wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęte pod drogi publiczne nieruchomości położone w W., przy ul. [...],[...],[...],[...],[...],[...] i Wsi G. hip. Nr [...], załączając do niego wnioski o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości opatrzone datą 29 grudnia 2005 roku. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, załączone do pisma z dnia 28 maja 2008 r., wnioski datowane na dzień 29 grudnia 2005 r. nie były w tej dacie wniesione do Urzędu m. W. O fakcie tym świadczy zdaniem organu brak na nich jakiejkolwiek pieczęci wpływu do Urzędu m. W. oraz brak jakiegokolwiek śladu wpływu przedmiotowych wniosków w dacie 29 grudnia 2005r. w bazie prowadzonej przez Dział Odszkodowań i Wywłaszczeń Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu m. W. dla postępowań prowadzonych w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z uwagi na powyższe, wniosek z dnia 28 maja 2008 r. został potraktowany przez Prezydenta m. W. jako pierwszy wniosek o ustalenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogę publiczną i poddany został rozpoznaniu w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 z 1998 r., poz. 872 ze zmianami). Ponieważ z treści art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika wprost, że odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne będzie wypłacane na wniosek właściciela takiej nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. organ uznał, że pismo S. C., K. C., P. C., E. C. z dnia 28 maja 2008 r. będące wg organu pierwszym wnioskiem w sprawie o odszkodowanie zostało złożone po upływie powyższego ustalonego terminu i odmówił jego uwzględnienia oraz przyznania odszkodowania. Od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] listopada 2009 r. odwołanie do Wojewody [...] złożyli S. C., K. C., P. C. oraz E. G. podnosząc, że decyzja ta narusza interes skarżących w ten sposób, że pozbawia ich odszkodowania za zajęte pod drogi publiczne nieruchomości stanowiące ich własność, że organ błędnie uznał, iż wnioski o odszkodowanie zostały złożone po terminie ustawowym oraz nie przeprowadził właściwie postępowania wyjaśniającego czym naruszył art. 6, 7, 8, 9, 10, 75 i 77 K.p.a oraz wnieśli o jej zmianę i wypłatę odszkodowania lub uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i ust. 4 powołanej wyżej ustawy nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie (...) będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, ponieważ termin, o którym mowa w art. 73 ust. 4 w/wym. ustawy jest terminem zawitym, które to pojęcie oznacza, że bezczynność strony w oznaczonym terminie powoduje utratę uprawnień. Przywrócenie terminu zawitego prawa materialnego (terminu ustalonego dla dochodzenia przez stronę jej praw podmiotowych lub roszczeń) zdaniem organu odwoławczego jest możliwe jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewiduje przepis określający dany termin, jednak ustawodawca w art. 73 przedmiotowej ustawy takiej możliwości nie przewidział, wyraźnie określając termin składania wniosków przez byłych właścicieli nieruchomości oraz stwierdzając, że po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa. W oparciu o powyższe ustalenia organ odwoławczy uznał, że wniosek z dnia 28 maja 2008 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęte pod drogi publiczne przedmiotowe nieruchomości będący pierwszym wnioskiem w tej sprawie, został złożony z uchybieniem terminu do jego złożenia określonym w art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego wniosek ten, nie mógł być uwzględniony, a organ pierwszej instancji odmawiając jego uwzględnienia postąpił prawidłowo. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. C., K. C., E. G. oraz P. C. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6, 7, 8, 9, 10, 75 oraz 77 kpa poprzez nie przesłuchanie przez organ wnioskodawców na okoliczność dochowania terminu do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęte pod drogi nieruchomości, choć w piśmie z dnia 28 maja 2008 r. wnioskodawcy twierdzili, że dochowali tego terminu, o czym świadczyły również dokumenty opieczętowane datą 29 grudnia 2005 r. znajdujące się w aktach sprawy, nie przesłuchanie przez organ w charakterze świadka urzędniczki organu, która w dniu 29 grudnia 2005 r. przyjęła od wnioskodawców wniosek wraz z załącznikami, pomimo, że w piśmie z dnia 28 maja 2008 r., wnioskodawcy okoliczność tę podnosili. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili też oczywisty błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym przyjęciu, że wnioskodawcy nie dochowali terminu do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęte pod drogi publiczne nieruchomości, podczas, gdy w rzeczywistości wnioski były złożone w wymaganym terminie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz podnosząc, że w skardze nie wskazano żadnych nowych okoliczności wpływających na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc jednak związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa. W rozpoznawanej sprawie konieczność eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynikała z naruszenia przez organy administracji publicznej art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, iż organy administracji państwowej mają obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa – art. 8 k.p.a. (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 7 października 1983 r., sygn. akt SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Z kolei, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika bowiem obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ wszelkich działań, (między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów) służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero, bowiem jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym celu organy ponownie prowadząc postępowanie powinny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a.), aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania przepisu prawa. Uznanie natomiast za niewiarygodne oświadczeń skarżących dotyczących złożenia do właściwego organu w przewidzianym ustawowym terminie wniosków o odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne bez wnikliwego i wszechstronnego sprawdzenia zawartych w nich informacji oraz nie przesłuchanie urzędnika, który według skarżących poświadczał za zgodność z oryginałem w dniu 29.12.2005 r. dokumenty niezbędne do złożenia na gotowym formularzu wniosku o odszkodowanie świadczy zdaniem Sądu o nienależytym wyjaśnieniu sprawy. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie musi odpowiadać zasadom wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu powinna budzić co najmniej wątpliwości organu sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, a dotycząca celu w jakim skarżący w dniu 29.12.2005 r. poświadczali za zgodność dokumenty niezbędne do złożenia wniosku o odszkodowanie (w podwójnych egzemplarzach, z których drugie, będące w ich posiadaniu przedłożyli organowi wraz z pismem z dnia 28.05.2008 r.) stojąc w długich kolejkach w urzędzie ( co Sądowi znane jest z autopsji), żeby w końcu po dokonaniu tej czynności nie złożyć wniosku w terminie, który upływał w dniu 31.12.2005 r. Samo stwierdzenie, iż dowód w postaci oświadczeń stron jest niewiarygodny oraz, że brak jest zarejestrowania takiego wniosku w urzędzie, bez wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przeczy powyższym zasadom tym bardziej, że urzędniczka, która miała przyjąć od skarżących wnioski (jak twierdzą w piśmie z dnia 28.05.2008 r.) nadal pracuje w tym urzędzie. Organ, zdaniem Sądu, powinien z urzędu zbadać powyższe kwestie podnoszone przez skarżących, aby nie pominąć niczego istotnego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy oraz dokonać wszechstronnej oceny na podstawie analizy całego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, organ w sposób niczym nieuzasadniony potraktował pismo skarżących z dnia 28.05.2008 r. jako wniosek o wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogę publiczną, chociaż z treści tego pisma wynika wprost, że skarżący domagają się szybszego rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie złożonego przez nich w dniu 29.12.2005 r. i podają okoliczności w jakich doszło do jego złożenia. Zdaniem Sądu, również ta sytuacja powinna zostać wyjaśniona, ponieważ organ administracji nie ma prawnej możliwości swobodnej interpretacji żądań strony. Organ powinien też mieć na uwadze, że w pewnych sytuacjach dowody z zeznań świadków mogą być bardziej wiarygodne od dokumentów, a w innych zapewne nie, zależy to bowiem od okoliczności konkretnej sprawy. W świetle powyższego należy uznać, że organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie w sposób właściwy i wszechstronny nie wyjaśniły sprawy naruszając tym samym zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny przeprowadzić postępowanie z zachowaniem zasad procedury administracyjnej uwzględniając przedstawioną przez Sąd ocenę prawną. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.