II SAB/Lu 66/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Redaktora Naczelnego [...] na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Starostę do załatwienia wniosku Redaktora Naczelnego [...] z dnia [...] r. w przedmiocie informacji publicznej w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Starosty na rzecz Redaktora Naczelnego [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 17 sierpnia 2010 r. N. K. - Redaktor Naczelny Nowej Gazety B. zwróciła się do Starosty B. o podanie kto z pracowników Starostwa Powiatowego w B. oraz jednostek jemu podległych posiada służbowy telefon komórkowy, jaka jest wysokość rachunków z ostatniego miesiąca (lipiec 2010 r. ) z rozmów wykonanych ze służbowych telefonów przez te poszczególne osoby oraz podanie ogólnej sumy rachunków służbowych telefonów komórkowych za rok 2009. W odpowiedzi na powyższe żądanie Starosta B. pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. poinformował wnioskodawcę, że w Starostwie Powiatowym w B. jest obecnie 10 telefonów komórkowych. Są one w posiadaniu części członków Zarządu Powiatu oraz pracowników Starostwa. Średni miesięczny koszt utrzymania tych wszystkich telefonów to ok. 1700 zł. W dniu 15 września 2010 r. N. K. - Redaktor Naczelny Nowej Gazety B. wniosła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Starosty B. w zakresie załatwienia jej wniosku z dnia 17 sierpnia 2010 r. Skarżąca zarzucając Staroście B. naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 z zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wniosła o zobowiązanie organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W ocenie strony skarżącej udzielona została inna informacja niż wnioskowana, która częściowo tylko dotyczy zakresu wniosku, co uzasadnia złożenia skargi na bezczynności organu. Odpowiadając na skargę Starosta B. postulował o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Podniósł w szczególności, że skarga nie została poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym nie zostały wyczerpane przysługujące środki zaskarżenia, co uzasadnia odrzucenie skargi. Niezależnie od powyższego podniesiono, iż wniosek strony został rozpatrzony pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r., które zawierało odpowiedź na przedmiotowy wniosek. Na tak udzieloną odpowiedz nie było uwag z ewentualną prośbą o doszczegółowienie danych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Przed przystąpieniem do merytorycznych rozważań niezbędnym jest zamieszczenie kilku uwag na temat dopuszczalności rozpoznania niniejszej sprawy przez sąd administracyjny, gdyż jak stwierdził Starosta B. skarga z uwagi na niewyczerpanie przysługujących skarżącej środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym winna ulec odrzuceniu. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w tym w szczególności Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, Ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera odesłanie do stosowania przepisów K.p.a. jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, nie zaś do czynności materialno-technicznej polegającej na jej udzieleniu. Poza tym nie ma zastosowania wskazany przez organ art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Przepis ten jak wynika z jego literalnego brzmienia odnosi się do skarg na akty i czynności, a nie bezczynność w zakresie wydawania aktów (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., I OSK 601/05). Niezależnie od tego, wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej, bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa, uzasadnia cel, jaki realizuje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze. zm. - zwana dalej ustawą), poprzez jak najszybsze rozpatrzenie wniosku. W myśl tej ustawy zasadą jest udostępnienie informacji, a wyjątkiem jej odmowa. Z treści art. 21 powołanej ustawy wynika, iż wolą prawodawcy jest odformalizowanie tego postępowania. Z tego też powodu ustawodawca zakreślił krótkie terminy przekazania i rozpatrzenia skargi, nie stawiając ponadto dodatkowych warunków do jej wniesienia. Uznając zatem dopuszczalność skargi Sąd dokonał kontroli postępowania i uznał, że przedmiotowa skarga na bezczynność Starosty B. podlegała uwzględnieniu. O jej zasadności świadczy bowiem fakt, iż wniosek strony skarżącej z dnia 17 sierpnia 2010 r. nie został załatwiony. W szczególności nie można uznać, by jego załatwienie stanowiło pismo z dnia 20 sierpnia 2010 r. podpisane przez Starostę B., albowiem nie zawiera ono konkretnych (bezpośrednich) odpowiedzi na pytania znajdujące się we wniosku skarżącej. Problematyka dostępu do informacji publicznej uregulowana została w wyżej przywołanej ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W art. 6 ustawodawca zawarł przykładowy katalog informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną. Przy interpretacji wskazanych przepisów nie można pomijać, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika przede wszystkim z Konstytucji RP. W art. 61 ust. 1 Konstytucji przewidziano, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W ust. 2 tego artykułu wskazano zaś, że prawo do uzyskiwania informacji obejmuje m.in. dostęp do dokumentów. Przy czym podkreślenia wymaga, że Konstytucja nie zastrzega, że dostęp ten dotyczy wyłącznie dokumentów urzędowych. Wskazać należy, że ratio legis normy zawartej w art. 61 Konstytucji i w ustawie wynika z zasady udziału obywateli w życiu publicznym i sprawowania społecznej kontroli. W celu realizacji tej zasady obywatel ma prawo do uzyskania wiedzy o sprawach publicznych. Prawo to dotyczy informacji warunkujących świadomy i racjonalny udział obywateli w życiu publicznym, łącznie z podejmowaniem w tym zakresie decyzji w zakresie realizacji zasady zwierzchnictwa narodu lub ułatwieniem sprawowania społecznej kontroli nad procesami sprawowania władzy. Zaakcentować przyjdzie, że ustawa przyjęła jako zasadę szeroki dostęp do informacji publicznej, stanowiąc w art. 2, że przysługuje on każdemu, do granic chronionych prawem określonych w art. 5, precyzując w art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 11 przedmiotowej ustawy sposoby jego realizacji. Należy jednocześnie zaznaczyć, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno – technicznej. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda określony podmiot jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia. Z bezczynnością organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej będziemy mieli zatem do czynienia, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Jednocześnie należy podkreślić, że w tego typu sprawach wnioskodawca domaga się udzielenia informacji, czyli wskazania zgodnego z wnioskiem. Przedstawienie informacji innej niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca lub też informacji wymijającej, może powodować jego uzasadnione wątpliwości co do tego, czy organ w ogóle udzielił odpowiedzi, co w takiej sytuacji należy traktować jako nieudzielanie żądanej informacji. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i 15 ust. 2. Natomiast jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła z żądaniem udostępnienia informacji publicznej w przedmiocie podania kto z pracowników Starostwa Powiatowego w B. oraz jednostek jemu podległych posiada służbowy telefon komórkowy, jaka jest wysokość rachunków z ostatniego miesiąca (lipiec 2010 r. ) z rozmów wykonanych ze służbowych telefonów przez te poszczególne osoby oraz podania ogólnej sumy rachunków służbowych telefonów komórkowych za rok 2009. Uwzględniając powyższe rozważania nie może budzić wątpliwości, że żądanie skarżącej w powyższym zakresie dotyczy dostępu do informacji publicznych. W szczególności, skoro informacja publiczna dotyczy spraw publicznych, w szczególności zaś majątku publicznego i gospodarki finansowej prowadzonej przez organy samorządu terytorialnego, to kwestie związane z wydatkowaniem publicznych pieniędzy na utrzymanie telefonów służbowych pracowników organu samorządu terytorialnego mieszczą się w definicji informacji publicznej, w szczególności w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy. W związku z tym wniosek ten powinien być rozpoznany na podstawie omawianej ustawy, poprzez udzielenie precyzyjnej odpowiedzi nawiązującej do treści wniosku. W niniejszej sprawie jakkolwiek organ udzielił pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. odpowiedzi na wniosek strony, z uwagi na jego treść i żądanie strony nie można uznać, iż pismo to spełnia żądanie skarżącej. Analiza treści tego pisma jednoznacznie wskazuje, że skarżącej nie udzielono odpowiedzi zgodnie z jej żądaniem. Przepis art. 14 ust. 1 omawianej ustawy stanowi natomiast, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Lakoniczna i nie zawierająca żadnych konkretnych informacji odpowiedz organu nie spełnia warunku udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu omawianej ustawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w oparciu o art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił zobowiązać Starostę B. do udostępnienia skarżącej w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku informacji objętej wnioskiem z dnia 17 sierpnia 2010 r. Podkreślić jednakże należy, że udzielenie informacji publicznej nie może naruszać innych ustaw w tym przepisów ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). O zwrocie kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi orzeczono stosownie do art. 200 ww. ustawy.