II GSK 1229/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 556/10 w sprawie ze skargi M. P. na informację L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w L. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia protestu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w L. na rzecz M. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. L. A. W. P., rozstrzygając na podstawie art. 30b w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 ze zm., dalej: ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju), złożony w dniu 25 maja 2010 r. protest w związku z brakiem zakwalifikowania do dofinansowania projektu o numerze ewidencyjnym [...] pt. "Wzrost konkurencyjności firmy Kancelaria Biegłego Rewidenta M. P. dzięki wprowadzeniu do oferty nowych usług" złożonego w ramach I Osi Priorytetowej, Działania 1.2 RPO WL 2007-2013 - konkurs nr 09/RPOWL/1.212009, – uznała go za niezasadny. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, iż pismem z dnia [...] maja 2010 r. LAWP poinformowała stronę skarżącą o odrzuceniu aplikacji z powodu niespełnienia kryterium formalnego dopuszczającego "Czy projekt spełnia kryteria określone w odpowiednich rozporządzeniach w sprawie udzielania pomocy publicznej (jeśli dotyczy)" z uwagi na fakt, iż strona skarżąca w pkt. E7 formularza wniosku wpisała datę planowanego rozpoczęcia realizacji projektu wcześniejszą (15 stycznia 2010 r.) niż data złożenia wniosku (18 stycznia 2010 r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. na rozstrzygnięcie protestu z dnia [...] czerwca 2010 roku, M. P. wniósł o stwierdzenie, że ocena formalna projektu została przeprowadzona w sposób naruszający: a) przepisy art. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i art. 88 oraz § 11 ust. 3 i § 12 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 11 października 2007 r. w sprawie udzielenia regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych (Dz. U. Nr 193, poz. 1399 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 11 października 2007 r.) - poprzez uznanie, iż realizacja Projektu rozpoczęła się przed złożeniem wniosku o dofinansowanie; b) pkt 7 Kryteriów formalnych dopuszczających dla Działań 1.1-1.7 - poprzez uznanie, iż Projekt nie spełniania kryterium formalnego - dopuszczającego, gdyż w pkt E.7 formularza wniosku wpisana została data wcześniejsza niż data złożenia wniosku; c) pkt 13 rozdziału Zasady poprawnego przygotowania wniosku o dofinansowanie w ramach RPO WL na lata 2007-2013 Instrukcji Wypełniania Wniosku o Dofinansowanie dla wnioskodawców ubiegających się o wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2007-2013 oraz zapisy Instrukcji wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie w ramach I i II Osi Priorytetowej RPO WL na lata 2007-2013 - poprzez ocenę jedynie formularza wniosku stanowiącego jedną z części wniosku o dofinansowanie podczas, gdy ocenie powinien być poddany wniosek składający się z trzech elementów (formularz wniosku, załączniki, płyta CD /DVD); d) przepis art. 26 ust. 2 o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, poprzez stosowanie niejednolitych zasad oceny formalnej projektów w ramach konkursu 09/RPOWL/1.2/2009, przejawiających się wzywaniem niektórych wnioskodawców do składania wyjaśnień na tym etapie oceny, a pominięcie tej procedury w przypadku strony skarżącej. M. P. wniósł również o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. stwierdził brak dowodu potwierdzenia odbioru zawiadomienia M. P. o wyznaczeniu rozprawy. Sąd I instancji zamknął rozprawę i odroczył termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 12 sierpnia 2010 r. W dniu 12 sierpnia 2010 r. został ogłoszony wyrok (oddalający skargę) wobec wpływu po zamknięciu rozprawy zwróconej przez pocztę przesyłki -zawierającej skierowane do skarżącego zawiadomienie o rozprawie, które uznane zostało - zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2010 r., za dokonane ze skutkiem doręczenia w dniu 4 sierpnia 2010 r. W skardze kasacyjnej M. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie art. 73 § 1 i 4 w związku z art. 65 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 99, poz. 697 ze zm.,dalej: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r.), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie za doręczone stronie skarżącej z dniem 4 sierpnia 2010 r. zawiadomienia o rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r., podczas gdy termin odbioru zawiadomienia upływał w dniu rozprawy tj., dniu 5 sierpnia 2010 r., a tym samym strona nie został powiadomiona w sposób prawidłowy o jej terminie; 2) naruszenie art. 151 w związku z art. 91 § 2, art. 133 § 3 i art. 109 p.p.s.a. w stopniu mogący mieć wpływ na wynik sprawy poprzez przeprowadzenie posiedzenia jawnego pod nieobecność strony skarżącej, a następnie oddalenie skargi, mimo iż strona nie została prawidłowo powiadomiona o terminie rozprawy, co w konsekwencji pozbawiło stronę możliwości przedstawienia swojego stanowiska na rozprawie Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły w konsekwencji do pozbawienia strony możliwości obrony swoich praw, tj. naruszenia przez Sąd I instancji art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., co czyni postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w L. nieważnym. W uzasadnieniu podniesiono, iż Sąd I instancji nieprawidłowo uznał za dzień doręczenia "wezwania" na rozprawę stronie skarżącej 4 sierpnia 2010 r. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, z adnotacji na kopercie zawierającej wezwanie na rozprawę wynikało, że termin odbioru przesyłki (biorąc pod uwagę dokonanie pierwszego awiza w dniu 21 lipca 2010 r. a drugiego w dniu 29 lipca 2010 r. oraz adnotację poczty o zwrocie przesyłki z dnia 6 sierpnia 2010 r.) upływał w dniu 5 sierpnia, czyli w dniu rozprawy. Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła przy tym, iż w celu dokonania skutecznego doręczenia tzw. zastępczego w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest wyczerpanie procedury przewidzianej w tym przepisie, a szczegółowo przedstawionej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r., w szczególności w § 9 ust. 3 tego aktu prawnego. Podkreślono, że dopiero w dniu 5 sierpnia 2010 r. mógł zatem w rozpoznawanej sprawie nastąpić skutek doręczenia stronie wezwania na rozprawę. W ocenie strony skarżącej, nie sposób uznać, aby skuteczne doręczenie mogło nastąpić w tym samym dniu co rozprawa, co czyni postępowanie przed Sądem I nieważnym. W skardze kasacyjnej wywodzono następnie, iż gdyby nawet przyjąć zaistnienie doręczenia przed terminem rozprawy - w dniu 4 sierpnia 2010 r., tj. dzień przed rozprawą wyznaczoną na dzień 5 sierpnia 2010 r., to nastąpiłoby to z obrazą art. 91 § 2 p.p.s.a. skoro w myśl tego przepisu zawiadomienie o rozprawie powinno doręczone co najmniej na siedem dni przed rozprawą a nawet w pilnych przypadkach termin ten może być skrócony jedynie do trzech dni. Zwrócono przy tym uwagę, iż w dniu rozprawy Sąd I instancji nie dysponował wiadomością o doręczeniu wezwania stronie skarżącej na rozprawę. W ocenie strony, WSA w L. winien zatem na zasadzie art. 109 p.p.s.a. rozprawę odroczyć lub - w przypadku jej zamknięcia - otworzyć na nowo w trybie art. 133 p.p.s.a. Okoliczność zaś nieprawidłowego, zbyt późnego doręczenia stronie wezwania na rozprawę, jest okolicznością istotną. Wprawdzie obecność strony na rozprawie nie jest obowiązkowa, ale jej przeprowadzanie jest zasadą i strona ma prawo do przedstawiania swych racji na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego usprawiedliwiona podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku wynika z uwzględnienia zarzutu sformułowanego w pkt 2 skargi kasacyjnej. Z brzmienia art. 91 § 2 p.p.s.a. (zdanie trzecie i czwarte) wynika, iż zawiadomienie o posiedzeniach jawnych (a więc i rozprawie) powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W pilnych przypadkach termin ten skrócony może być do trzech dni (nie jest zaś dopuszczalne w żadnym razie dalsze skracanie tych terminów - a ich niezachowanie uzasadnia odroczenie rozprawy – por. B. Dauter, A Kabat, M. Niezgódka –Medek, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Komentarz 2009 wyd. III tez 7 do art. 91 p.p.s.a. oraz powołane tam postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1980 r., OSPIKA 1982, z 5-6, poz. 83).W oczywistej sprzeczności z wyraźnie wyartykułowaną w omawianym przepisie obowiązującego prawa wolą ustawodawcy (nie chodzi tu tylko przecież o pozostawiony do uznania sądu postulat), byłoby zatem tolerowanie, jako legalnego zawiadomienia o rozprawie dokonanego na dzień przed wyznaczonym posiedzeniem, skoro nie mieści się ono w minimalnym okresie wynikającym z analizowanego przepisu (zgodzić się wypada natomiast, że zawiadomienia o rozprawach wyznaczanych w sprawach skarg przewidzianych w art. 30c z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - z zasady kwalifikować należy jako mieszczące się w pojęciu "pilnego przypadku" w rozumieniu art. 91 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy także, iż ratio legis wprowadzenia omawianego uregulowania p.p.s.a. (które nie zostało wyłączone art. 30e o zasadach prowadzenia polityki rozwoju) wypływa z potrzeby zagwarantowania stronie możliwości przygotowania się do udziału w rozprawie w szerokim tego słowa znaczeniu (tj. w sensie merytorycznym i związanym z korektą planów swego działania w związku z uzyskaniem informacji o czasie wyznaczonej rozprawy). Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć, na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli to uchybienie mogło (chodzi tu zatem o zależność nawet hipotetyczną) mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną podnosił niewątpliwie zamiar skorzystania z prawa do przedstawiania swych racji na rozprawie przed Sądem I instancji i istotność na tym tle faktu nieprawidłowości wynikającej ze sprzeczności działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z treścią art. 91 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy wyraźne i daleko posunięte uchybienie art. 91 § 2 p.p.s.a., należało potraktować, jako usprawiedliwioną podstawę kasacyjną określoną w 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego na gruncie art. 149 § 2 i 368 pkt 3 k.p.c. z dnia 17 marca 1978 r., sygn. akt IV CRN 62/78 powołane w tezie 7 cytowanego już komentarza do p.p.s.a.). W konsekwencji wskazanej nieprawidłowości w zakresie zawiadomienia skarżącego o terminie rozprawy, wynikającej z naruszenia art. 91 § 2 p.p.s.a., Sąd I instancji winien zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo (na podstawie art. 133 § 3 p.p.s.a.) i odroczyć zgodnie z art. 109 p.p.s.a. (w sytuacji gdy - podejmując ryzyko, nie odroczył jej wcześniej, mimo braku dysponowania w dniu jej przeprowadzania dowodem doręczenia zawiadomienia skarżącemu). Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast zarzutu sformułowanego w pkt 1 skargi kasacyjnej. Zauważyć należy bowiem, iż to kiedy następuje skutek doręczenia zastępczego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie przesądził ustawodawca wiążącym w niniejszej sprawie brzmieniem art. 73 § 4 p.p.s.a. stanowiąc, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu określonego w § 1 czyli 14 dni, to jest liczonego od daty złożenia pisma (miedzy innymi) w urzędzie pocztowym. Ostatni zaś dzień tego okresu, biorąc pod uwagę, jako początkową datę wynikającą z pierwszego stempla oddawczego urzędu pocztowego (21 lipca 2010 r.) na kopercie z pismem o zawiadomieniu skarżącego o rozprawie (skarga kasacyjna nie kwestionuje, iż była to data pierwszego awiza), mijał zaś w dniu 4 sierpnia 2010 r. Wskazać także wypada na obowiązującą od dnia 10 kwietnia 2010 r. treść art. 65 § 2 p.p.s.a. zgodnie, z którym do doręczania pism sądowych przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału (to jest rozdziału 4, obejmującego art. 65-81) nie stanowią inaczej. Z zasady zatem sposobu wyznaczania daty doręczenia zastępczego nie mogły zmieniać w stosunku do postanowień art. 73 p.p.s.a. uregulowania zawarte w szczególności - w powoływanym przez skargę kasacyjną rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. Akcentowane przez skargę kasacyjną daty dokonania drugiego awiza (29 lipca 2010 r.) oraz dokonania adnotacji "zwrot nie podjęto w terminie" zaopatrzonej stemplem oddawczego urzędu pocztowego z dnia 6 sierpnia 2010 r. nie stanowiły zatem podstawy do wnioskowania o zaistnieniu doręczenia zastępczego dopiero w dniu rozprawy. Dodać przy tym należy, iż w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu naruszenia art. 73 § 3 p.p.s.a. regulującego dokonywanie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w ramach procedury doręczenia zastępczego w sytuacji, gdy nie zostanie ono podjęte w terminie siedmiu dni wskazanym w art. 73 § 2 p.p.s.a. od dnia pierwszego zawiadomienia. Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a., a co do kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.