II SA/Wa 1548/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezskuteczne oświadczenia postanawia - odrzucić skargę - K. B. (dalej jako skarżący) w dniu 31 sierpnia 2010 r. złożył za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezskuteczne oświadczenia z dnia 8 czerwca 2010 r. wyrażającego, na podstawie art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.- dalej jako "usp"), wolę dalszego zajmowania stanowiska sędziego Sądu Okręgowego w [...] . W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego ocenie pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r., niezależnie od braku w nim elementów określonych w art. 107 k.p.a., jest w istocie decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. Zdaniem skarżącego jego oświadczenie złożone w trybie art. 69 § 1 usp, było swoistym wnioskiem w zakresie wykonywanej przez niego funkcji, którego przyjęcie lub odrzucenie przez Ministra Sprawiedliwości jest decyzją administracyjną. Doszło bowiem do sformalizowanej konkretyzacji prawa w stosunku do skarżącego, która wyrażona została przez upoważniony organ w ramach jego kompetencji. Dla poparcia swojego stanowiska skarżący wskazał, że w doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, iż konkretyzacja prawa w odniesieniu do indywidualnej osoby i w określonym stanie faktycznym jest traktowana jako przejaw woli organu dotyczący istnienia lub powstania określonych stosunków prawnych. Tego rodzaju akt administracyjny spełnia definicję decyzji administracyjnej. Skarżący podkreślił, że skierowane do niego rozstrzygnięcie organu – pismo Ministra Sprawiedliwości – zawiera oznaczenie organu, rozstrzygnięcie, powołanie podstawy prawnej oraz podpis upoważnionego pracownika, czyli spełnia minimum przesłanek pozwalających na przydanie mu cech decyzji administracyjnej. Skarżący wskazał, że doręczone mu pismo powinno być potraktowane jako decyzja, tym bardziej, że zawiera rozstrzygnięcie dla niego negatywne, przesądzające o odmowie przyjęcia oświadczenia o woli kontynuacji pełnienia funkcji sędziego, a w konsekwencji o braku możliwości dalszego pełnienia stanowiska sędziego w określonej dacie, tj. po ukończeniu przez skarżącego 65 roku życia. Skarżący podkreślił, że decyzja organu jest bezprawnym usunięciem go ze stanowiska sędziego, wbrew gwarancjom rangi konstytucyjnej. Skarżący odniósł się również do charakteru prawnego terminu przewidzianego w art. 69 § 1 usp. Podniósł, że nie do zaakceptowania jest teza Sądu Najwyższego, że termin zastrzeżony w art. 69 § 1 ma charakter terminu materialnego, zawitego o skutku prekluzyjnym, bez możliwości jego przywrócenia i to niezależnie od przyczyn opóźnienia. Zdaniem skarżącego termin określony w art. 69 § 1 usp ma porządkowo – organizacyjny cel, w powiązaniu z konstytucyjnymi gwarancjami nieusuwalności sędziego i powinien być traktowany jako zwykły termin instrukcyjny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu podniósł, że pisma z dnia [...] lipca 2010 r. jak i z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie są decyzjami, bowiem sprawy dotyczące dalszego zajmowania stanowiska sędziego, który ukończył 65 lat, nie są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej. Skutek zaś w postaci możliwości zajmowania stanowiska przez sędziego po ukończeniu 65 roku życia, następuje poprzez samo złożenie przez sędziego oświadczenia woli wraz z odpowiednimi zaświadczeniami. Organ wskazał, że od dnia 10 maja 2007 r., kiedy weszła w życie nowelizacja art. 69 § 1 usp, dalsze zajmowanie stanowiska sędziego po ukończeniu 65 roku życia nie wymaga zgody żadnego organu, wystarczające jest złożenie Ministrowi Sprawiedliwości odpowiedniego oświadczenia. Złożenie takiego oświadczenia powoduje, że sędzia może zajmować stanowisko nie dłużej niż do ukończenia 70 roku życia. Organ wyjaśnił, że sprawa dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego, który ukończył 65 lat, nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, bowiem taki skutek prawny następuje wyłącznie w wyniku oświadczenia sędziego. Żadne czynności administracyjne innych osób czy organów nie są konieczne do wywołania takiego skutku. Nie ma podstaw, aby Minister Sprawiedliwości rozstrzygał o przywróceniu terminu i to w drodze decyzji. Termin ustanawiający moment, od którego dopuszczalne jest skuteczne złożenia oświadczenia przez sędziego, nie podlega przywróceniu. Jeżeli sędzia nie złoży w terminie wniosku zgodnie z art. 69 § 1 usp wówczas z dniem ukończenia przez niego 65 roku życia następuje skutek materialnoprawny polegający na przejściu w stan spoczynku. Termin ten nie ma charakteru procesowego, a zatem nie może być przywrócony. Reasumując organ wskazał, że nie każde pismo Ministra Sprawiedliwości, nawet jeśli odnosi się do indywidualnej sytuacji prawnej adresata, w tym zawiera ocenę skutków prawnych czynności adresata, stanowi decyzję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 55 § 1 usp, sędziów sądów powszechnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 69 § 1 usp, w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 maja 2007 r., stanowił, że sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, chyba że Krajowa Rada Sądownictwa na wniosek sędziego, po zasięgnięciu opinii kolegium właściwego sądu, wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez sędziego 70 roku życia. Ustawą z dnia 16 marca 2007 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 73, poz. 484), która weszła w życie dnia 10 maja 2007 r., przepis art. 69 § 1 usp, otrzymał brzmienie: sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy przed ukończeniem 65 roku życia oświadczy Ministrowi Sprawiedliwości wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie. Dalsze zajmowanie stanowiska sędziego nie wymaga obecnie zgody Krajowej Rady Sądownictwa, wystarczające jest złożenie Ministrowi Sprawiedliwości odpowiedniego oświadczenia. Oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska sędziego jest czynnością jednostronną, niezawisłą, nie wymagającą dla swojej skuteczności zgody adresata w osobie Ministra Sprawiedliwości. Sędzia jest bowiem jedynym dysponentem złożonego oświadczenia. Minister Sprawiedliwości, na którego ręce jest składane oświadczenie, nie jest ani dysponentem tego oświadczenia, ani stroną stosunku służbowego sędziego i tym samym nie ma jakichkolwiek uprawnień władczych w zakresie trwałości tego stosunku. Organ ten jest, co prawda, adresatem oświadczenia sędziego, jednak nie można uzależniać skuteczności oświadczenia sędziego od zgody Ministra Sprawiedliwości. Jedną z podstawowych konstytucyjnych zasad ustrojowych państwa jest zasada podziału i równowagi władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej (art. 10 Konstytucji RP). Uzależnienie skutku złożonego oświadczenia o woli dalszego zajmowania stanowiska sędziego od wyrażenia na to zgody przez Ministra Sprawiedliwości stanowiłoby naruszenie zasady podziału władz i odrębności oraz niezależności władzy sądowniczej od władzy wykonawczej. Skoro złożenie oświadczenia o woli dalszego zajmowania stanowiska sędziego jest czynnością jednostronną, to czynność ta nie wymaga zgody adresata w osobie Ministra Sprawiedliwości. Rolą Ministra Sprawiedliwości jest przyjęcie oświadczenia sędziego i zawiadomienie go, że złożone przez sędziego oświadczenie woli zostało uznane za skuteczne, bądź zostało uznane za bezskuteczne. Zawiadomienie to ma znaczenie przede wszystkim informacyjne, nie rodzi żadnych skutków prawnych dla sędziego. Nie można zatem zawiadomieniu Ministra, przypisać znaczenia wyrażenia zgody. Przypisanie zawiadomieniu Ministra innego znaczenia oznaczać by musiało uznanie dopuszczalności ingerencji władzy wykonawczej w zakres sprawowania władzy sądowniczej. Zawiadomienie nie jest decyzją administracyjną, nie rozstrzyga bowiem o istocie sprawy, zaś skutek w postaci możliwości zajmowania stanowiska następuje przez samo złożenie oświadczenia w określonym terminie. Zwrócić przy tym należy uwagę na istotę nowelizacji omawianego przepisu, dokonanego ustawą z dnia 16 maja 2007 r. o zmianie ustawy o Krajowym Radzie Sądownictwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w której odchodzi się od konieczności wyrażania zgody KRS na dalsze zajmowanie stanowiska, dążąc tym samym do uproszczenie tej procedury. Nie było intencją ustawodawcy przenoszenie tego postępowania na ścieżkę administracyjną (wcześniej KRS – SN). Odnośnie terminu do złożenia oświadczenia o dalszym zajmowaniu stanowiska sędziego po ukończeniu 65 roku życia, to wskazać należy, że art. 69 § 3 zakreśla sędziemu termin do zgłoszenia takiego oświadczenia, który musi nastąpić przed upływem sześciu miesięcy przed ukończeniem przez sędziego 65 roku życia. Zgłoszenie wniosku po upływie terminu sześciu miesięcy jest równoznaczne z brakiem wniosku. Termin określony w art. 69 § 3 usp nie jest terminem upływającym w toku postępowania, jest to termin do złożenia wniosku, dlatego nie może być przywrócony na zasadach procesowych, gdyż nie ma żadnego przepisu postępowania pozwalającego na takie rozstrzygnięcie. Jest to termin ustanawiający moment, do którego dopuszczalne jest skuteczne złożenie oświadczenia przez sędziego i nie podlega on, jako termin prekluzyjny, przywróceniu. Takie stanowisko wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, które zostało ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego stanu prawnego, mającego zastosowanie również do obecnego stanu prawnego. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 69 § 1 usp sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia. Tylko wówczas, gdy złoży w terminie oświadczenie o dalszym zajmowaniu stanowiska sędziego, pozostaje w służbie. Inaczej mówiąc, jeżeli sędzia nie złoży w terminie oświadczenia, to z dniem ukończenia 65 roku życia następuje skutek materialnoprawny polegający na przejściu w stan spoczynku. Dlatego też niemożliwe jest przywrócenie tego terminu. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że nie każde pismo organu, nawet jeśli odnosi się do indywidualnej sytuacji prawnej adresata, stanowi decyzję administracyjną. Podkreślić należy, że decyzja nie może być wydawana, gdy organ administracyjny nie posiada wynikającej z przepisów prawa kompetencji do rozstrzygania danej sprawy w formie decyzji. Organ administracyjny musi działać w oparciu o określoną podstawę prawną. Tymczasem żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie stanowi podstawy materialnoprawnej dla żądanego przez skarżącego rozstrzygnięcia. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Nie jest natomiast dopuszczalna kontrola przez sąd administracyjny pism organu. Skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest decyzją administracyjną jak również brak jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w tego rodzaju sprawach kontrolę sądowoadministracyjną, to z tego względu należy uznać skargę za niedopuszczalną. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w postanowieniu.