II OZ 67/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1589/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lipca 2010 r. znak: (...) w przedmiocie wniosku o wyłączenie organu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1589/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2010 r., odmówił R. K. przyznania prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż jak wynika z nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wraz z mężem zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 37 m² i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez siebie oraz małżonka w łącznej wysokości 3.490,00 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że ma na utrzymaniu zwierzęta domowe. Wyszczególniła, że ponosi następujące koszty: opłatę za czynsz w wysokości 205,00 złotych, opłatę za energię w wysokości 80,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 50,00 złotych, opłatę RTV 105 złotych, węgiel 160,00 złotych, drewno 200,00 złotych kwartalnie, leki 200,00 złotych, wydatki na weterynarza 500,00 złotych, leki weterynaryjne 300,00 złotych, dieta cukrzycowa 450,00 złotych, dieta wnioskodawczyni 450,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 450,00 złotych, ubezpieczenie OC w wysokości 600,00 złotych, wydatki na wyżywienie zwierząt w wysokości 400,00 złotych, sprawy spadkowe i poczta 800,00 złotych, zadłużenie w wysokości 1460,00 złotych. Ponadto Sąd wskazał, iż we wniesionym sprzeciwie wnioskodawczyni zarzuciła, że Sąd błędnie uznał, iż ma ona obowiązek ponoszenia opłat w sytuacji, gdy w wyniku działań urzędniczych jest zmuszona do składania licznych odwołań. Wnioskodawczyni wskazała, że ma ponad 20 spraw sądowych z tego tytułu i nie ma pieniędzy na opłacenie wszystkich tych spraw. W jej ocenie Sąd nie uwzględnił tego faktu i odmówił przyznania prawa pomocy sprzecznie ze stanem faktycznym i prawnym. Oceniając wyżej wskazany stan materialny skarżącej, Sąd pierwszej instancji uznał, iż nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podkreślił, iż skarżąca wbrew swoim twierdzeniom nie wskazała jakie prowadzone są aktualnie sprawy sądowe z jej udziałem i nie oświadczyła czy w tych sprawach uzyskała prawo pomocy czy też nie. Ponadto wnioskodawczyni wskazując, iż m.in. wydatkiem gospodarstwa domowego jest ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej (OC) w wysokości 600 złotych, w oświadczeniu majątkowym nie wskazała, czy posiada jakiekolwiek pojazdy mechaniczne, a także nie przedstawiła innych kosztów związanych z utrzymaniem tych pojazdów. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniosła R. K. domagając się jego uchylenia i zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w sprzeciwie, podnosząc dodatkowo, iż ilość spraw w których uczestniczy skarżąca sąd może sam sprawdzić w swojej bazie danych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływana jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W toku rozpoznawania przedmiotowego wniosku należy również uwzględnić treść art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie co do zasady ponoszą same strony, a instytucja przyznania prawa pomocy stanowi jedynie odstępstwo od tej reguły. Zatem strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia starań, rzeczywiście nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. W związku z powyższym, należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż z przedstawionej przez skarżącej jej sytuacji materialnej, nie można było w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie podkreślić należy, iż skarżąca wszczynając postępowania sądowe musi liczyć się z tym, że będą one wymagały ponoszenia związanych z tym wydatków. Zasadą jest bowiem ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę, a przerzucenie tych kosztów na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.