II OSK 334/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2010r. sygn. akt II SA/Wa 908/10 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2010r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. M. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 908/10 oddalił skargę A. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dniu [...] lutego 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie cofnął A. M. pozwolenie na broń palną myśliwską w związku ze skazaniem wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] marca 2009 r., sygn. akt [...]. Wyrokiem tym A. M. został uznany winnym tego, że w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] lipca 2005 r. w C. działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako przedstawiciel firmy "[...]" dwustuczterdziestoczterokrotnie wręczył funkcjonariuszom Oddziału Celnego w C. w związku z pełnieniem przez nich funkcji publicznych korzyści majątkowe w łącznej sumie 48.800 zł, każdorazowo w kwotach po 200 zł, tj. czyn z art. 229 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. (przeciwko działalności instytucji państwowych), za co wymierzono mu karę 1 roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat oraz karę grzywny. Organ podkreślił, że strona weszła w przestępcze porozumienie z innymi osobami (funkcjonariuszami celnymi) i dwustuczterdziestoczterokrotnie wręczyła im korzyść majątkową. Powyższe w ocenie organu daje podstawę cofnięcia A. M. pozwolenia na broń palną myśliwską, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Po rozpatrzeniu odwołania A. M. od powyższej decyzji Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że dyspozycja powyższych przepisów nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy daną osobę można uznać za należącą do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis ten ma charakter obligatoryjny, a nie fakultatywny. Organ podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż A. M. dopuścił się dwustuczterdziestoczterokrotnie przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przeciwko działalności instytucji państwowych, które należą do szczególnie nagannej kategorii, a działanie ww. nie miało charakteru incydentalnego. W skardze na powyższą decyzję A. M. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że przestępstwo popełnione przez skarżącego stanowi obligatoryjną podstawę cofnięcia pozwolenia na broń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uznając, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Jak wskazał Sąd, art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji wskazuje, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do kręgu osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6, zaś pkt 6 stanowi, że są to osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jak wskazał Sąd, użyte w powołanym przepisie określenie "uzasadniona obawa", należy do kategorii ogólnej, w ramach której mieszczą się wymienione w tym przepisie egzemplifikacje. Wskazując, iż w orzecznictwie panuje spór, czy wyliczenie przestępstw określonych w pkt 6 art. 15 ust. 1 jest wyliczeniem zamkniętym, czy też redakcja przepisu pozwala na poszerzenie tego katalogu, Sąd stanął na stanowisku, iż w ograniczonym zakresie można tę kategorię poszerzyć, gdy materiał dowodowy wskazuje na bezpośredni związek między niektórymi rodzajami przestępstw niewymienionych w ustawie o broni i amunicji, a uzasadnioną obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podkreślono jednakże, że każdy taki przypadek wymaga indywidualnej oceny. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd podkreślił, że bezspornym jest, iż skarżący dwustuczterdziestoczterokrotnie dopuścił się przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych. Niewątpliwie jest to kategoria przestępstw zbliżona do przestępstw przeciwko mieniu. W ocenie Sądu, prawidłową jest ocena dokonana przez organ, iż zebrany materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że skarżący wykazuje negatywną postawę wobec porządku prawnego, działał bowiem w warunkach przestępstwa ciągłego. Mniejsze przy tym znaczenie mają złożone przez skarżącego dobra opinia z miejsca zamieszkania oraz koła łowieckiego. W uzasadnieniu decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń organ wykazał i uzasadnił, że skarżący swoim postępowaniem nie daje rękojmi, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Odnosząc się do redakcji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji Sąd wskazał, że użyte w przepisie sformułowanie "w szczególności" określa najpierw "osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego", a następnie wskazuje, że "w szczególności" są to osoby "skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu". Niewątpliwie zatem z woli ustawodawcy krąg osób wymieniony w grupie pierwszej – szerzej obejmuje w całości krąg osób wymienionych po słowach "w szczególności". Tak więc, zdaniem Sądu, można przyjąć, że wewnątrz kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego wyróżnia się "podkategorię" osób, w przypadku których sam ustawodawca przyjmuje, że są to osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa. W stosunku do tej kategorii osób organ nie musi przeprowadzać oceny. W stosunku do pozostałych osób, organ musi dokonać oceny, czy istnieje ta uzasadniona obawa oraz czy dają rękojmię, iż swoim zachowaniem, jako posiadacze broni, nie zagrożą takim dobrom jak porządek publiczny lub bezpieczeństwo, co w rozpoznawanej sprawie prawidłowo uczynił. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku A. M., reprezentowany przez adwokata, podniósł następujące zarzuty: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. poprzez brak zastosowania tego przepisu oraz oddalenie skargi mimo, iż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, które spowodowało zaniechanie ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego, jak i przy naruszeniu wskazanych w pkt II przepisów prawa materialnego, 2. art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu oraz oddalenie skargi pomimo jej oczywistej zasadności, 3. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że stan faktyczny sprawy będący podstawą rozstrzygania zaskarżoną decyzją ostateczną został ustalony w sposób wystarczający, podczas gdy Komendant Główny Policji z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. zaniechał ustaleń koniecznych dla zastosowania przepisów prawa materialnego zwłaszcza zaś tego, czy fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 229 k.k. ujawnił takie cechy osobowości lub sposób życia skarżącego, który by wskazywał na uzasadnione przypuszczenie, że może on użyć broni myśliwskiej niezgodnie z prawem; II, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez wadliwą wykładnię tych przepisów oraz błędne przyjęcie, że fakt skazania A. M. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie [...] stwarza uzasadnioną podstawę do stwierdzenia, że skarżący może użyć broni myśliwskiej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, pomimo iż w sprawie nie ustalono żadnych konkretnych okoliczności faktycznych, które wskazywałyby, iż fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 228 § 1 k.k. stwarza domniemanie, aby A. M. mógł użyć broni myśliwskiej stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego; 2. art. 2 Konstytucji RP poprzez brak zastosowania tego przepisu oraz bezzasadne przyjęcie, że fakt skazania skarżącego za przestępstwo przeciwko działalności instytucji państwowych stwarza analogiczną sytuację prawną jak skazanie za przestępstwo przeciwko mieniu i mimo braku w tym względzie regulacji ustawowej, stanowi podstawę do zastosowania domniemania prawnego, iż osoba skazana za korupcję może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie tej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada uzasadnionych podstaw, a tym samym nie mogła zostać uwzględniona. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że nie mogły zostać uznane za zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151 i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji rozpoznając przedstawioną sprawę przeprowadził bowiem prawidłową kontrolę zaskarżonej decyzji, rozstrzygając w granicach sprawy i dokonując prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji i zgodności z prawem postępowania, w wyniku którego została ona wydana. Przechodząc zatem do oceny zarzutów przepisów prawa materialnego, stwierdzić należy, że nie mogły być one uznane za usprawiedliwione. Uznając za niezasadny zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, wskazać należy, że przepisy te w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowiły, iż właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z przepisów tych wynika – co zauważa również autor skargi kasacyjnej – że w sytuacji ujawnienia innego przestępstwa, aniżeli przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, należy badać w sposób zindywidualizowany istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy skazaniem a obawą niewłaściwego użycia broni. W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 wskazano, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym i z tego względu posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, w związku z czym osoby takie powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w konflikt z prawem. Uchwała ta podnosi także, iż w przypadku osób, które nie zostały skazane za wymienione w tym przepisie przestępstwa, organy Policji, mające upoważnienie do swobodnej oceny okoliczności i faktów, mogących przesądzać o wystąpieniu takiej uzasadnionej obawy, winny szczegółowo te okoliczności i fakty analizować, oceniać je w sposób zindywidualizowany, a następnie winny wyczerpująco uzasadnić tę ocenę w perspektywie przyjęcia, iż istnieje określona w przepisie "uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". W niniejszej sprawie za zasadne należy uznać stwierdzenie Sądu I instancji, że okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniały zastosowanie przez organ powołanych wyżej przepisów. Nie budzi wątpliwości fakt prawomocnego skazania skarżącego za popełnienie przez niego przestępstwa polegającego na dwustuczterdziestoczterokrotnym wręczeniu funkcjonariuszom publicznym korzyści majątkowej w łącznej sumie 48.800 zł, tj. przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w toku prowadzonego postępowania organy zgromadziły dokumenty świadczące o lekceważeniu przez skarżącego porządku prawnego, które wskazywały, że skarżący w przeciągu kilku lat dopuścił się szeregu naruszeń zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Zasadnie zatem Sąd I instancji stwierdził, że powyższe elementy stanu faktycznego w świetle pojęcia "uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego" usprawiedliwiały wyprowadzenie przez organ wniosków uzasadniających cofnięcie skarżącemu pozwolenia na broń. Nie jest również zasadne odwoływanie się w skardze kasacyjnej do naruszenia art. 2 Konstytucji RP, który stanowi "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej". Stwierdzić należy, że trafność dokonanej przez Sąd wykładni przepisów prawa odpowiada zasadzie sprawiedliwości społecznej. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 pow. ustawy