III SAB/Łd 13/10

Dnia 10 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 roku sprawy ze skargi P.T. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. polegającej na niewydaniu decyzji w sprawie wstrzymania wypłaty stypendium doktoranckiego postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Wnioskiem z dnia 15 sierpnia 2009 r. P. T. wystąpił do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. za pośrednictwem Kierownika Studium Doktoranckiego o przyznanie stypendium doktoranckiego na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Wniosek ten został podpisany przez Kierownika Studium Doktoranckiego ds. studiów doktoranckich w dniu 9 września 2009 r. oraz Prorektora ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą Uniwersytetu Medycznego w Ł.. Z pisma Kierownika Studium Doktoranckiego z dnia 18 stycznia 2010 r. wynika, że w okresie od 1 października 2009 r. P. T. pobrał jedno stypendium. W dniu 28 października 2009 r. Kierownik Studium Doktoranckiego ds. studiów doktoranckich wstrzymał dalsze wypłacanie stypendium doktoranckiego P. T. poprzez dokonanie na wniosku z dnia 15 sierpnia 2009 r. odpowiedniej adnotacji. Na powyższym wniosku w dniu 30 października 2009 r. Prorektor ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą dokonał adnotacji następującej treści: " W oparciu o pismo opiekuna brak zgody na stypendium od listopada 2009 r." Pismem z dnia 22 stycznia 2010 r. P. T. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. o wydanie decyzji w sprawie wstrzymania wypłaty stypendium doktoranckiego. W dniu 19 lutego 2010 r. P. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. w sprawie wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty stypendium doktoranckiego. Pismem z dnia 26 kwietnia 2010 r. P. T. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. o wyjaśnienie losu jego skargi podnosząc, że skarga powinna być przekazana do WSA w Ł. bez względu na ostateczną decyzję władz Uniwersytetu Medycznego w Ł. W dniu 23 czerwca 2010 r. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. przekazał skargę skarżącego z dnia 19 lutego 2010 r. wraz z odpowiedzią na nią do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wstrzymanie wypłaty stypendium jest czynnością materialno - techniczną i wydanie w tym przedmiocie decyzji nie jest wymagane przez przepisy obowiązujące na Uniwersytecie Medycznym w Ł. Na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. pełnomocnik organu wnosił o odrzucenie skargi. Natomiast skarżący oświadczył, że otrzymał decyzję Prorektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. przyznającą mu prawa do stypendium doktoranckiego za okres od listopada 2009 r. do września 2010 r., oraz że stypendium zostało mu wypłacone w sierpniu 2010 r. za okres 10 miesięcy. W dniu 9 listopada 2010 r. do akt sprawy została załączona decyzja Prorektora ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia 21 lipca 2010 r. o przyznaniu P. T. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2009/2010 obejmujący okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. w wysokości 1044 zł miesięcznie. Powyższa decyzja została doręczona P. T. w dniu 30 lipca 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do akt). Ponadto załączone zostały dowody uiszczenia na rzecz P. T. następujących kwot: 10 440,00 zł, 1 044,00 zł oraz 1 044,00 zł z tytułu stypendium doktoranckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4. Dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku, gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji. W konsekwencji skarga na bezczynność stanowi środek służący przeciwdziałaniu przewlekłości postępowania organów administracji publicznej. Stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ustawy). Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność, polegającą na niewydaniu w terminie decyzji, sprowadza się do tego, iż skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środka prawnego przewidzianego w art. 37 k.p.a. tzn. winien wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie. W przypadku bezczynności organu uczelni nie ma zastosowania art. 37 k.p.a., w stosunku do tego organu nie ma bowiem organu wyższego stopnia, a więc niewyczerpanie środka prawnego przewidzianego w art. 37 k.p.a. nie czyni skargi niedopuszczalną. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego Ł. Wobec powyższych rozważań skarżący nie był więc obowiązany przed wniesieniem skargi do sądu wyczerpać środek prawny przewidziany w art. 37 k.p.a. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu jurysdykcyjnym określają przepisy art. 35 k.p.a. i przekroczenie tych terminów (ewentualnie terminów szczególnych lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a.) oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego (patrz T. Woś, H. Knysiak – Molczyk. M. Romańska " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 86). Przepis art. 35 § 3 k.p.a. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Data wszczęcia postępowania jest podstawą obliczenia terminu załatwienia sprawy (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Postępowanie w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego jest postępowaniem administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym - do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 207 ust. 2 ustawy). A zatem z mocy art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym mają w nim zastosowanie także te normy k.p.a., które odnoszą się do kwestii wszczęcia postępowania (art. 61 k.p.a.). Za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności procesowej, jaką podjął organ wobec strony, jeżeli brak było zawiadomienia o wszczęciu postępowania w myśl art. 61 § 4 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Lublinie z dnia 8 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 1262/98, LEX nr 40366). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego. Jak wynika z adnotacji na powyższym wniosku stypendium zostało przyznane skarżącemu w dniu 9 września 2009 r., bez wydawania decyzji w trybie art. 104 k.p.a. Stypendium to zostało wypłacone za październik 2009 r. Natomiast z urzędu zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie pozbawienia skarżącego stypendium doktoranckiego w dniu 28 października 2009 r., w konsekwencji czego Prorektor ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą Uniwersytetu Medycznego w Ł. nie wyraził zgody na przedmiotowe stypendium od listopada 2009 r., bez wydawania decyzji w trybie art. 104 k.p.a. Zgodnie z art. 200 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz jego wysokości podejmuje rektor. W myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. Nr 1, poz. 3) - rektor, po zasięgnięciu opinii właściwego organu samorządu doktorantów: 1) powołuje i odwołuje, na wniosek rady jednostki organizacyjnej, kierownika studiów doktoranckich; 2) ustala regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich. Właściwy organ samorządu doktorantów wyraża opinię w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku o jej wydanie (§ 5 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do treści § 12 powołanego rozporządzenia stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni. Stypendium doktoranckie przyznaje się na wniosek doktoranta. Doktorant wykonujący pracę zarobkową dołącza do wniosku oświadczenie o wymiarze czasu pracy i wysokości dochodów uzyskiwanych w związku z wykonywaniem tej pracy. Wniosek składa się do kierownika studiów doktoranckich. Kierownik studiów doktoranckich, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, przekazuje go wraz ze swoją opinią rektorowi (§ 13 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia). Regulamin przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie Medycznym w Ł. został wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. nr 34/2007 z dnia 12 września 2007 r. Prorektor ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą Uniwersytetu Medycznego w Ł., po wniesieniu przez P. T. w dniu 19 lutego 2010 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł., wydał w dniu 21 lipca 2010 r. decyzję na podstawie art. 200 ust. 3, art. 207 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 12, 13, 14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni, zarządzenie nr 34/2007 r. Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia 12 września 2007 r. w sprawie studiów doktoranckich dla doktorantów stacjonarnych studiów doktoranckich oraz art. 104, 107 k.p.a. Decyzja z dnia 21 lipca 2010 r. doręczona została skarżącemu w dniu 30 lipca 2010 r., a stypendium wypłacone. Analizując przedmiotową sprawę wskazać należy, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka (jest to wyjątek), biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy, istniejący w dacie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (por. J.P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi , Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 196). Stosownie do treści art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu cel skargi został osiągnięty, bowiem żądanie skarżącego zostało uwzględnione przez organ. Skoro bowiem Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł., po wniesieniu skargi na bezczynność przez P.T., wydał i doręczył skarżącemu decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego za wnioskowany przez niego okres oraz dokonał jego wypłaty, to w chwili zamknięcia rozprawy nie było podstaw do zastosowania art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem istotą żądania dochodzonego w skardze na bezczynność jest zobowiązanie organu przez sąd administracyjny do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie. W uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 ONSAiWSA 2009/4/63, LEX463487 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Pogląd ww. podzielił Sąd w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. ak