II GZ 450/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1238/10 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1238/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odmówił D. I. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w myśl przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji stwierdził, że wskazane przez skarżącą okoliczności nie są wystarczające do udzielenia ochrony tymczasowej. Sąd podniósł, że skarżąca utrzymuje się z zasiłku oraz jest właścicielką nieruchomości, która nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Sąd dodał, że wykonanie decyzji nie może spowodować zakończenia zlikwidowanej [...] listopada 2010 r. działalności gospodarczej. W zażaleniu na powyższe postanowienie D. I. wniosła o "uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie jej wykonalności". W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w związku z trudną sytuacją materialną Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I GZ 245/11, zwolnił ją z kosztów sądowych. W ocenie skarżącej, zapłacenie kary pieniężnej pozostawi ją bez środków na utrzymanie rodziny. Dodała, że poza niewysokimi alimentami oraz zasiłkiem dla bezrobotnych, który będzie wypłacany do grudnia 2011 r., nie ma dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Zawarty w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanego przepisu wynika, iż wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy. Strona skarżąca dążąc do wstrzymania wykonania decyzji musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno na ocenie wniosku strony skarżącej, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia, bądź też nie wystąpienia, przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednakże należy mieć przy tym na uwadze, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na składającym wniosek (vide postanowienie NSA z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 632/11). Z oświadczeń zawartych w zażaleniu, a także ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nadesłanych w toku rozpoznawania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej [...] listopada 2010 r. (decyzja o wykreśleniu wpisu do ewidencji gospodarczej – k. 105 akt sądowych), jest osobą bezrobotną i od dnia [...] marca 2011 r. otrzymuje zasiłek w wysokości 699,30 zł miesięcznie (decyzja o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku – k. 114 akt sądowych). Wyciągi z rachunków bankowych z listopada i grudnia 2010 r. oraz stycznia i lutego 2011 r. wskazują na ujemne saldo końcowe konta osobistego i firmowego. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni wskazuje, iż wykonanie zaskarżonej decyzji (uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 7.633,90 zł) odbyłoby się z uszczerbkiem dla jej majątku i doprowadziłoby do zaistnienia sytuacji dalszego pogłębienia stanu zadłużenia. Dlatego też, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykonanie zaskarżonej decyzji wiązałoby się z niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca wykazała zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przewidzianych art. 61 § 3 p.p.s.a. Dlatego też należało uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W tym miejscu dodać należy, że sąd ma możliwość zmiany lub uchylenia w każdym czasie postanowienia w sprawie wstrzymania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.