I GZ 92/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. Z. – S. P. L. W. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 14 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2198/10 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. Z. – S. P. L. W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] L. Z. prowadząca działalność pod nazwą S. P. L. W. Z. z siedzibą w L. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w wyniku wydanych w dniu [...] lipca 2009 r. przez Naczelnika Urzędu Celnego w C. decyzji nr [...] i [...] zostało określone w stosunku do niej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące czerwiec i lipiec 2007 r. na łączną kwotę 952.680,00 zł. Decyzjom tym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co w efekcie doprowadziło do zajęcia przez Dyrektora Izby Celnej w K. z konta Spółki kwotę przekraczającą 1 mln złotych. Skarżąca podniosła ponadto, że organ celny I instancji wszczął również postępowanie podatkowe za okres 2005 i 2006 r. W trakcie postępowania za okres 2006 r. decyzjami z dnia [...] czerwca 2008 r. organ podatkowy zabezpieczył na poczet ewentualnych przyszłych zobowiązań wraz z należnymi odsetkami kwotę blisko 13 mln zł. Natomiast za cały 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzje wymiarowe i nadał im rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżąca stwierdziła, że sposób prowadzenia egzekucji odznacza się wyjątkową uciążliwością, gdyż pozbawiono ją środków na bieżące funkcjonowanie firmy. Egzekucja poprzez zajęcie środków na koncie bankowym firmy spowoduje w najbliższym czasie likwidację działalności podmiotu i doprowadzi do jego upadłości, ponieważ niemożliwe jest prowadzenie działalności nie dysponując środkami pieniężnymi. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2198/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniosek L. Z. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji, powołując się na treść przepisu art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. stwierdził, że o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może postanowić, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił jednakże, iż chodzi o taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwości przywrócenia rzeczy do stanu pierwotnego. W ocenie Sądu, wskazana powyżej przesłanka nie została przez stronę skarżącą wykazana, bowiem samo istnienie obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do uwzględnienia złożonego przez skarżącą wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku jest naturalnym następstwem takiej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, iż wskutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Sąd podkreślił, że przedmiotowe roszczenie ma charakter pieniężny i z samej jego istoty jego skutki są odwracalne, gdyż przy uwzględnieniu skargi uiszczone kwoty zostaną zwrócone. Ponadto każde egzekwowanie należności pieniężnych odnosi skutek faktyczny w finansach zobowiązanego, a więc nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powołanie się na okoliczność zajęcia ponad 1 mln złotych z konta firmy na skutek nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, a także zabezpieczenie około 13 mln złotych na poczet ewentualnych przyszłych zobowiązań wraz z należnymi odsetkami nie mogło odnieść zamierzonego skutku w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Sąd wskazał na treść art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w myśl którego za zgodą organu egzekucyjnego z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego mogą być dokonywane wypłaty, po przedstawieniu wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Dlatego też, w ocenie Sądu I instancji, wskazane przez skarżącą okoliczności, pomimo że faktycznie są dla niej dotkliwe, nie mogły zostać uwzględnione. Ponadto z materiału dowodowego dołączonego do akt sprawy nie wynika, że działalność firmy prowadzonej przez skarżącą jest zagrożona. W ramach prowadzonej przez nią Stacji Paliw od stycznia do lipca 2010 r. L. Z. obracała środkami w kwocie 251.260.511,51 zł, a na jej rachunku pomocniczym, do którego egzekucja nie została skierowana na dzień złożenia skargi zgromadzona została kwota 27.077,31 zł. Sąd wskazał, że na pozostałych rachunkach bankowych, pomimo potrąceń egzekucyjnych dostępne były następujące środki: 12.037,51, 17.579,21, 16.748,17, 20.964,70 oraz 20.452,45 zł. W świetle powyższego, zdaniem Sądu Instancji, nie zachodziły podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym bardziej, że strona jako część argumentacji przywołała również okoliczności niezwiązane ze sprawą i odnoszące się do decyzji niepodlegających ocenie w ramach niniejszego postępowania. Na powyższe postanowienie L. Z. wniosła zażalenie, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nierozważenie całokształtu okoliczności sprawy i materiału dowodowego oraz sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca stwierdziła, że wysokość obrotów osiągniętych od stycznia do lipca 2010 r. nie powinna przysłonić rzeczywistej sytuacji materialnej w jakiej znajduje się skarżąca, gdyż Sąd niewłaściwie uznał, iż kwota 251.260.511,51 zł stanowi obrót. Jest ona bowiem sumą wszystkich operacji księgowych, które miały miejsce we wskazanym okresie, a zatem stanowi podsumowanie wszystkich dekretów księgowych. Wartość obrotu w tamtym okresie wynosiła zatem 8.298.970,92 zł, natomiast z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2009 poniosła stratę w wysokości 1,4 mln zł. Skarżąca wskazała, że nie posiada zapasów gotówki, gdyż wpływy ze sprzedaży paliw przekazywane są na spłatę kredytów kupieckich udzielanych przez dostawców za towar otrzymywany z odroczonym terminem płatności. Brak zapłaty za niego spowoduje zatem wstrzymanie dalszych dostaw, a tym samym zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą. Zdaniem skarżącej, nie można utożsamiać środków finansowych będących w obrocie z faktem, że może ona nimi swobodnie dysponować i że stanowią jej wyłączną własność. Zakupy towarów handlowych stanowią podstawowy koszt prowadzonej działalności, lecz nie są kosztem jedynym. Oczywistymi kosztami są bowiem wynagrodzenia pracowników, ubezpieczenia społeczne, koszty zużycia prądu, wody, opłaty lokalne, itp. L. Z. podniosła również, iż prowadzona egzekucja dotycząca zobowiązań podatkowych za rok 2005, 2006 oraz za miesiące czerwiec i lipiec 2007, opiewających na kwotę główną w wysokości 14.162.775,00 zł, doprowadziła do zachwiania płynności finansowej skarżącej i pogorszenia warunków zakupu towarów. Środki, które zostały już zajęte przez organy podatkowe były w zasadniczej części przeznaczone na uregulowanie należności dostawcom, wskutek czego uległy pogorszeniu również warunki handlowe. Z kolei przywoływane przez Sąd wartości na rachunkach bankowych skarżącej, świadczą o istnieniu minimalnej rezerwy płatniczej, przedłużającej jej byt na rynku. Istnienie środków na rachunku bankowym, zdaniem skarżącej, nie oznacza wcale, że został osiągnięty dochód, którym można swobodnie dysponować. W ocenie skarżącej, niezastosowanie wstrzymania wykonania decyzji spowoduje, nie tylko bankructwo, ale pozbawi ją wszystkiego co różni przeciętną egzystencję od ubóstwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że okoliczności podniesione przez skarżącą nie prowadzą do konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Rodzaj obowiązku, tj. zapłata zobowiązań podatkowych nie wywołuje stanu nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. Zasadnie zatem stwierdził Sąd I instancji, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje możliwość zwrotu uiszczonej kwoty. Powyższej oceny nie zmienia też argument pogorszenia konkurencyjności cen sprzedawanych przez skarżącą towarów względem innych uczestników obrotu handlowego, a także ewentualna niemożność regulowania bieżących zobowiązań zarówno w stosunku do dostawców towarów, jak i innych świadczeń związanych z codziennym funkcjonowaniem firmy (np. świadczenia pracownicze, koszty mediów, opłaty lokalne). Nie bez znaczenia jest fakt, jak słusznie podkreślił Sąd I instancji, iż stan środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych strony skarżącej wynosi blisko 115 tyś. zł. Zatem sytuacja materialna skarżącej nie wskazuje na możliwość utraty przez nią płynności finansowej. Z informacji zawartych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz w zażaleniu wynika bowiem, że L. Z. wciąż prowadzi działalność gospodarczą i brak jest jakichkolwiek informacji, aby utraciła płynność finansową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionych przez skarżącą argumentów nie wynika zatem aby w aktualnej sytuacji egzekwowanie należności pieniężnych mogło wywołać skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1,4 mln zł. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i tym bardziej groźby wszczęcia postępowania upadłościowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy również zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji w kwestii możliwości zastosowania przez skarżącą art. 166a § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym uznać należy, że istnieje możliwość dokonywania wypłat z zajętego rachunku bankowego za zgodą organu egzekucyjnego w celu poniesienia wydatków związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą.. Wobec powyższych ustaleń trudno uznać, aby zapłata żądanych przez organ należności miała spowodować zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na marginesie należy wskazać, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to zatem sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślić natomiast należy, iż Sąd ma możliwość dokonania zmiany w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały podjęcie tego postanowienia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.