I SA/Wa 598/10

WyrokWSA w Warszawie2010-11-15

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Agnieszka Miernik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia jest prawidłowa, gdy wniosek o wywłaszczenie został wycofany przez inwestora, ale istnieje sprzeciw innej strony oraz toczy się równoległe postępowanie na podstawie nowych przepisów?
Ratio decidendi
Umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 Kpa jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe w sensie obiektywnym, co oznacza brak podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wycofanie wniosku przez inwestora nie powoduje obligatoryjnego umorzenia, jeśli istnieje sprzeciw innej strony i toczy się równoległe postępowanie na podstawie nowych przepisów. Organ administracji publicznej jest obowiązany uwzględnić sprzeciw stron oraz interes społeczny przed umorzeniem postępowania.
Stan faktyczny
M. B. zaskarżyła decyzję Ministra Infrastruktury utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa pod budowę drogi krajowej. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wycofał wniosek o wywłaszczenie, co było podstawą umorzenia postępowania. Skarżąca wskazała, że toczy się równoległe postępowanie wywłaszczeniowe na podstawie nowych przepisów i sprzeciwiła się umorzeniu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury oraz decyzję Wojewody i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Agnieszka Miernik Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżona decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania M. B., od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2009 r. nr [...], orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności zabudowanej nieruchomości, położonej w Ł., obręb [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej współwłasność M. i J. B., przeznaczonej pod realizację celu publicznego budowę drogi odwodowej miasta J. w ciągu drogi krajowej Nr ([...])[...] utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2009 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją nr [...] z [...] listopada 2005 r., Wojewoda [...] ustalił lokalizację drogi krajowej, tj. inwestycji pn.. "rozbudowa drogi krajowej Nr [...] odcinek [...] od [...] do [...] wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi." Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z [...] maja 2006 r., nr [...]. Wnioskiem z 14 listopada 2007 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania celem wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, położonej w Ł., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej współwłasność M. i J. B., przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej Nr [...] na odcinku [...] od [...] do [...] wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami, urządzeniami budowlanymi – przewidzianej do realizacji w granicach województwa [...]. W toku postępowania przez organem pierwszej instancji, pismem z 21 kwietnia 2009 r., Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego związanego z wywłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości, przeznaczonej pod budowę drogi. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w uzasadnieniu wniosku podał, iż w dniu 8 kwietnia 2009 r. złożył wniosek do Wojewody [..] o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla rozbudowy drogi krajowej nr [...] wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną budowlami i urządzeniami budowlanymi odc. [...]. Decyzją z [...] marca 2009 r., znak: [...], Wojewoda [...], powołując się na art. 105 § 1 Kpa, umorzył postępowanie w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności wyżej opisanej nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. B., wskazując na naruszenie art. 105 § 1 Kpa, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji braku podstaw faktycznych jak i prawnych do umorzenia postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Minister Infrastruktury wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Natomiast zgodnie z art. 105 § 2 Kpa, organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. W ocenie organu odwoławczego instytucja umorzenie postępowania administracyjnego nie ma w Kodeksie postępowania administracyjnego charakteru jednorodnego. Obok kodeksowej podstawy formułującej obowiązek jej zastosowania funkcjonuje także regulacja pozostawiająca umorzenie postępowania uznaniu organu administracji publicznej. Podstawą obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego jest przepis art.. 105 § 1 Kpa, przy czym organ prowadzący postępowanie powinien z urzędu badać czy postępowanie "z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe". Z kolei podstawą fakultatywnego umorzenia postępowania jest przepis art. 105 § 2 Kpa, który uprawnia organ administracji publicznej do oceny, czy wniosek strony o umorzenie postępowania zasługuje na uwzględnienie pod kątem warunków w tym przepisie przewidzianych. W przypadku umorzenia fakultatywnego organ administracji publicznej działa na podstawie uznania administracyjnego, lecz jest to uznanie ograniczone ze względu na te właśnie ustawowe warunki dopuszczalności umorzenia. Organ odwoławczy wskazał, że skoro Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, pismem z 21 kwietnia 2009 r. wycofał wniosek o wywłaszczenie, to brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Organ odwoławczy wskazując na art. 61 § 1 kpa wyjaśnił, że przepis ten winien być interpretowany w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, które wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji oraz normują inicjatywę co do powstania stosunku prawnego określonej treści. Z kolei zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) postępowanie oparte jest na zasadzie skargowości i wymaga stosownego wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Postępowanie to może zostać zainicjowane tylko przez określony podmiot – organ nie może działać z urzędu, inne strony nie mają możliwości wpływu na wszczęcie tego postępowania. Zdaniem Ministra specyfika postępowania wywłaszczeniowego pozwala stwierdzić, że wniosek GDDKiA jest jednym z elementów przedmiotu postępowania administracyjnego, tj. przyznania prawa własności nieruchomości. Wniosek ten nie tylko inicjuje postępowanie, ale wyraża wolę inwestora rozstrzygnięcia sprawy. Wola ta musi istnieć przez cały tok postępowania aby można było uznać, że postępowanie ma przedmiot. Tylko istnienie woli inwestora pozwala doprowadzić sprawę do rozstrzygnięcia merytorycznego. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zaistniała faktyczna podstawa do obligatoryjnego umorzenia postępowania wywłaszczeniowego (art. 105 § 1 Kpa), bowiem Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wycofał wniosek o wywłaszczenie nieruchomości, co oznacza utratę przez inwestora zainteresowania w uzyskaniu merytorycznego rozstrzygnięcia. Bez względu w jakiej formie inwestor wyrazi brak woli nie kontynuowania postępowania (cofnięcie wniosku czy też żądanie umorzenia postępowania), zdaniem organu, należy taką sytuację oceniać jako brak wniosku (rozumianego nie literalnie, jako pismo inicjujące postępowanie, ale jako wola, uzyskania rozstrzygnięcia). Minister wskazał, iż w niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania ujawniła się w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, wobec czego obowiązkiem organu odwoławczego było uwzględnienie tego stanu i wydanie orzeczenia o utrzymaniu w mocy decyzji organu wojewódzkiego, a tym samym uznaniu postępowania za bezprzedmiotowe. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. B. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji tej zarzuciła naruszenie przepisów: – art. 105 § 1 Kpa, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji braku podstaw faktycznych jak i prawnych do umorzenia postępowania – art. 7 Kpa, poprzez pominięcie faktu wszczęcia analogicznego postępowania wywłaszczeniowego na podstawie nowych przepisów w odniesieniu do działki nr [...] – art. 77 Kpa, poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, brak odniesienia się i oceny faktu wszczęcia analogicznego postępowania wywłaszczeniowego na podstawie nowych przepisów w odniesieniu do działki nr [...] – art. 107 Kpa, poprzez brak jakiegokolwiek uzasadnienia odnośnie wszczęcia analogicznego postępowania wywłaszczeniowego na podstawie nowych przepisów w odniesieniu do działki na [...]. Skarżąca zarzuciła, że Minister Infrastruktury w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podtrzymując wszelkie argumenty i stanowisko wyrażone przez organ I instancji nie odniósł się do argumentu odwołującej się odnośnie faktu wszczęcia analogicznego postępowania wywłaszczeniowego co do działki nr [...], prowadzonego na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Stwierdzenie organu, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad cofnął wniosek o wywłaszczenie nieruchomości, bowiem nie jest zainteresowany wywłaszczeniem nieruchomości jest niezgodne z faktami, bowiem takie postępowanie zostało w międzyczasie zainicjowane na podstawie względniejszych dla wnioskodawcy przepisów. W ocenie skarżącej uzasadnienie decyzji w tym zakresie nie spełnia wymogów art. 107 kpa. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 105 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowania zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Skarżąca powołując treść art. 105 § 2 kpa wskazała, że prawo strony do dysponowania postępowaniem administracyjnym jest poważnie ograniczone. Nieprawidłowe jest więc twierdzenie organu, że na gruncie postępowania administracyjnego regulowanego przez kpa występuje zasada pełnej dyspozycyjności. Cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego jest uprawnieniem strony, które, objęte jest dyspozycją art. 105 § 2 kpa, a nie jak twierdzi organ – art. 105 § 1 kpa. Cofnięcie wniosku nie wpływa na treść stosunku materialno-prawnego (przedmiot sprawy), a zatem nie może być analizowane w kontekście art. 105 § 1 kpa. Umorzenie niniejszej sprawy jest niedopuszczalne, gdyż sprzeciw wnosi M. B. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 2 kpa jest pozostawione uznaniu organu administracyjnego, który w przypadku istnienia łącznego wszystkich wymienionych przesłanek stosowania tego przepisu "może" je umorzyć. Z uwagi na brak przesłanki "brak sprzeciwu strony" postępowanie nie może zostać umorzone. Niezależnie od powyższego zakres tego uznania został ograniczony przepisem art. 7, który nakazuje chronić słuszny interes jednostki aż do granic kolizji z wymaganiami interesu społecznego. Skarżąca zarzuciła, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie rozważyły czy cofnięcie wniosku o wywłaszczenie w niniejszym postępowaniu nie jest podyktowane faktem obowiązywania w chwili obecnej względniejszych (korzystniejszych przepisów prawa) dla wnioskodawcy, który w nowym postępowaniu będzie starał się osiągnąć zamierzony cel. Tego rodzaju zabieg skutkuje pokrzywdzeniem M. B., której ochrony praw winien strzec organ administracji zgodnie z art. 7 kpa. Skarżącej wiadomo, że wszczęte zostało nowe postępowanie wywłaszczeniowe odnośnie działki nr [...], które toczy się na podstawie nowych przepisów, które stawiają wnioskodawcę w pozycji daleko bardziej korzystniejszej, niż w przedmiotowym postępowaniu. Jest to w ocenie skarżącej działanie zmierzające do obejścia prawa, działanie niedozwolone i naruszające podstawowe zasady Państwa prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Trafny okazał się zarzut skargi co do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie, w sytuacji braku podstaw faktycznych i prawnych do umorzenia postępowania. Zarazem wyjaśniania wskazane w obu kontrolowanych przez Sąd decyzjach, są chybione. Nie zmienia tej oceny okoliczność przytoczenia w zaskarżonej decyzji tez z komentarza do Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa M. Jaśkowskiej i A. Wróbla wyd. 2010 r., do art. 105 § 1 k.p.a. Z przedstawionych, w części opisowej uzasadnienia, tez do tego przepisu, Minister Infrastruktury wyprowadza w istocie przeciwne wnioski niż należało wywieść. Ponadto przepisy prawa materialnego, po prawidłowo wszczętym postępowaniu wywłaszczeniowym, nie przewidują możliwości wydania decyzji odmawiającej wywłaszczenia. Oznacza to, że na podstawie przepisów prawa materialnego istnieje konieczność wydania decyzji o wywłaszczeniu. Wbrew stanowisku zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, samoistnej przesłanki do zamknięcia drogi do trwałego przerwania postępowania wywłaszczeniowego nie może stanowić utrata przez inwestora zainteresowania w uzyskaniu merytorycznego rozstrzygnięcia. Można by się z tym poglądem zgodzić, ale pod warunkiem, że w sprawie bierze udział tylko jedna strona postępowania. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie występują strony o sprzecznych interesach, których to interesy organ odwoławczy obowiązany był rozważyć, przed wydaniem decyzji procesowej. Skarżąca zainteresowana jest w wydaniu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, czemu dała wyraz w odwołaniu od decyzji o umorzeniu postępowania. Sąd nie podziela stanowiska organów obu instancji, że wycofanie wniosku przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w R. w sprawie wywłaszczenia nieruchomości skarżącej, czyni postępowanie bezprzedmiotowym. W ocenie Sądu spór prawny i przedmiot sprawy nadal istnieją. Jak wyżej zaznaczono, wycofanie wniosku w sytuacji istnienia stron o sprzecznych interesach nie mogło skutkować obligatoryjnym umorzeniem postępowania. Organ odwoławczy, nie bacząc na to, co prawidłowo stwierdził, przywołując tezy z Komentarza, że uznanie organu jest ograniczone z uwagi na ustawowe warunki dopuszczalności umorzenia, nie badał tych ustawowych warunków. A priorii organy przyjęły, że jedynym warunkiem umorzenia jest wycofanie wniosku przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w R. Jak podkreśla się w doktrynie, po wszczęciu postępowania prawo strony do dysponowania postępowaniem jest poważnie ograniczone. Umorzenie postępowania po jego wszczęciu - z uwagi na wycofanie wniosku - jest niedopuszczalne, gdy inna strona zgłosi sprzeciw (por. Adamiak, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, KPA. Komentarz, 9. wyd. Warszawa 2008, Art. 105 Nb 7. Zdaniem Sądu, decyzją Wojewody [...] nastąpiło umorzenie postępowania, mimo braku przesłanek z art. 105 § 1 k.p.a., i bez jakiegokolwiek ustalenia ustawowych warunków z § 2 tego artykułu. Skoro zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy powyższą decyzję, to oznacza, że narusza ona art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja zamyka bowiem drogę konkretyzacji praw lub obowiązków stron, do czego nie ma podstaw ani w przepisach prawa materialnego, ani w przepisach prawa procesowego. Powoduje też, że wszczęta sprawa nie została rozstrzygnięta i tym samym nie został zrealizowany cel postępowania administracyjnego, tj. jest załatwienie sprawy przez wydanie rozstrzygnięcia co do istoty. Trafnie skarga wskazuje, że organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. odnosi się do przypadków zobiektywizowanych, gdy niemożliwe jest wydanie decyzji co do istoty sprawy. W rozpatrywanej sprawie taki przypadek nie zaistniał. Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze, z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia przede wszystkim wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. W piśmiennictwie dzieli się te elementy na podmiotowe i przedmiotowe (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80, w którym przyjęto, że: ,,Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy"). Ponadto w orzecznictwie wskazuje się też inne powody bezprzedmiotowości postępowania, np. zmiana przepisów ustawowych stanowiących podstawę żądania strony lub decyzji podejmowanej z urzędu (wyrok NSA z dnia 25 maja 1983 r., SA/Wr 185/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 37). Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1, gdy jedyna strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony. W pierwszym przypadku chodzi o powstałe w toku postępowania administracyjnego znane prawu polskiemu tzw. przekształcenia podmiotowe; w drugim zaś o sytuacje, w których śmierć strony nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania, lecz czyni postępowanie bezprzedmiotowym. W tym ostatnim przypadku przyjmuje się, że śmierć strony w toku postępowania administracyjnego stanowi podstawę do umorzenia tylko wówczas, gdy sprawa dotyczy praw lub obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłej strony. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (np. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, nr 1, poz. 16, w którym stwierdzono, że: ,,Jeżeli żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem". W uzasadnieniu wyroku SN z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 150, sformułowano niezwykle istotną tezę, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie ma sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Z kolei w przepisie art. 105 § 2 k.p.a. przewidziano odmianę umorzenia postępowania, które nie stało się (obiektywnie) bezprzedmiotowe, lecz stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe dla strony postępowania w tym sensie, że strona nie jest zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy w drodze decyzji. Ten ostatni przepis określa następujące przesłanki umorzenia postępowania, które muszą być spełnione łącznie: a) wniosek o umorzenie postępowania pochodzi od strony, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte, b) inne strony postępowania nie sprzeciwiają się umorzeniu postępowania, c) umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym. Wniosek o umorzenie postępowania musi pochodzić od strony, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte i powinien zawierać uzasadnienie, które umożliwi organowi prowadzącemu postępowanie ocenę, czy ewentualne umorzenie postępowania będzie zgodne z interesem społecznym. Dopuszczalność umorzenia postępowania na wniosek strony jest uwarunkowana brakiem sprzeciwu innych stron, do których organ administracji publicznej musi zwrócić się o zajęcie wyraźnego stanowiska w tej kwestii. W niniejszej sprawie organ nie zwracał się do skarżącej o zajęcie stanowiska w przedmiocie cofnięcia przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wniosku wywłaszczeniowego. Sprzeciw nawet jednej ze stron stanowi o niedopuszczalności umorzenia postępowania w tym trybie. Jak akcentuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, klauzula interesu społecznego działa tu przeciwko "interesowi" strony, która wniosła o umorzenie postępowania. Organ administracji publicznej jest obowiązany udowodnić, że skonkretyzowany interes społeczny sprzeciwia się umorzeniu postępowania, nie jest zaś obowiązany dowodzić, że interes ten przemawia za umorzeniem postępowania. Organ administracji publicznej jest obowiązany starannie wyważyć wchodzące w grę interesy, tj. interes strony żądającej umorzenia postępowania i interes społeczny, który w konkretnych okolicznościach sprawy przemawia za kontynuowaniem postępowania i rozstrzygnięciem sprawy w drodze decyzji. Bez znaczenia jest okoliczność, że wycofanie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości skarżącej nastąpiło w postępowaniu wszczynanym wyłącznie na wniosek. Jak wynika z treści skargi postępowanie wywłaszczeniowe co do działki skarżącej zostało wszczęte ponownie na podstawie nowych przepisów. Dlatego twierdzenie organu, że wnioskodawca nie jest zainteresowany wywłaszczeniem, jest nieuprawnione. Wskazać należy, że w nowelizowanych przepisach, w tym w szczególności przepisach przejściowych zmieniających ustawę z 10 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 220, poz. 1601 i w art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej – Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958) przewiduje się stosowanie do spraw wszczętych i nie zakończonych, przepisów dotychczasowych. Wobec tego cofanie wniosku, by ponownie wszcząć postępowanie wywłaszczeniowe na podstawie nowych przepisów, narusza przepisy przejściowe ustaw zmieniających, a jednocześnie stanowi obejście prawa. Podsumowując, w realiach rozpatrywanej sprawy wątpliwa jest możliwość zastosowania fakultatywnego umorzenia postępowania, skoro skarżąca podtrzymuje żądanie rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Tylko w takim przypadku, gdyby skarżąca zmieniła swoje stanowisko w tej kluczowej kwestii, organ administracji publicznej byłby uprawniony i zobowiązany do badania pozostałych przesłanek z art. 105 § 2 k.p.a., które wymagają spełnienia łącznego. W przypadku uznania przez organ administracji publicznej, że przesłanki wymienione w komentowanym przepisie nie ziściły się łącznie, wówczas będzie on obowiązany kontynuować postępowanie. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło