II GZ 424/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 926/10 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] listopada 2008 r. o numerze [...]. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 926/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił K. N. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę osobę decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2010 r., nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uzasadniając zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazał jedynie, że sytuacja rolników zawsze była bardzo trudna, a bieżący rok z silnymi i długimi mrozami, nawałnicami, ulewami i upałami radykalnie wpłynął na zły stan zbiorów i problemy finansowe. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, brak wskazania konkretnych okoliczności a podniesienie jedynie ogólnikowych stwierdzeń dotyczących – według samego skarżącego – wszystkich rolników uniemożliwiało ocenę czy w sprawie wystąpiły okoliczności, z których wynikałoby, że niewstrzymanie wykonania decyzji wiązałoby się z niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Skutkowało to odmową wstrzymania wykonania decyzji. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył K. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji organów administracji. W uzasadnieniu wskazał, że składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie wiedział, iż musi szczegółowo odnieść się do swojej indywidualnej sytuacji. Wnoszący zażalenie oświadczył, że jest rolnikiem i wyjaśnił, iż długotrwała zima w 2010 r. uniemożliwiła mu terminowe rozpoczęcie prac polowych, zaś w czasie zasiewów nastąpiły nawałnice z nadmierną ilością opadów, w wyniku czego woda podtapiała uprawy. Ponadto na stan upraw miały wpływ upały i ponowne nawałnice. W wyniku tych zjawisk zboże ledwo odrosło od ziemi, zaś warzywa obrodziły w znikomej ilości, zagrażając tym samym egzystencji i utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Wnoszący zażalenie oświadczył, że zebrał plony stanowiące 1/3 tego, co powinno być zebrane. W związku z tym zmuszony był wziąć kredyt bankowy w kwocie 39000 zł (zabezpieczony pojazdem marki S.), przy czym miesięczna rata wynosi 1000 zł. Stwierdził, że wraz z niepracującą zawodowo żoną mają na utrzymaniu troje uczących się dzieci. Wskazał ponadto, że w stosunku do niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w związku z zaskarżonymi decyzjami. Zdaniem wnoszącego zażalenie, w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem gdy poborca Izby Celnej dokona ściągnięcia pełnej kwoty, która stanowi przedmiot sprawy, to dojdzie do zachwiania ekonomicznej kondycji gospodarstwa rolnego i utrzymania koniecznego domowników. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl.). Zawarty w skardze K. N. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, skoro we wniosku tym podniesiono jedynie ogólnikowe stwierdzenia, które nie odnosiły się do konkretnej sytuacji skarżącego. Wobec tego Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanych w sprawie decyzji organów administracyjnych obu instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w rozpoznawanej sprawie odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji była wynikiem braku właściwego uzasadnienia złożonego w tym zakresie wniosku, zaś na etapie postępowania zażaleniowego okoliczności uzasadniające złożony wniosek zostały należycie wykazane i pozwalają na ocenę, że w przypadku wnioskodawcy można mówić o wystąpieniu przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym – to Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i wstrzymania wykonania decyzji. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Natomiast stosownie do art. 188 p.p.s.a. jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy pogląd wyrażony przez R. Hausera (Postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Materiały szkoleniowe na konferencję Sędziów NSA, Warszawa 2004, masz. pow., s. 70), iż w postępowaniu zażaleniowym Naczelny Sąd Administracyjny powinien w razie potrzeby uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie przyjętym w art. 106 p.p.s.a. i w związku z tym w postępowaniu zażaleniowym nie powinno mieć zastosowania zdanie drugie art. 188 p.p.s.a. Tym bardziej zasadne jest zatem w tej sytuacji uwzględnienie przy ocenie nowych okoliczności wynikających z oświadczeń zawartych w zażaleniu. Z oświadczeń zawartych w zażaleniu wynika, że na utrzymaniu skarżącego znajduje się niepracująca zawodowo i zajmująca się gospodarstwem żona, a także troje uczących się dzieci, które wymagają wsparcia na edukację i utrzymanie do uzyskania samodzielności. Z uwagi na wyjątkowo trudne warunki atmosferyczne, dochody z prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej wyniosły 1/3 dochodów planowanych, co z kolei zmusiło skarżącego do wzięcia kredytu bankowego, aby zabezpieczyć utrzymanie rodziny i gospodarstwa. W aktach sprawy znajduje się kserokopia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2010 r., w którym jako zobowiązanego wskazano K. N., zaś jako podstawę prawną należności wskazano wydaną w niniejszej sprawie decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 3000 zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane okoliczności uprawdopodabniają wystąpienie w przypadku skarżącego przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Mając na uwadze sytuację majątkową skarżącego wynikającą z uzyskania znacząco niższych dochodów z prowadzonej działalności rolniczej w 2010 r., a także fakt pozostawania na utrzymaniu strony czworga członków rodziny, Sąd uznał, że w przypadku wykonania wynikającego z wydanych w sprawie decyzji obowiązku zapłaty kwoty 3000 zł wraz z odsetkami za zwłokę może w stosunku do skarżącego wystąpić niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków w zakresie niezbędnego utrzymania skarżącego i członków jego rodziny. Uzasadnia to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. Jednocześnie Sąd uznał, że ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie nie byłaby wystarczająca, gdyby wstrzymaniu wykonania podlegałaby jedynie zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej, bowiem w obrocie prawnym pozostawałaby nadal decyzja organu I instancji, to jest decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności i która stanowi podstawę prawną należności objętej wspomnianym wyżej tytułem wykonawczym. Skoro możliwość wstrzymania wykonania decyzji dotyczy aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 zd. 3 p.p.s.a.), Sąd postanowił wstrzymać także wspomnianą decyzję organu I instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 zd. 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. PG ----------------------- 2