II SA/Go 726/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi E.S. o wymierzenie grzywny Komendantowi Miejskiemu Policji z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 września 2009, sygn. akt II SAB/Go 51/09 w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu oddala skargę. II SA/Go 726/10 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] września 2010 r. E.S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. powołując się na treść przepisu art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) z wnioskiem o wymierzenie grzywny Komendantowi Miejskiemu Policji w związku z niewykonaniem prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt II SAB/Go 51/09. W uzasadnieniu skarżący podał, iż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2009 r. tutejszy Sąd zobowiązał Komendanta Miejskiego Policji do rozpoznania wniosku E.S. z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2009 w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wskazał, iż odpis prawomocnego wyroku Wrz z aktami doręczono organowi w dniu 31 maja 2010 r. i od tego czasu Komendant nie wykonał zdaniem skarżącego wyroku mimo upływu wyznaczonego przez Sąd terminu. Jak podał skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. wezwał on Komendanta do wykonania wyroku, wyznaczając mu stosowny termin. Pomimo upływu terminu skarżący nadal nie otrzymał rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący zauważył na marginesie, iż w dniu [...] lipca 2010 r. otrzymał decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w której cofnięto mu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w ilości trzech norm zaludnienia przyznane decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Zdaniem skarżącego w/w decyzja nie czyni zadość zobowiązaniu nałożonego na organ wyrokiem z dnia [...] września 2009 r. zobowiązania. Dodał też, iż nie otrzymał on nadal decyzji w przedmiocie odmowy wypłaty żądanego równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2009 jak również nie wypłacono mu żądanego równoważnika. W odpowiedzi na skargę Komendant Miejski Policji wniósł o odrzucenie skargi. Organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 24 marca 2010 r. I OSK 1648/09 w którym sąd wskazał, iż w przypadku odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego organ nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w tej materii a ewentualnie w przypadku gdy organ uzna że skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do otrzymania (wypłaty) równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego to wówczas zobowiązany jest wydać stosowną decyzję. Zdaniem organu prawidłowo stosując się do zobowiązania zawartego w wyroku z dnia 17 września 2009 r. przeprowadził postępowanie administracyjne dotyczące wniosku E.S. z dnia [...] stycznia 2009 r. zakończone decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Stąd stanowisko skarżącego organ uznał za nieuzasadnione. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2010 r. skarżący wskazał, iż w jego ocenie wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do równoważnika pieniężnego nie może być utożsamiane przez organ z wydaniem decyzji odmawiającej skarżącemu wypłaty stosownego równoważnika za lata 2006-2009, a do tego ostatniego zobligowany został organ wyrokiem z dnia 17 września 2010 r. Skarżący zwrócił uwagę, iż decyzja o cofnięciu uprawnień do wypłaty równoważnika pieniężnego mogłaby ewentualnie stanowić dopiero podstawę i uzasadniać wydanie decyzji o odmowie wypłaty skarżącemu żądanego równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2009 pod warunkiem jednak, iż decyzja ta byłaby ostateczna i wywoływałaby skutki ex tunc. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako ,,p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.). Przesłanką materialnoprawną wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 154 p.p.s.a. jest między innymi niewykonanie wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę na bezczynność tego organu. Pojęcie to odnosi się do sytuacji, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i do sytuacji, gdy organ wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt sprawy organowi. W wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania rozstrzygnięcia w sprawie jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 kpa. Jeżeli zatem orzeczenie Sądu zobowiązuje organ do wydania decyzji w oznaczonym terminie, to wydanie decyzji po tym terminie oznacza, że organ nie wykonał wyroku w całości, co również uzasadnia wymierzenie grzywny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2000 r. w sprawie o sygn. akt IV SA 2001/98, Lex nr 77621). Z niewykonaniem przez organ administracji publicznej wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, uwzględniającym, na podstawie art. 149 p.p.s.a. skargę na bezczynność organu administracyjnego w sprawach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-2 p.p.s.a., zobowiązującym do rozpatrzenia w wyznaczonym terminie określonego żądania strony, nie wywiązał się z tego obowiązku i w tym zakresie nie podjął, aktów i czynności, przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Skarżący tryb ten wyczerpał kierując do organu wezwanie. Zgodnie z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Z powołanego przepisu wynika, że omawiana grzywna w sposób oczywisty stanowi nie tylko środek dyscyplinujący organ do określonego zachowania się, ale przede wszystkim ma ona charakter represyjny. Ustawodawca wskazał bowiem wyraźnie, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy, ale już po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 p.p.s.a). Uznać więc należy, że grzywna orzeczona na podstawie art. 154 p.p.s.a. stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organy administracji wyroków sądowych nakazujących rozpoznanie sprawy w wyznaczonym terminie. W razie spełnienia warunków określonych w art. 154 § 1p.p.s.a., o ile skarga nie została wniesiona po wykonaniu wyroku lub załatwieniu sprawy, sąd zobowiązany jest wymierzyć organowi grzywnę. Wówczas sąd może jedynie miarkować wysokość grzywny w zależności od stopnia winy organu, nie może natomiast odstąpić od wymierzenia omawianej sankcji, nawet jeżeli organ wykonał ciążące na nim z mocy prawomocnego wyroku obowiązki, ale uczynił już to po wniesieniu skargi. Przede wszystkim należy jednak szczególną uwagę zwrócić na to, że skarga o wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku sądu może być wniesiona skutecznie jedynie do czasu wydania danego aktu. Za taką interpretacją przemawia a contrario treść art. 154 § 3 (wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi). Sąd nie może jej wymierzyć, jeżeli wniesienie skargi nastąpiło po wykonaniu wyroku. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie także w stanowisku judykatury i w doktrynie. Mianowicie: "Z treści art. 154 § 3 p.p.s.a. wynika, że obecnie omawiana grzywna stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organ administracji publicznej wyroków sądowych (...) W razie spełnienia warunków określonych w art. 154 § 1 sąd obowiązany jest wymierzyć organowi grzywnę, chyba że wniesienie skargi nastąpiło po wykonaniu wyroku lub załatwieniu sprawy" (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz - B. Dauter, B. Grzuszczyński, A. Kabat i M. Niezgódka - Medek. Zakamycze 2006 r., str. 330, pkt 13 zdanie drugie) oraz "...Sąd uwzględnia skargę wniesioną na podstawie art. 154 § 1, jeżeli w dniu jej wniesienia organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności, tj. nie wykonał prawomocnego wyroku sądu ..." (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz - T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska. Lexis Nexis, Warszawa 2005 r., str. 482 pkt. 15). Natomiast w rozpoznawanej sprawie, obejmującej swoim zakresem wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 września 2009r., skarga wniesiona została w dniu 2 września 2010r., a więc już po rozpatrzeniu sprawy przez organy obu instancji i wydaniu przez nie decyzji w sprawie. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzja, stanowiąca wykonanie ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. została wydana przez organ I instancji w dniu [...] lipca 2010r. (w dniu [...] lipca 2010r. skarżący złożył odwołanie do organu II instancji). Zatem w dacie wniesienia skargi organ nie pozostawał już w bezczynności, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Wobec tego brak jest podstaw usprawiedliwiających nałożenie na organ grzywny na podstawie w/w przepisu. Nadto należy również zwrócić uwagę na to, że ewentualne rozstrzygnięcie organu administracji, które nie uwzględnia stanowiska sądu, wyrażonego w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność nie może skutkować ukaraniem go grzywną na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ( wyrok NSA z 27 marca 2001 r., I SA 2519/00, niepubl.). Niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku sądu może być tylko podstawą uchylenia decyzji, nie może natomiast skutkować ukaraniem organu grzywną (por. post. NSA z dnia 25 maja 2001 r., V SA 354/01, ONSA 2002, nr 3, poz. 117). Tryb opisany w art. 154 ustawy p.p.s.a. nie służy bowiem wymuszeniu załatwienia sprawy przez inny niż właściwy organ. Przepis ten nie znajduje zastosowania dla oceny zasadności rozstrzygnięcia organu wydanego w następstwie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu. Załatwienie sprawy polega na obowiązku jej rozstrzygnięcia w oznaczonym terminie, a nie na powinności uwzględnienia stanowiska Sądu, wyrażonego w wyroku. A zatem zarzut skarżącego nierespektowania przez organy przy rozstrzyganiu sprawy oceny prawnej czy wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 września 2009r. uwzględniającego skargę na bezczynność może być podnoszony tak w toku postępowania instancyjnego jak i w skardze do sądu administracyjnego (art. 153 ustawy p.p.s.a.). Nie może jednak stanowić podstawy do żądania wymierzenia grzywny, o której mowa w art. 154 ustawy p.p.s.a. Skoro z treści przedmiotowej skargi wynika, że skarżący zgłosił, wymienione w niej żądanie, z uwagi na wydanie rozstrzygnięć - jego zdaniem - nieuwzględniających ocen wyrażonych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 17 września 2009r. to tym samym tak skonstruowana skarga nie mogła skutkować zastosowaniem art. 154 ustawy p.p.s.a. Tak więc nie było zasadnym wymierzanie grzywny organowi w przedmiotowym postępowaniu w sytuacji gdy organ ten zgodnie z nałożonym na niego obowiązkiem rozpoznał sprawę. Stanowisko skarżącego co do niezastosowania się organu do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 września 2009r. jest subiektywne i nawet gdyby było słuszne nie mogło stanowić podstawy do wymierzenia grzywny, grzywna nie jest bowiem środkiem, który ma wpływać na treść rozstrzygnięć organów. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.