VI SA/Wa 1554/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uchwałą [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. ustaliła negatywny wynik A. C.z egzaminu radcowskiego. Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że z części pierwszej otrzymała ocenę 4, z drugiej części – ocenę 3, z trzeciej – ocenę 3, z czwartej – ocenę 3, z piątej – ocenę 2. Podniosła, że zgodnie z art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.), dalej ustawa o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W uchwale zamieszczono informację o środkach zaskarżenia uchwały. Jak wynika z akt sprawy przesłanych Sądowi przesyłka zawierająca uchwałę, dwukrotnie awizowana została zwrócona organowi i znajduje się w aktach administracyjnych. Od uchwały Komisji Egzaminacyjnej A.C., dalej zwana skarżącą, złożyła odwołanie. Zostało ono przesłane drogą elektroniczną w dniu [...] grudnia 2009 r. (stanowiło załącznik do maila przesłanego Kierownikowi Zespołu ds. ewidencji aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych). Odwołanie, zatytułowane "Wniosek o ponowne rozpatrzenie wyniku egzaminu radcowskiego z zakresu prawa administracyjnego" opatrzone było datą [...] grudnia 2009 r. i nie było podpisane przez skarżącą. Ponownie, ten sam wniosek wpłynął do Okręgowej Izby Radców Komisji Egzaminacyjnej ds. egzaminu radcowskiego w W. w dniu [...] lutego 2010 r. Jak wynika z kopii koperty przesyłki, wniosek został wysłany ze Szwajcarii w dniu [...] lutego 2010 r. W odwołaniu skarżąca wnosiła o ponowne rozpatrzenie wyniku jej egzaminu, względnie o powtórzenie egzaminu z zakresu prawa administracyjnego. Przyznając, iż popełniła błędy formalne przy opracowywaniu skargi, usprawiedliwiała je krótszym czasem egzaminu na skutek zasłabnięcia w czasie egzaminu spowodowanego ciążą. Do wniosku załączyła badanie ultrasonograficzne potwierdzające jej stan. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (zwana dalej Komisją Odwoławczą) uchwałą z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania A.C., na podstawie art. 368 ust. 9 i 12 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Komisja Odwoławcza podzieliła w pełni dokonaną przez egzaminatorów ocenę cząstkową z V części egzaminu. Wskazała, że celem egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, które następuje poprzez dokonanie oceny pięciu części egzaminu, według kryteriów wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. W szczególności muszą być wzięte pod uwagę następujące kryteria: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Ocena sporządzonej skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zdecydowanie negatywna. Pismo stanowiące skargę nie sprawia wrażenia dojrzałego prawniczo opracowania egzaminacyjnego i nie wskazuje, że zdająca jest dostatecznie przygotowana prawniczo do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu. Skarga nie spełnia wymogów określonych w art. 46 i 47 p.p.s.a. Komisja Odwoławcza stwierdziła ponadto, iż skoro przepis art. 369 ustawy o radcach prawnych dopuszcza możliwość zdawania egzaminu radcowskiego nieograniczoną ilość razy, zdarzenie losowe w postaci ciąży zdającej nie ma wpływu na rozstrzygnięcie odwołania. Zwróciła uwagę na treść art. 368 ust. 2 ustawy, który na podstawie art. 364 ust. 13 ma zastosowanie do egzaminu radcowskiego, z którego wynika, iż nieobecność bez względu na przyczynę, uważa się za odstąpienie od udziału w egzaminie. Na uchwałą Komisji Odwoławczej z dnia [...] maja 2010 r. A.C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej uchwały oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 365 ust. 2 w zw. z art. art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych ustawy o radcach prawnych, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, art. 366 ustawy o radcach prawnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, art. 361 ust. 16 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, tj. sprzeczności przepisu § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1302) z art. 361 ust. 16 pkt 4 lit. b ww. ustawy. Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania wskazując art. 6 k.p.a. oraz § 8 pkt 1 w zw. z § 9 pkt 3 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. przez ich niezastosowanie polegające na tym, że część IV i V egzaminu rozpoczęły się z opóźnieniem, co naruszyło prawo skarżącej do egzaminu w wymiarze 360 minut. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego wnosiła o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu uchybień, których istnienie Sąd uwzględnił z urzędu, albowiem zaskarżona uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego została wydana z naruszeniem prawa mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zaskarżona uchwała została wydana po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. Stosownie do treści art. 368 ust. 12 do postępowania przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań (komisją odwoławczą) stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Odwołanie przysługuje od decyzji. Odwołanie zatem jest niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego (a więc pomimo że została wydana, nie została stronie doręczona). Warunkiem skuteczności odwołania jest zachowanie terminu. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać również, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia odwołania skutkuje tym, że decyzja organu I instancji staje się ostateczna. Prowadzenie w takim przypadku przez organ II instancji postępowania odwoławczego i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie oznaczałoby, że organ odwoławczy podjąłby decyzję w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną, co stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. skutkowałoby nieważnością decyzji organu odwoławczego. W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, jako organ odwoławczy, bez dokonania na etapie postępowania wstępnego czynności sprawdzających, rozpatrzyła odwołanie skarżącej. Nie ustaliła daty doręczenia uchwały, tj. kiedy i w jakim trybie została doręczona skarżącej uchwała Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nie ustaliła daty wniesienia odwołania. W aktach sprawy znajduje się zwrócona przesyłka z adnotacją poczty o dwukrotnym jej awizowaniu, co sugeruje, że decyzja została doręczona skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. (fikcja prawna doręczenia uchwały). Organ uznał, iż skarżąca złożyła odwołanie w terminie. Rozpoznał je nie uzasadniając w żaden sposób, dlaczego uznał dwa złożone odwołania, w dwóch różnych - odległych od siebie datach - za jedno i to złożone w terminie. Powyższe uchybienia są na tyle istotne, iż w zależności od ustaleń organu brak może być podstaw do rozpatrzenia wniesionego odwołania i organ wyda postanowienie w trybie art. 134 o niedopuszczalności odwołania i/lub postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym stwierdzone uchybienia uzasadniają postawienie organowi zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 6, 7, 9 i 134 k.p.a.), które mogą mieć istotny wpływ na rodzaj rozstrzygnięcia (rozstrzygnięć), co na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uzasadnia uchylenie zaskarżonej uchwały. W tej sytuacji Sąd pozostawia bez rozpoznania merytoryczne zarzuty podniesione w skardze. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze powyższe rozważania Sądu i przede wszystkim ustali, w jakiej dacie została doręczona stronie uchwała organu pierwszej instancji, ustali datę wniesienia odwołania od tej uchwały. Następnie podejmie czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. Z racji złożenia dwóch odwołań w różnych datach, każde z nich podlega odrębnej ocenie przez organ odwoławczy. Po ustaleniu daty doręczenia uchwały oceni, czy pierwsze odwołanie od tej uchwały, złożone w formie elektronicznej (niezależnie od tego, że zawiera usuwalną wadę w postaci braku podpisu) jest dopuszczalne, mając na uwadze treść art. 134 k.p.a. Sąd zwraca uwagę, iż odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu (a więc pomimo że została wydana, nie została stronie doręczona). Następnie organ oceni, czy drugie odwołanie nadane przesyłką pocztową w Szwajcarii zostało złożone w terminie, mając na uwadze treść art. 57 k.p.a. W zależności od ustaleń podejmie stosowne rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, w pkt 2 stosownie do art. 152, zaś o kosztach postępowania, które stanowił uiszczony wpis sądowy na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy.