I OZ 47/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 475/10 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 475/10 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia okresów pracy i wysługi lat postanawia: oddalić zażalenie Skarżący J. M., powiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 17 listopada 2010 r., nie stawił się na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 475/10 oddalił skargę J. M. na decyzję z dnia [...] marca 2010 r. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 17 grudnia 2010 r. W dniu 28 grudnia 2010 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym K. [...]) skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku, jednocześnie wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. W uzasadnieniu skarżący podał, że otrzymywał już wyroki Sądu uwzględniające jego skargi, na adres domowy, w okresie miesiąca od daty rozstrzygnięcia, popadł w rutynę i zaprzestał czytać pouczenia zawarte w zawiadomieniach o rozprawie, a także nie utrzymywał kontaktów telefonicznych z Wydziałem Informacji Sądowej WSA w Rzeszowie. Wskazał, że nie mógł stawić się na rozprawę wyznaczoną w tej sprawie na dzień 17 listopada 2010 r. i analogicznie jak we wcześniejszych sprawach czekał na doręczenie korzystnego dla niego wyroku w tej sprawie. W dniu 27 grudnia 2010 r. zadzwonił do Sądu i dowiedział się o wydanym w niniejszej sprawie wyroku oddalającym skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazując, że zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie w ogóle nie istniała przeszkoda w terminowym złożeniu wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, skarżący przy tym nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Sąd podał, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu tego terminu. O braku winy można mówić wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku. Ponadto Sąd wyjaśnił, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. W ocenie Sądu fakt, że skarżącemu doręczano z urzędu wyroki z uzasadnieniami, wówczas gdy skargi były uwzględniane w innych sprawach, nie może świadczyć o braku winy jako koniecznej przesłanki przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który zapadł w niniejszej sprawie. Wręcz przeciwnie - wyjaśnienia skarżącego świadczą o jego winie i nie mogą stanowić o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Strona należycie dbająca o swoje interesy w sytuacji, gdy nie mogła stawić się na rozprawie, powinna podjąć działania mające na celu ustalenie jakie było rozstrzygnięcie. Sąd zwrócił uwagę, że wraz z doręczeniem zawiadomienia o rozprawie skarżący został pouczony o treści przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. W ocenie Sądu skarżący nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie z własnej winy, skarżący przyznał, że "popadł niejako w rutynę", gdyż zaprzestał czytania pouczeń zawartych w zawiadomieniach o rozprawie oraz kontaktów telefonicznych z Wydziałem Informacji Sądowej WSA w Rzeszowie, co jednocześnie wskazuje na niedbalstwo. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł J. M., zaskarżając w całości powyższe postanowienie i wnosząc o jego zmianę. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał stanowisko zawarte we wniosku o przywrócenie terminu. Wskazał ponadto, że w dniu 25 sierpnia 2010 r. otrzymał odpis odpowiedzi na skargę oraz zawiadomienie o rozprawie przed WSA w Rzeszowie wyznaczonej na dzień 5 października 2010 r. Termin rozprawy został z nieznanych przyczyn przesunięty na dzień 17 listopada 2010 r., o czym powiadomiono skarżącego faksem. Skarżący podał, że zawsze był powiadamiany pisemnie przez WSA w Rzeszowie o rozprawach, a wraz z zawiadomieniem otrzymywał, jako strona działająca bez pełnomocnika, pouczenie o przysługujących uprawnieniach, m.in. na ewentualność oddalenia skargi. Ostatnie takie zawiadomienie i pouczenie otrzymał w dniu 25 sierpnia 2010 r. Oba zawiadomienia o odwołaniu rozprawy i wyznaczeniu nowego terminu nie zawierały pouczeń o uprawnieniach skarżącego jako strony, mylne więc twierdzenia w tym względzie zawarto w zaskarżonym postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że strona uchybiła terminowi bez swojej winy, co wymaga stosownego uprawdopodobnienia (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. III SA 7804/98, niepubl.). Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...) Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (vide np. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 333 i 334, oraz powołane tam orzecznictwo – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl., postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie z dnia 4 października 2010 r. o odwołaniu rozprawy wyznaczonej na dzień 5 października 2010 r. i wyznaczeniu następnego terminu rozprawy na dzień 17 listopada 2010 r. (karta 33), które doręczono skarżącemu faxem w dniu 4 października 2010 r. i za pośrednictwem poczty w dniu 7 października 2010 r. istotnie, jak twierdzi J. M., nie zawierało pouczenia dla strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika. Jednakże zauważyć trzeba, że w piśmie z dnia 20 sierpnia 2010 r. informującym o wyznaczeniu rozprawy na dzień 5 października 2010 r. skarżący został pouczony m.in. o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę w terminie 7 dni, od dnia jego ogłoszenia. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Stosownie do tego obowiązku w zawiadomieniu o rozprawie wyznaczonej na dzień 5 października 2010 r. zawarto niezbędne pouczenie. Okoliczność, że pouczenia tego nie powtórzono w piśmie z dnia 4 października 2010 r. nie miała żadnego wpływu na uchybienie terminu. Jak bowiem podał sam skarżący we wniosku o przywrócenie terminu zaprzestał czytania pouczeń zawartych w zawiadomieniach i kontaktów telefonicznych z Wydziałem Informacji o Sprawach w WSA w Rzeszowie i ta przyczyna, leżąca po stronie skarżącego, prawidłowo została uznana za niedbalstwo. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę, że J.M. był zawiadamiany w toku postępowania o przysługujących mu uprawnieniach i obowiązkach jako strony, uznać należy, że fakt, iż w zawiadomieniu z dnia 4 października 2010 r. nie powtórzono pouczenia o przysługujących uprawnieniach nie może stanowić okoliczności świadczącej o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu procesowego. Z tych względów zaskarżone postanowienie było prawidłowe, a więc zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.