I OZ 864/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 26/06 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Iwony Dąbrowskiej, sędziego A. i sędziego E.M. od orzekania w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 27 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: oddalić zażalenie. A.K. pismem z dnia 23 lipca 2010 r. wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 26/06 sędziego I.D., sędziego A.G. i sędziego E.M. W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego I.D. podał, że orzekanie tego samego sędziego w dwóch postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących tej samej sprawy, budzi wątpliwości z punktu widzenia prawa do bezstronnego sądu. Świadczą o tym również zaniechania sędziego w zakresie czynności wstępnych niezbędnych do rozpoznania sprawy, w tym dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podkreślił, że nierozpoznanie jego wniosku o zawieszenie postępowania sądowego wskazuje na nierówne traktowanie stron postępowania. W ocenie wnioskodawcy działania wymienionego sędziego godzą bezpośrednio w jego prawa. Z kolei, uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziego A.G. i sędziego E.M. podniósł, iż wymienieni sędziowie orzekali w dniu 11 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego I.D., który to wniosek postanowieniem z dnia 11 stycznia 2010 r. został oddalony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 26/06 wniosek skarżącego o wyłączenie w/w sędziów, oddalił. W uzasadnieniu postanowienie odwołując się do treści art. 18 oraz art. 19 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a. podał, że według znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń: sędziego I.D, sędziego A.G. oraz sędziego E.M. w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nakazujące wyłączenie sędziów z mocy ustawy, jak również nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. W ocenie Sądu pierwszej instancji, podnoszone przez skarżącego okoliczności nie wywołują uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności w/w sędziów. Orzekanie sędziego I.D. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 26/06 oraz w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1018/09, w których to sprawach kontroli sądowej poddane zostały decyzje dotyczące kontroli prawidłowości tej samej decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, mogłoby powodować uzasadnioną obawę, że poglądy czy opinie w pierwszej ze spraw mogą sugerować sędziemu jego ocenę w drugiej. Sytuacja ta powinna skutkować zatem wyłączeniem sędziego. Wskazał jednak, iż postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1018/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyłączył sędziego I.D. od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1018/09, z tego względu, że sędzia I.D. jest sprawozdawcą w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 26/06. A zatem w chwili obecnej nie istnieje przesłanka do wyłączenia sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Poza tym, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że prawidłowość poszczególnych czynności procesowych sędziego w postępowaniu, jak i podjęte przez sąd rozstrzygnięcia nie mogą być oceniane w toku rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego. W żadnym razie okoliczność niepodjęcia wnioskowanych przez skarżącego czynności, nie może być traktowana jako uzasadniona wątpliwości co do bezstronności sędziego. Natomiast niezadowolenie strony z przebiegu postępowania sądowego oraz podnoszone w tym zakresie zarzuty nie mogę stanowić przesłanki wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie. Podkreślił również, że orzekanie przez sędziego A.G. i sędziego E.M. w sprawie z wniosku o wyłączenie sędziego I.D. nie wywołuje żadnej wątpliwości, co do ich bezstronności w sprawie ze skargi A.K. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, aby istniały jakiekolwiek okoliczności mogące taką uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, wywoływać. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji uznał, iż nie ma podstaw, aby nie dać wiary oświadczeniom sędziów, których w/w wniosek dotyczył oraz stwierdził, że nie występują przesłanki wyłączenia ich od rozpoznania niniejszej sprawy, z mocy prawa. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a. wniosek oddalił. Zażalenie na powyższe postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A.K., zaskarżając je w części dotyczącej sędziego I.D. Podtrzymał swoją wcześniejsza argumentację w tej sprawie związaną z prawidłowością podejmowanych przez w/w sędziego czynności procesowych oraz podkreślił, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1018/09 złożyła ona identyczne oświadczenie o braku okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia z mocy samej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wskazane przepisy podobnie jak inne przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stanowią gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinny być wykorzystywane do innych celów, jak na przykład do przewlekania postępowania sądowego. Dlatego stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów tylko dla usunięcia pozorów braku bezstronności powinno być ostrożne, wyważone i racjonalne. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie (karta 529 - akt sądowych) i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Z kolei, odnosząc się do zarzutów skarżącego podniesionych w zażaleniu wskazać należy, że stosownie do treści art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja nie miała jednakże miejsca w niniejszej sprawie, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 1018/09 wyłączył sędziego I.D. od orzekania w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr 378/Kadr w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W tej sytuacji, zażalenie należało uznać za niezasadne. Natomiast ubocznie należy wyjaśnić, że wbrew stanowisku skarżącego, któremu dał wyraz w uzasadnieniu niniejszego zażalenia, wniosku o wyłączenie sędziego nie można traktować jako środka prawnego mającego na celu przeciwstawienie się wszelkim uchybieniom w postępowaniu, które mogły wystąpić i mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu