III SA/Po 608/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 rok oddala skargę Decyzją z dnia 28 stycznia 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta wymierzył Z. P. podatek od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 539,00 zł. Przedmiot opodatkowania stanowiła nieruchomość położona w P. na ul. [...]. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Z. P. żądając zweryfikowania treści decyzji jako niezgodnej z prawem i naruszającej jej funkcjonowanie. Odwołująca wskazała, że otrzymała wezwanie do złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych dotyczących dzierżawionego przez nią lokalu użytkowego przy ul. [...]. Podniosła, że w treści umowy najmu, którą zawarła z Miastem [...] w dniu 29 sierpnia 2005 r. nie widnieje żaden zapis, z którego wynikałaby konieczność regulowania innych zobowiązań niż w niej zawartych tj. za wodę ścieki, wywóz nieczystości stałych. Zaznaczyła, że jest przekonana, iż wymierzone przez Urząd Miasta opłaty są zawarte w cenie najmu. Oświadczyła, że konieczność zapłaty wymierzonego podatku zmusi ją do zaprzestania działalności gospodarczej. Zobowiązana stwierdziła, że ostatecznie może zgodzić się na opłaty od września 2008 r. i traktować wezwanie i zawarte w nim informacje jako zmianę warunków umowy, bowiem w jej ocenie nie może być tak, że zawarta umowa nie zawiera pełni danych o należnych opłatach. Decyzją z dnia 30 czerwca 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i ustaliło wymiar podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 404,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że opodatkowana zaskarżoną decyzją nieruchomość to budynek związany z działalnością gospodarczą o powierzchni 89,86 m², wysokości powyżej 2,20 z. Prezydent Miasta ustalił wymiar podatku od przedmiotowej nieruchomości za cztery miesiące 2005 r. jako podstawę takiego rozstrzygnięcia przyjmując umowę najmu z dnia 29 sierpnia 2005 r., na podstawie której Z. P. wynajęła przedmiotowy lokal użytkowy od Miasta [...]. Uzasadniając wymierzenie podatku zobowiązanej organ przytoczył treść art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji błędnie ocenił materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie co do momentu powstania obowiązku podatkowego. Zdaniem organu odwoławczego Prezydent Miast niewłaściwie przyjął, że umowa najmu przedmiotowego lokalu została zawarta w dniu 29 sierpnia 2005 r. Kolegium zwróciło bowiem uwagę, iż choć na pierwszej stronie umowy widniej data 29 sierpnia 2005r., to jednak przy podpisie najemcy – Z. P. jest data 16 września 2005 r., co w jego ocenie może sugerować, że umowa de facto została zawarta w dniu 16 września 2005 r. a nie jak przyjął Prezydent w dniu 29 sierpnia 2005 r., za czym przemawia również § 2 ust. 2 przedmiotowej umowy najmu. Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji nie uwzględnił, kiedy skarżąca weszła w posiadanie przedmiotowego lokalu. Zgodnie bowiem z protokołem zdawczo – odbiorczym, wydanie lokalu podatnikowi nastąpiło dopiero w dniu 26 września 2005 r. W konsekwencji niewłaściwym było wymierzenie skarżącej podatku także za wrzesień 2005 r., skoro obowiązek podatkowy po jej stronie powstał z dniem 1 października 2005 r. Kolegium wskazało, iż obowiązek zapłaty przez odwołującą podatku wynika z przepisów powszechnie obowiązujących, których nieznajomość nie usprawiedliwia podatnika. Powołując orzecznictwo NSA organ podkreślił, że opodatkowaniu podlega posiadanie nieruchomości. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, iż zasadnie organ I instancji wydał przedmiotową decyzję i ustalił odwołującej wymiar podatku od nieruchomości, z wyjątkiem błędnego ustalenia jego wymiaru. W końcowej części uzasadnienia Kolegium wskazało sposób obliczenia podatku od nieruchomości za 2005 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. P. powołała zarzuty tożsame jak w odwołaniu. Zaznaczyła, że w momencie podpisywania umowy najmu lokalu z dnia 30.06.2005 r. nie ma wymienionego owego podatku jako dodatkowego kosztu przy wynajmie lokalu. Podniosła przy tym, że obecnie wszystkie nowe umowy najmu jakie zawiera się na wynajem lokalu od Urzędu Miasta zawierają zapis o konieczności płacenia podatku, taka informacja jest również podawana przy ogłoszeniu o wolnych lokalach do wynajęcia. Zobowiązana stwierdziła, że wielkość nałożonego podatku oraz jego kumulacja z kilku lat spowoduje, iż taka mała firma jak jej będzie musiała upaść, gdyż spłacenie tego rodzaju zobowiązania nie będzie możliwe. Zdaniem skarżącej Urząd Miasta jako strona umowy powinna zadbać o jej rzetelność, poinformować o w/w koszcie i o jego wielkości, aby najemca mógł znać rzeczywiste koszty przed podpisaniem umowy. Zatajenie tego kosztu nie jest zgodne z prawem i jednocześnie zwalniać powinno najemcę od obowiązku jego płacenia. Wobec powyższego zobowiązana wniosła o zwolnienie jej z płacenia niniejszego podatku w całości za wszystkie lata podnajmu lokalu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. W ocenie Kolegium nie jest zaniedbaniem ze strony Miasta niepoinformowanie skarżącej o obowiązku podatkowym z tytułu podatku od nieruchomości wynikającego z przepisów powszechnie obowiązujących. Organ zaznaczył, że skarżąca jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą nie może skutecznie zasłaniać się nieznajomością prawa w zakresie bezpośrednio związanym z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Przedmiotem oceny legalności Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2010 r. uchylająca decyzję Prezydenta Miasta z dnia 28 stycznia 2009 r. i ustalająca wymiar podatku od nieruchomości za rok 2005 w kwocie 404,00 zł. Kwestia sporna w niniejszym postępowaniu dotyczy zasadności wymierzenia Z. P. podatku od nieruchomości z tytułu najmu lokalu użytkowego będącego własnością Miasta , położonego w P. na ul. [...]. Podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości określa art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Z powyższego wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele, posiadacze samoistni oraz użytkownicy wieczyści nieruchomości i obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem. Podkreślić jednak należy, iż reguła ta nie znajduje w pełni zastosowania do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W tym przypadku obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach, jeśli ich posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub Agencją Nieruchomości Rolnych. W myśl art. 336 kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest m.in. ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca (posiadacz zależny). Posiadanie to powstaje na ogół w wyniku wydania rzeczy na podstawie umowy o czasowe z niej korzystanie. Typowym posiadaczem zależnym nieruchomości, w zależności od jej rodzaju, jest dzierżawca (nieruchomość gruntowa) lub najemca (nieruchomość lokalowa). Jak wynika z treści przytoczonego art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w odniesieniu do nieruchomości państwowych lub komunalnych oddanych w posiadanie zależne, podatnikiem podatku od nieruchomości jest nie Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, ale posiadacz tej nieruchomości tj. jej dzierżawca lub najemca. W przedmiotowej sprawie, co jest bezsporne, na mocy umowy najmu z dnia 29 sierpnia 2005 r. zawartej z Miastem [...] skarżąca Z. P. stała się najemcą lokalu użytkowego położonego w P. na ul. [...]. Jak wynika z protokołu zdawczo – odbiorczego przedmiotowego lokalu, skarżąca weszła w posiadanie spornej nieruchomości w dniu 26 września 2005 r. W konsekwencji stwierdzić należy, iż zobowiązana Z. P. na mocy umowy najmu z dnia 29 sierpnia 2005 r. jest posiadaczem zależnym nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...] - jednostki samorządu terytorialnego. Zatem w świetle powołanego art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości położonej w P. na ul. [...]. W ocenie Sądu z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy, zasadnie organ odwoławczy stwierdził, iż obowiązek podatkowy po stronie skarżącej powstał z dniem 1 października 2005 r., a nie jak przyjął organ I instancji z dniem 1 września 2005r. Za słuszną Sąd uznał więc argumentacje organu odwoławczego, iż fakt niepoinformowania skarżącej przy zawieraniu umowy najmu o obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości i brak jakichkolwiek regulacji odnośnie tej kwestii w samej umowie nie ma wpływu na obowiązek podatkowy i osobę podatnika. Jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisy regulujące obowiązek podatkowy – w tym osobę podatnika – mają charakter przepisów powszechnie obowiązujących, stąd nieznajomość ich przez obywatela szkodzi jemu. Podkreślić należy, iż żadne postanowienia umowne nie mogą modyfikować obowiązków podatkowych wynikających z mocy ustawy. Z art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wynika m.in., że określanie podmiotów opodatkowania następuje w drodze ustawy. W odniesieniu do podatku od nieruchomości o tym, kto jest podmiotem podatku zadecydował ustawodawca w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Dodatkowo, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ odwoławczy, skarżąca jest przedsiębiorcą, a zatem jako podmiot profesjonalny zobowiązana jest do starannego prowadzenia swoich spraw, w tym i spraw podatkowych. Wobec powyższego, ocena legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2009 r. prowadzi do wniosku, iż została ona wydana zgodnie z prawem materialnym i procesowym. Wobec treści skargi, na marginesie należy jedynie wskazać, że skarżąca ma prawo - na mocy art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – złożyć wniosek do organu podatkowego – Prezydenta Miasta - o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oddalił skargę.