III SA/Gl 2043/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpatrzeniu zażalenia "A" Spółki z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] r. odmawiające wszczęcia postępowania w związku z wnioskiem Spółki z [...] r. w sprawie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka i przeprowadzenia oględzin dokumentów posiadanych przez świadka - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszo instancyjne. Jako podstawę prawną powołano m.in. art. 165, art. 165a, art. 169, art. 187, art. 188, art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8. poz. 80 ze zm. – dale Op). W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację prawną. Podkreślono, że wnioskiem z dnia [...] r. spółka "A" zwróciła się do organu I instancji o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka oraz o przeprowadzenie oględzin posiadanych przez świadka dokumentów w postaci faktur sprzedaży samochodów będących przedmiotem pierwotnego wniosku spółki z [...] r. o zwrot podatku akcyzowego. Organ pierwszo-instancyjny po otrzymaniu w/w wniosku stwierdził, iż w sprawie o zwrot podatku akcyzowego z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej samochodów osobowych wydane zostało w dniu [...] r. postanowienie o pozostawieniu podania spółki bez rozpatrzenia z powodu nieusunięcia w wyznaczonym terminie braków formalnych wniosku. Tym samym w sprawie nie zostało wszczęte postępowanie i wniosek nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie. Dlatego też Naczelnik Urzędu Celnego w B. uznając, iż złożenie przez Spółkę wniosku w dniu [...] r. o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w sprawie już zakończonej w dniu [...] r., w której to sprawie postępowanie nie zostało wszczęte, powoduje wystąpienie przesłanki zawartej w art. 165a § 1 Op i niemożność wszczęcia postępowania po wniesieniu przez spółkę wymienionego żądania. W konsekwencji więc wydano w dniu [...] r. postanowienie nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w związku z wymienionym wnioskiem. Kwestionując prawidłowość wydanego postanowienia Spółka złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie art. 167 § 1, art. 187, art. 188 i art. 212 w związku z art. 219 Op. Zaznaczyła, że wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka producenta samochodów [...] ("B" S.A.) oraz przeprowadzenie oględzin dokumentów w postaci faktur sprzedaży samochodów uwzględnionych w pierwotnym wniosku o zwrot akcyzy złożony został właśnie w związku z koniecznością uzupełnienia przedmiotowego wniosku o faktury z wykazaną kwotą akcyzy. Podkreślono, że wcześniejsze próby Spółki udokumentowania wniosku w postaci pisma do producenta jak i wniosku do "Dyrektora Urzędu Celnego" o wydanie zaświadczenia nie zostały uwzględnione. Natomiast opisując stan faktyczny Spółka podkreśla, że wydane w dniu [...] r. postanowienie pozostawiające podanie bez rozpatrzenia nabrało mocy prawnej w myśl art. 212 w związku z art. 219 Op z chwilą jego doręczenia. Oznacza to, że wniosek Spółki z [...] r. został złożony przed zakończeniem postępowania podatkowego i z uwagi na art. 187, art. 188 i art. 167 § 1 Op powinien zostać uwzględniony w całości przez organ podatkowy. Dyrektor Izby Celnej K. - występując jako organ odwoławczy - nie podzielił zarzutów i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu odniósł się do podniesionych zarzutów wykazując brak ich zasadności. Zaakcentowano, że w sprawie dot. wniosku o zwrot podatku akcyzowego żądanie Spółki o przeprowadzenie dowodu przy braku wszczęcia postępowania nie mogło zostać uwzględnione. Nieusunięcie bowiem braków formalnych uniemożliwiło nadanie wnioskowi Strony o zwrot akcyzy właściwego biegu. Art. 169 Op nie przewiduje prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego mającego na względzie uzupełnienie braków złożonego wniosku. Skoro więc w sprawie wniosku o zwrot akcyzy zapadło rozstrzygnięcie pozostawienia go bez rozpoznania, to nie mógł być nawiązany stosunek materialnoprawny i spełniona została przesłanka wymieniona w art. 165a § 1 Op i tym samym postępowanie z wniosku strony o przeprowadzenie dowodów wymienionych wcześniej nie mogło być wszczęte. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka zakwestionowała powyższe postanowienie ostateczne wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji. Powtórzono dotychczasową argumentację akcentując naruszenie przez organ prawa tj. art. 121, art. 122, art. 127, art. 180, art. 187, art. 188 i art. 220 § 2 Op oraz błąd w ustaleniach faktycznych i niezgodne z rzeczywistością przyjęcie, iż w związku z brakiem uzupełnienia braków formalnych wniosku nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego. Podkreślono dwukrotne rozpoznanie tej samej sprawy przez ten sam organ czym naruszono zasadę dwuinstancyjności poprzez nieprzekazanie zażalenia na postanowienie z dnia [...] r. do organu II instancji i wydanie drugiego postanowienia w dniu [...] r. Organ powinien był wstrzymać się z odmową wszczęcia postępowania do momentu uzyskania odpowiedzi od strony, tym bardziej że spółka nie pozostawiła wezwania do uzupełnienia wniosku z dnia [...] r. bez odpowiedzi ale poinformowała organ, że nie posiada żądanych dokumentów. Zarzuty naruszenia zasad procesowych oparto na cytowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyj-nego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim w ocenie składu Sądu orzekającego w tej sprawie podkreślić należy, że art. 120 Ordynacji podatkowej zawiera zasadę praworządności, która jest podstawową zasadą państwa prawnego, zapisaną w art. 7 Konstytucji i powtórzoną w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwany dalej k.p.a.). Działanie "na podstawie przepisów prawa" oznacza działanie w ramach zakreślonych przez wymienione w art. 87 Konstytucji źródła powszechnie obowiązującego prawa, a mianowicie: Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz akty prawa miejscowego (te ostatnie tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły). Art. 120 otwiera rozdział zawierający katalog zasad ogólnych postępowania podatkowego. Zasady ogólne to najważniejsze reguły, które z jednej strony przesądzają o modelu postępowania, z drugiej - stanowią wytyczne działania dla organów podatkowych. Działanie zaś na podstawie przepisów prawa to z jednej strony działanie przez organ właściwy, a z drugiej - przestrzeganie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Należy zauważyć, że jakkolwiek art. 120 nakłada obowiązki wyłącznie na organ podatkowy, to i podatnik obowiązany jest do działania zgodnego z prawem. Przepis art. 165 § 1 Op stanowi, że postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (§ 3). Norma ta więc jednoznacznie określa czas i formę wszczęcia postępowania. W szczególności stanowi, że chwilą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia tego żądania organowi podatkowemu. Jednakże taki wniosek musi być poprawny pod względem formalnym. W myśl bowiem art. 169_@POCZ@ Art. 169. § 1. _@KON@_ § 1 Op jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Przepis ten normuje więc kwestie związane z brakami podań wnoszonych do organów podatkowych oraz skutki nieusunięcia braków. Dlatego też skutkiem nieusunięcia braków podania w terminie jest pozostawienie podania bez rozpoznania, co następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 169 § 4). _@KON@_ Odnosząc zatem powyższe uwarunkowania faktyczne i prawne do zastosowanego w niniejszej sprawie art. 165 a Ordynacji podatkowej i wydanego na tej podstawie zaskarżonego postanowienia utrzymującego w mocy odmowę wszczęcia postępowania w związku z wnioskiem Spółki z [...] r. w sprawie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka i przeprowadzenia oględzin dokumentów posiadanych przez świadka - należy stwierdzić brak podstaw do uznania zasadności skargi i podnoszonych w niej zarzutów skoro żadne postępowanie nie zostało uprzednio zainicjowane stosownym wnioskiem w sprawie, której dotyczyły zawnioskowane do przeprowadzenia dowody. Po otrzymaniu bowiem żądania strony z dnia [...] r. o zwrot akcyzy organ I instancji wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku o niezbędne dowody do jego rozpatrzenia tj. m.in. dowody zapłaty wnioskowanej do zwrotu akcyzy lub faktury z wykazaną jej kwotą od 62 pojazdów wymienionych w podaniu. Wezwanie doręczono ustanowionemu pełnomocnikowi [...] r. i mimo upływu 7 dni braki nie zostały usunięte. W odpowiedzi [...] r. strona poinformowała, że Spółka nie posiada żądanych dokumentów i [...]r. dopiero wystąpiła do producenta o podanie informacji w przedmiotowym zakresie. W konsekwencji więc organ I instancji pozostawił wniosek z dnia [...] r. bez rozpoznania; postanowienie doręczono stronie [...]r., a z materiału dowodowego nie wynika aby zostało ono zaskarżone i następnie uchylone. Wywołuje więc skutki prawne jakie zostały w nim określone – czyli powoduje, że pierwotny wniosek strony nie wszczyna jakiegokolwiek postępowania i nie podlega rozpatrzeniu merytorycznemu. Reasumując powyższe Sąd w składzie orzekającym wobec takiego stanu sprawy podzielił pogląd organów, że skoro Spółka nie uzupełniła braków formalnych pierwotnego wniosku i podanie jej zostawiono bez rozpoznania to tym samym nie zostało wszczęte w sprawie żadne postępowanie i nie mógł być rozpatrzony wniosek o przeprowadzenie wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadka i przeprowadzenia oględzin dokumentów posiadanych przez świadka. Zasadnie więc organy przyjęły, że inne przyczyny, o których mowa w tym art. 165a § 1, to w szczególności brak podstaw do rozpatrzenia żądania danej treści wobec niewszczęcia we właściwym trybie postępowania podatkowego; braku kompletnego wniosku, który doprowadziłby do sytuacji rozpoczęcia się toku postępowania w konkretnej sprawie i możliwości podjęcia przez organ czynności wyjaśniająco-dowodowych. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne sprawy należy zauważyć, iż zarzuty dotyczące naruszenie prawa przez organ i błędne ustalenie stanu faktycznego – jak wykazano wyżej są całkowicie chybione. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.