I GSK 748/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia del. WSA Nadzieja Karczmarczyk – Gawęcka Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1527/10 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. Relacjonując stan faktyczny sprawy Sąd I instancji stwierdził, że Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] grudnia 2009 r., którą ustalono wartość celną samochodu [...] (r. prod. 2004), zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w dniu [...] grudnia 2006 r. oraz określono niezaksięgowaną kwotę długu celnego. Dla sprowadzonego towaru zadeklarowano kod CN 870324 90 – Taryfy Celnej WE oraz konwencyjną stawkę celną w wysokości 10%. Wartość celną pojazdu zadeklarowano w łącznej kwocie [...] CAD na podstawie dowodu sprzedaży z dnia [...] marca 2006 r. Przedmiotowe zgłoszenie zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym, określonym w art. 62 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie retrospektywnego zarejestrowania długu celnego dla sprowadzonego towaru. Wszczęcie postępowania nastąpiło wskutek ustaleń zawartych w piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r., dokonanych przez [...] władze celne w kwestii weryfikacji dowodu zakupu przedmiotowego samochodu w zakresie wartości transakcyjnej. Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] CAD, oszacowaną na podstawie art. 31 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że [...] władze celne w piśmie urzędowym poinformowały o wyniku przeprowadzonej weryfikacji dowodu sprzedaży oraz ustaleniach dotyczących autentyczności dokonanej transakcji. W szczególności powiadomiono, że w trakcie podjętych czynności kontrolnych dotyczących sprzedaży samochodu na terenie K. ustalono, że pojazd sprzedano za kwotę [...] USD. Stwierdzono ponadto, iż "wartość zapłacona za te uszkodzone pojazdy podczas licytacji w K. jest znacznie wyższa niż wartości deklarowane polskiemu urzędowi celnemu. Dlatego można wyciągnąć wniosek, że wartość tych pojazdów została zaniżona dla potrzeb polskiego urzędu celnego". Organ odwoławczy otrzymane pismo [...] władz celnych uznał za dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy w szczególności przedmiotowe pismo [...] władz celnych dnia [...].06.2008 r., opinię nr [...] z dnia [...].09.2009 r. sporządzoną przez Certyfikowanego Rzeczoznawcę Samochodowego J. D., oraz dane dostępne w Internecie organ odwoławczy uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki wyłączające możliwość ustalenia wartości pojazdu na podstawie art. 29 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Jednocześnie organ I instancji zwrócił się do strony z wezwaniem o przedstawienie uzupełniających informacji lub dokumentu potrzebnego dla ustalenia wartości celnej towaru, zgodnie z treścią art. 181a ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Strona złożyła notarialnie potwierdzone oświadczenie J. T. prowadzącego działalność gospodarczą na terenie K. pod nazwą I. E. Ltd., informujące o sprzedaży samochodu osobowego [...] R. S. gdzie pośrednikiem transakcji był J. R. Ponadto przedłożono dyspozycję wypłaty za granicę w wysokości [...] USD (za trzy samochody tj. [...], [...] i [...]). Organy obu instancji zgodnie uznały, iż kwota [...] CAD nie mogła zostać przyjęta jako wartość transakcyjna w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie istniały podstawy do zakwestionowania deklarowanej przez skarżącego wartości celnej towaru. Organy celne obu instancji wskazały dlaczego odmówiły wiarygodności dowodowi sprzedaży z dnia [...].03.2006 r. Przyczyną zaś ustalenia wartości celnej pojazdu na podstawie art. 31 WKC była weryfikacja przeprowadzona przez [...] władze celne, z której wynika, że "wartość zapłacona za te uszkodzone pojazdy podczas licytacji w K. jest znacznie wyższa niż wartości deklarowane polskiemu urzędowi celnemu. Dlatego można wyciągnąć racjonalny wniosek, że wartość tych pojazdów została zaniżona dla potrzeb polskiego urzędu celnego". Nadto powołany przez organ I instancji rzeczoznawca oparł swoją analizę stanu technicznego importowanego samochodu na wynikach rewizji celnej dokonanej w dniu [...].12.2006 r., zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu technicznym oraz na dokumentacji fotograficznej wykonanej w dniu zgłoszenia celnego. Dlatego zarzuty podważające ustalenia rzeczoznawcy Sąd uznał za bezpodstawne. W ocenie Sądu, załączone przez skarżącego do zgłoszenia materiały dowodowe, m.in. polecenie wypłaty za granicę, w żadnym razie nie wskazują, iż wartość importowanego samochodu, tj. [...] wynosi [...] CAD, ponieważ ww. dokument potwierdza tylko przekazanie [...] dolarów amerykańskich (USD), która dotyczy trzech samochodów. Z posiadanych przez organ celny informacji wynika, iż skarżący nabył tylko jeden z tych pojazdów. Sąd I instancji ocenił, że organy celne w niniejszej sprawie zebrały i w całości rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały jego trafnej oceny, stosując zasadę swobodnej oceny dowodów. R. S. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: przepisów postępowania, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002 r. (zwanej dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku i wynik sprawy, albowiem Sąd I instancji nie dokonał w niniejszej sprawie kontroli działań administracji publicznej w sposób prawidłowy, akceptując bezkrytycznie ustalenia organu celnego w zakresie ustalenia wartości celnej spornego samochodu oraz kwoty długu celnego, co miało w zasadzie wyłączny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że ustalenie wartości celnej pojazdu wymaga specjalistycznej wiedzy. Strona postępowania powinna mieć możliwość poddania działań organów celnych ocenie niezawisłego Sądu. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd powinien zwrócić się do podmiotów posiadających wiedzę specjalistyczną w celu dokonania rzeczywistej kontroli działań organów administracji pod kątem ich zgodności z prawem oraz prawdziwości ustaleń faktycznych. Strona podniosła, że organy celne zakwestionowały wartość transakcyjną po około 5 latach od zgłoszenia celnego, a ponadto wartość tę ustalono w oparciu o opinię rzeczoznawcy, który w ogóle samochodu nie badał, odniósł się do pojazdu innej marki oraz nie wziął pod uwagę uszkodzeń samochodu. Ponadto wykonana przez rzeczoznawcę wycena samochodu, przedstawiona przez stronę skarżącą, w ogóle nie została uwzględniona. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, w sytuacji gdy sąd administracyjny nie będzie dopuszczał dowodu z opinii niezależnego biegłego, strona nie będzie miała żadnej możliwości obrony swych praw w postępowaniu. Zdaniem kasatora, postępowanie przed sądem administracyjnym nie może sprowadzać się wyłącznie do oceny czy organ zastosował właściwe podstawy prawne, jeżeli istotą sporu jest określenie wartości celnej danego towaru. Sąd powinien zatem dopuścić wnioskowany przez stronę dowód z opinii biegłego wówczas, gdy strona nie zgadza się z wyceną organu i wskazuje podstawy do tego, by uznać, że dokonana przez organ wycena jest błędna. Niedopuszczenie takiego dowodu powoduje pozbawienie strony możliwości weryfikacji ustaleń poczynionych przez organ oraz uniemożliwia obronę praw i twierdzeń. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. domagał się oddalenia wniesionego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występowała nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a., co sprawiło, że rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów. Z zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika brak możliwości zajmowania się kwestiami, które nie zostały podniesione we wskazanym środku zaskarżenia jako powód krytyki wyroku Sądu I instancji. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego korygowanie, czy też uzupełnianie treści skargi kasacyjnej (zarówno w treści podniesionych zarzutów, jak i w treści uzasadnienia), bądź też stawianie hipotez i domyślanie się, jakie były intencje kasatora towarzyszące wniesieniu danego środka zaskarżenia. Skarga kasacyjna winna być tak sformułowana, aby nie wymagała dokonywania zabiegów interpretacyjnych, a uwagi krytyczne w stosunku do wyroku Sądu I instancji ujmować należy w uporządkowanych, prawidłowo sformułowanych zarzutach. Prawidłowo sformułowany zarzut powinien zaś precyzyjnie wskazywać jaki przepis prawa materialnego lub postępowania został naruszony poprzez wydanie wyroku Sądu I instancji, na czym to naruszenie polegało w danej sprawie na tle treści konkretnego przepisu, ze wskazaniem: – co do przepisu prawa materialnego formy jego naruszenia, – co do przepisu postępowania, dlaczego podnoszone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatrzymując się na przywołaniu podstaw kasacyjnych, należy podnieść, że polega ono na wskazaniu czy kasator zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego czy prawa procesowego, czy też uznaje, że naruszone zostało prawo materialne i procesowe, przy czym oznaczeniu podlega konkretny przepis (numer artykułu, paragrafu ustępu i punktu lub litery). Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest ponadto, zgodnie z wymogiem art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podać, czy naruszenie przejawiło się w błędnej wykładni czy wadliwym zastosowaniu określonych przepisów. Przywołanie podstaw kasacyjnych nie będzie pełne, jeśli kasator nie uzasadni postawionych zarzutów. Należy jednak zgodzić się z tymi poglądami doktryny i orzecznictwa, które traktują brak uzasadnienia zarzutów kasacyjnych umiarkowanie rygorystycznie, uznając iż braki te mogą być podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej jeśli będzie ona pozbawiona uzasadnienia w ogóle lub podane uzasadnienie nie będzie nosiło takiego charakteru (por. B. Gruszczynski op. cit. str. 401, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. akt FSK 208/04, ONSAiWSA 2004, nr 3 poz. 55 ). W rozpoznawanej sprawie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., R. S. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl natomiast § 2 kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei powołany przez skarżącego przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zaś powołany art. 3 § 2 p.p.s.a. określa zakres działania sądów administracyjnych. Wprawdzie przytoczone wyżej i zakwestionowane w skardze kasacyjnej przepisy mają charakter ustrojowy i bezpośrednio nie podpadają pod żadną z dwóch podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., jednak z uwagi na fakt, że w wyniku działania danego organu w oparciu o przepisy prawa ustrojowego mogą powstać, ustać lub przekształcić się stosunki prawne, uprawnionym jest przyjęcie, że zarzuty naruszenia przepisów ustrojowych mogą być, jak uczynił to autor skargi kasacyjnej, powołane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ustosunkowując się do ich zasadności podkreślić należy, że Sąd I instancji nie naruszył żadnego z przytoczonych przepisów, ponieważ skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym wymierzył sprawiedliwość w zakresie kognicji wyznaczonej sądom administracyjnym. Dlatego też zarzut naruszenia omawianych przepisów ustrojowych nie może być uznany za uzasadniony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.