II GZ 52/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 901/10 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów oraz wykreślenie z ewidencji diagnostów postanawia: oddalić zażalenie [...] – dalej: skarżący - w dniu [...] listopada 2011 r. (data nadania k. [...] akt sądowych) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2011 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu od powyższego postanowienia odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że wobec skarżącego nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. [...] nie wykazał w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżący wraz z żoną posiadają stały dochód w łącznej kwocie [...] zł, jak i oszczędności ([...] zł). Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący nie jest osobą pozbawioną środków do życia i posiada on środki pieniężne wielokrotnie przekraczające wysokość ustalonego na kwotę 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej. [...] w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego zmianę poprzez przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd błędnie ustalił, iż w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie powyższe. Trudna sytuacja materialna rodziny skarżącego uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla niego i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma zapewnić możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie są w stanie, zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, uiścić kosztów postępowania sądowego i stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą pomocy państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że udzielenie przez sąd prawa pomocy w sytuacji, w której skarżący wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania - jest obligatoryjne. Z przytoczonych sformułowań ustawowych wynika także, z zastrzeżeniem art. 247 p.p.s.a., że sytuacja materialna wnioskodawcy stanowi jedyną podstawę faktyczną udzielenia prawa pomocy. Z art.§ 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej o jej przyznanie. Dlatego też, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., zarówno w punkcie 1 dotyczącym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jaki i w punkcie 2 odnoszącym się do przyznania tego prawa w zakresie częściowym, używa określenia "...gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść...". Taka konstrukcja tego przepisu nakłada zatem na stronę ubiegającą się o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności oraz takiego uzasadnienia wniosku aby przekonać sąd co do wystąpienia jednej z przesłanek wymienionej w powołanym przepisie, a implikującej możliwość zwolnienia strony od kosztów sądowych w całości bądź w części. Oznacza to również, że nieprzedstawienie przez wnioskodawcę swojej sytuacji majątkowej obejmującej zarówno dochody, ponoszone wydatki jak i inny majątek będący w jego posiadaniu, skutkować będzie brakiem wystarczających danych co do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. To z kolei uniemożliwia dokonanie pełnej oceny czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie WSA posiadał wystarczający materiał do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej skarżącego bowiem dysponował informacjami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ze złożonego przez skarżącego oświadczenia (k. [....] akt sądowych), nie wynika, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w wysokości 100 zł obejmującego uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Skarżący podał, że uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł, żona otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Oceniając powyższe należy zauważyć, że dochód skarżącego oraz jego małżonki jest na tyle wysoki, że może on partycypować w kosztach postępowania sądowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności należy podzielić stanowisko WSA, że w obecnej kondycji finansowej [...] nie można przyjąć, iż nie dysponuje on środkami na pokrycie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na względzie powyższe okoliczności Sąd I instancji trafnie ocenił sytuację materialną skarżącego jako uzasadniającą oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie należy również wskazać, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany był uprzednio przez referendarza sądowego (k. 102 akt sądowych), który w postanowieniu wskazał na przyczyny dla których odmówiono mu przyznania tego prawa, a będących zbieżnymi z argumentacją zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji. Skarżący wnosząc sprzeciw, czyli na etapie przed rozpoznaniem wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, mógł wskazać na okoliczności przemawiające za stwierdzeniem, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie