I OZ 19/11

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 476/10 odmawiające S. H. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówił S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, wskazując, że wybiórcze przedstawienie dokumentów i niejednoznaczne wyjaśnienia powodują, że nie rozwiała ona wątpliwości na temat swojej sytuacji bytowej. Od tego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw, podnosząc, że postanowienie referendarza jest krzywdzące. W tej sytuacji zastosowanie miał art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowiący, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 476/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił S. H. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] r., w przedmiocie zasiłku celowego. W obszernym uzasadnieniu Sąd wskazał, że pomimo dwukrotnie kierowanych wezwań do skarżącej, nie wyjaśniła ona dostatecznie swojej sytuacji finansowej. W szczególności, nie wyjaśniła wątpliwości w kwestii sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę [...] zł, przy czym to ona – jako pełnomocnik swego męża – brała udział w jej sprzedaży. Wątpliwości Sądu wzbudziła też powoływana przez skarżącą okoliczność, iż nie prowadzi ona ze swoim mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Jak zauważył Sąd, z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N. wynika, że skarżąca i jej mąż w roku 2008 i 2009 zostali opodatkowani wspólnie. Ponadto mąż skarżącej zameldowany jest pod tym samym adresem co ona, a ponadto odbiera kierowaną do niej korespondencję. Te okoliczności świadczą – zdaniem Sądu – o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd wskazał, że skarżąca nie przedstawiła także dokumentów dotyczących wydatków poniesionych na leczenie męża. W ocenie Sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby nawet w sytuacji, gdy mąż nie gromadził dokumentacji medycznej z prowadzonego leczenia, uzyskał do niej dostęp. Sąd podkreślił przy tym, że podnoszona przez skarżącą okoliczność przyznania jej prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może skutkować, niejako automatycznie, podjęciem podobnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Na marginesie Sąd dodał, że w sprawach, w których przyznano skarżącej prawo pomocy nieznany był jeszcze fakt sprzedaży nieruchomości w K. Tym samym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek uprawniających do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Od tego postanowienia S. H. złożyła zażalenie wskazując, ze nie zgadza się ona ze stanem faktycznym w niniejszej sprawie. Raz jeszcze wskazała na chorobę męża i "ubóstwo w rodzinie". Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: na wstępie swych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że w niniejszej sprawie na podstawie art. 239 pkt 1 lit a 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca jest zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych (jej skarga dotyczy kwestii pomocy społecznej). Instytucja "prawa pomocy" ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów, przy czym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Natomiast z punktu widzenia przepisu art. 245 § 1 w związku z art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki wnioskodawcy i jego rodziny, ale również stan majątkowy. W niniejszej sprawie zauważyć należy, że skarżąca była dwukrotnie wzywana do przedłożenia stosownych dokumentów, jednakże nie wykonała ona wezwania Sądu w sposób wyczerpujący, w szczególności nie wyjaśniła kwestii sprzedaży nieruchomości w K. za kwotę [...] zł. Uznać natomiast należy, że kwota ta jest na tyle duża, że w zasadniczy sposób zmienia sytuację materialną męża skarżącej. W tej zatem sytuacji niezbędne jest wyjaśnienie, co się stało z tymi pieniędzmi. W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 grudnia 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Nie ma przy tym także znaczenia, że w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącej przyznano jej prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony. Wniosek taki można złożyć na każdym etapie postępowania. Podkreślić przy tym należy, że do spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie zalicza się faktu bycia bezrobotnym, czy też korzystania z pomocy socjalnej. Naczelny Sąd Administracyjny na koniec swych rozważań pragnie zaznaczyć, że niniejsze postanowienie nie ogranicza prawa skarżącej do sądu, gdyż złożona (i sporządzona) przez nią skarga zostanie rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji po wyznaczeniu stosownego terminu, o czym skarżąca zostanie zawiadomiona. Obecność adwokata, o którego wyznaczenie wnosiła skarżąca, nie jest bowiem wymagana na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji. Dopiero na etapie ewentualnego sporządzania skargi kasacyjnej przewidziany jest tak zwany przymus adwokacki, o czym stanowi art. 175 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.