II SA/Kr 1100/10
WyrokWSA w Krakowie2010-11-23
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Mirosław Bator, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na podstawie art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest zgodna z prawem, gdy wartość nieruchomości wzrosła tylko w części nieruchomości w związku z uchwaleniem nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłata planistyczna może być ustalona tylko w odniesieniu do części nieruchomości, której wartość wzrosła na skutek zmiany przeznaczenia terenu w nowym planie miejscowym w stosunku do planu, który utracił moc. Wzrost wartości nieruchomości musi być faktycznie wykazany i uwzględniony w operacie szacunkowym. Organ II instancji prawidłowo uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego i skorygował błędy organu I instancji, w tym dotyczące naliczania odsetek.Stan faktyczny
M.S. sprzedała nieruchomość gruntową składającą się z kilku działek położonych w gminie Michałowice. Wójt Gminy ustalił jednorazową opłatę planistyczną w wysokości 2.106,24 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał, że wzrost wartości dotyczył tylko części nieruchomości, której przeznaczenie zmieniło się z rolnego na tereny zabudowy i usług. M.S. zaskarżyła decyzję, podnosząc m.in. sprzeczność z Konstytucją i błędy proceduralne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę M.S. i utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. ustalającą jednorazową opłatę planistyczną w wysokości 2.106,24 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Mirosław Bator / spr. / Jacek Bursa Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 lipca 2010 r. nr [....] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości skargę oddala
Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...] Wójt Gminy ustalił jednorazową opłatę dla M.S. jako zbywcy nieruchomości gruntowej położonej w obrębie [...], gmina M. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 1 o pow. 0,0158, nr 2 o pow. 0,2871 ha oraz udział wynoszący 3/24 części w działkach nr 3 o pow. 0,0691 ha, nr 4 o pow. 0,0005 ha w wysokości 2.106,24 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ orzekł, że określoną wyżej opłatę należy wpłacić jednorazowo na konto Urzędu Gminy w terminie 14-tu dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji orzekającej o wysokości opłaty, z zastrzeżeniem naliczenia odsetek ustawowych w przypadku opóźnień lub zwłoki w zapłacie. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1, 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 póz. 717 ze zm.), uchwały Nr XLVI/383/2006 Rady Gminy Michałowice 1 uchwały Nr XLVI/385/2006 Rady Gminy Michałowice z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie uchwalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Michałowice, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. Nr 98 póz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że M.S. w dniu 27 maja 2009 r., umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego dokonała przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Nr XX/60/1991 Rady Gminy Michałowice z dnia 3 października 1991 r. nieruchomość ta miała zróżnicowane przeznaczenie. Działka nr 4 posiadała przeznaczenie "teren przeznaczony pod zabudowę zagrodową, mieszkaniową, jednorodzinną z dopuszczeniem usług o uciążliwości nie przekraczającej granic lokalizacji" oznaczony na MPZP Gminy symbolem "[...]", działka nr 3 posiadała przeznaczenie w pasie ok. 120 m "teren przeznaczony pod zabudowę zagrodową, mieszkaniową, jednorodzinną z
dopuszczeniem usług o uciążliwości nie przekraczającej granic lokalizacji" oznaczony na MPZP Gminy symbolem [...]", w pozostałym pasie "teren upraw polowych" oznaczony na MPZP Gminy symbolem "[...]", z kolei działki nr 1 i nr 2 posiadały przeznaczenie "teren upraw polowych" oznaczony w miejscowym planie symbolem "[...]". Plan ten na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stracił ważność 31 grudnia 2003 r. W okresie od 1 stycznia 2004 r. do 1 września 2006 r. działki nr 4, 3 , 1 i 2 nie były objęte żadnym planem ani też nie wydano co do nich żadnej decyzji ustalającej warunki zabudowy lub decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego. Na podstawie analizy materiału dowodowego stwierdzono, że nieruchomość, dla której ustalono opłatę, przed wejściem w życie obowiązującego obecnie planu miejscowego, tj. w planie, który utracił ważność 31 grudnia 2003 r. była w części o powierzchni 311 m2 położoną w terenach zabudowy i mogła być objęta decyzją o warunkach zabudowy, co stanowiło o możliwości jej faktycznego wykorzystania. Na dzień wejścia w życie obecnego planu miejscowego, przedmiotowe działki nie były zabudowane trwałymi obiektami budowlanymi i budynkami. Organ wskazał, że zgodnie z uchwałą XLVI/3 83/2006 Rady Gminy Michałowice z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Michałowice działka nr 4 posiada przeznaczenie teren dróg publicznych o symbolu [...]; działka nr 3 posiada przeznaczenie częściowo zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wraz z obiektami usługowymi jako teren oznaczony symbolem [...], częściowo jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną jako teren oznaczony symbolem [...], częściowo leży w terenie dróg wewnętrznych o symbolu [...], a częściowo położona jest w terenie zabudowy usługowej oznaczonej symbolem [...] Zgodnie z uchwałą XLVI/385/2006 Rady Gminy Michałowice z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Michałowice (dla obszaru III) działka nr 3 posiada w części przeznaczenie "teren zabudowy usługowej"" oznaczony symbolem [...], częściowo stanowi teren dróg wewnętrznych o symbolu [...]; działka nr 1 położona jest w części w terenie dróg wewnętrznych o symbolu [...], a częściowo posiada przeznaczenie "teren zabudowy usługowej"' oznaczony symbolem [...]; działka nr 2 posiada przeznaczenie "teren zabudowy usługowej" oznaczony symbolem [...]. Wejście w życie miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego i będąca następstwem tego zmiana przeznaczenia terenu miały wpływ na wzrost wartości nieruchomości oznaczonej jako działki 1, 2 i 3, natomiast wartość działki nr 4 nie uległa zmianie. Zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym na zlecenie Wójta Gminy różnica pomiędzy wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu nowego planu zagospodarowania przestrzennego, a jej wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego przed wejściem w życie tego planu odpowiada kwocie w wysokości 30.078,00 złotych tj. 200,00 złotych dla udziału wynoszącego 3/24 części w działce nr 3 w tym 26,00 złotych dla obszaru oznaczonego symbolem "[...]", 14,00 zł dla obszaru oznaczonego symbolem "[...]" oraz 160,00 zł dla obszaru oznaczonego symbolem [...]] oraz 29.878,00 złotych dla działek nr 1 i 2 . Stosownie do § 42 uchwały Nr XLVI/383/2006 i § 30 uchwały Nr XLVI/385/2006 Rady Gminy Michałowice z dnia 31.05.2006 r. procentowa stawka wzrostu wartości nieruchomości została ustalona w wysokości 10 % różnicy wartości nieruchomości przed i po wejściu w życie planu dla obszaru o symbolu I.I.MN.22 oraz w wysokości 7% różnicy wartości nieruchomości przed i po wejściu w życie planu dla obszaru o symbolu KDW, 1.1.U.05, III.l.U.05, III.l.U.02, III.l.U.03. Z wyliczenia zaś iloczynu stawki i powyższej różnicy ustalono opłatę w wysokości 2.106,24 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji, złożyła M.S. zarzucając naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego zastosowanie mimo, iż jest on sprzeczny z art. 2 i 32 Konstytucji RP, art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez obciążenie opłatą odwołującej się mimo tego, że w wyniku niewielkich zmian planu, wartość nieruchomości faktycznie nie wzrosła, lecz zmalała, art. 6 k.p.a. poprzez wybiórcze traktowanie przez organ l instancji przepisów prawa, art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia całości stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, art. 11 k.p.a. poprzez braki i błędy w treści uzasadnienia decyzji, skutkujące trudnością w merytorycznej z nią polemice, art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego. Skarżąca wskazała, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
pomimo stwierdzenia jego sprzeczności z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2010 r. Skarżąca uznała, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie z uwagi na tożsamość stanu faktycznego i prawnego w tej sprawie z tym, na podstawie którego zapadł wspomniany wyrok. Skarżąca stwierdziła, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem art. 36 ust. 4 ustawy, bowiem zmiana wartości nieruchomości powinna być wyliczana wedle zasad rynkowych i możliwości faktycznego zbycia nieruchomości za podaną wartość, a nie czysto teoretycznych księgowych rozważań. Skarżąca wskazała również na naruszenie przez organ l instancji przepisów postępowania poprzez wydanie decyzji sprzecznej z Konstytucją, niewyjaśnienie całości stanu faktycznego sprawy, bezpodstawne uznanie ustalonej opłaty za udowodnioną i brak wyjaśnienia w decyzji przesłanek, którymi kierował się organ wydając kwestionowaną decyzję.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta z dnia [...] lutego 2010 r. i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że ustaliło jednorazową opłatę planistyczną, płatną jednorazowo na rachunek bankowy Urzędu Gminy [...] dla M.S. w wysokości 2.106,24 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą planu zagospodarowania przestrzennego. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1, 3, 4, 6 i 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), art. 149 - 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, póz. 2603 ze zm.), § 4 i § 50 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, póz. 2109 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że Kolegium doszło do przekonania, że przedmiotowa decyzja została oparta na prawidłowo zrealizowanych przesłankach zawartych w art. 36 i art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na prawidłowo sporządzonym dowodzie, którym jest elaborat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego, jak też jest zgodna z zasadami zawartymi
w przepisach procesowych, a uzasadnienie jako szczegółowe i odpowiada regułom jego sporządzenia zawartym w przepisie art. 107 ust. 3 k.p.a. Organ wskazał, że wyceniając nieruchomość przed wejściem w życie aktualnych planów miejscowych, rzeczoznawca ustalił w oparciu o opinię urbanistyczną dotyczącą przeznaczenia terenu z dnia 9 lipca 2009 r., że w nieobowiązującym już planie zagospodarowania przestrzennego, wygasłym 31 grudnia 2003 r. przedmiotowa nieruchomość miała niejednorodne przeznaczenie. Jednocześnie z opisu tej nieruchomości zawartego w operacie szacunkowym wynika, że część tej nieruchomości o pow. 311 m2 położona w terenie zabudowy wg. nieobowiązującego planu miejscowego mogła być objęta decyzją o warunkach zabudowy, co stanowiło o możliwości jej faktycznego wykorzystania i co znalazło odzwierciedlenie w cenach transakcyjnych na rynku nieruchomości. W związku z tym, jakkolwiek ta część nieruchomości obejmująca działki nr 4 działka nr 3 była wyceniana zgodnie z przepisem prawa, w tym § 50 ust. 3 rozporządzenia z dnia 21.09.2001 r. w sprawie wyceny nieruchomości oraz sporządzania operatu szacunkowego, to jednak rzeczoznawca traktował ją jako grunt możliwy do zabudowy i stosował do wyceny stawkę za 1 m2 tego gruntu taką samą, jaką stosował przy wycenie tej nieruchomości już po wejściu w życie nowego planu zagospodarowania przestrzennego, czyli do obu wycen zastosował stawkę za l m2 w wysokości 33,28 zł. Natomiast pozostała część nieruchomość, tj. działek nr 4 i 3 o/pow. 385 m2 oraz działek nr 1 i 2 o pow. 3029 m2, która w poprzednim planie była przeznaczona pod uprawy polowe i która w rejestrze gruntów miała takie oznaczenie, została wyceniona przez rzeczoznawcę wg faktycznego sposobu wykorzystania tej nieruchomości (czyli w czasie, gdy plan nie obowiązywał) jako grunt rolny. Wartość nieruchomości o takim przeznaczeniu wyniosła 291.144,82 zł/ha - dla działek nr 4 i 3 i 322.660,50 zł/na dla działek nr 1 i 2 W tej sytuacji, mając na uwadze dokonane wyliczenia stwierdzić należy, iż rzeczoznawca przyjął, iż de facto wzrostowi uległa tylko wartość tej części nieruchomości, która w starym planie, jak i w czasie, gdy plan nie obowiązywał, miała i mogła mieć tylko przeznaczenie rolne. Odnosi się to do więc do powierzchni 3414 m2. Organ stwierdził również, że wycena przedmiotowej nieruchomości, pomimo tego, iż sporządzona została przed datą uzyskania mocy wiążącej przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt P 58/08 jest zgodna z wyrażonym w późniejszym wyroku Trybunału Konstytucyjnego poglądem w zakresie kwestii pojmowania "faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości". W efekcie
w decyzji organu l instancji wykazano, że po wejściu w życie nowych planów zagospodarowania przestrzennego, wzrost wartości wykazała tylko część przedmiotowej nieruchomości, która pod rządami starego planu, była przeznaczoną pod uprawy rolne, zaś w nowych planach zyskała przeznaczenie pod budownictwo mieszkaniowe i usługowe oraz drogi. Zdaniem Kolegium błędne natomiast było podanie w przedmiotowej decyzji terminu wpłaty opłaty oraz ujęcie zastrzeżenia, że w przypadku nie opłacenia jej w terminie, będą naliczane odsetki ustawowe. W systemie prawa polskiego nie istnieje ogólny obowiązek zapłaty odsetek w każdym przypadku istnienia zobowiązania pieniężnego. Zgodnie z art. 359 § 1 k.c. odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Jeżeli obowiązek płacenia odsetek nie wynika z czynności prawnej, należą się one wierzycielowi wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawy. Obowiązek zapłaty odsetek może także wynikać z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. W takim wypadku podstawą prawną tego obowiązku powinien być zawsze szczególny przepis, który upoważnia te organy do przyznania oraz oznaczenia wysokości odsetek. Z uwagi na wyłączenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w sprawach dotyczących renty planistycznej, nie może stanowić podstawy prawnej do naliczania odsetek za zwłokę przepis art. 53 § 1 tej ustawy. Także przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierają podstawy prawnej do naliczania ustawowych odsetek w przypadku uiszczenia opłaty planistycznej po wyznaczonym przez organ terminie.
Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła M.S. zarzucając naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego zastosowanie mimo, że jest on sprzeczny z art. 2 i 32 Konstytucji RP, jak też przepisu art. 36 ust. 4 tej ustawy poprzez obciążenie opłatą skarżącej mimo tego, że w wyniku niewielkich zmian planu wartość nieruchomości faktycznie nie wzrosła, lecz zmalała. Skarżąca wskazała też na naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego, tj. przepisu art. 6 k.p.a. poprzez wybiórcze traktowanie przez organ l instancji przepisów prawa, przepisu art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia całości stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, przepisu art. 11 k.p.a.
poprzez braki i błędy w treści uzasadnienia decyzji skutkujące trudnością w merytorycznej z nią polemice, przepisu art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 36 ust 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym
gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. W myśl z kolei ust. 1 art. 37 powołanej ustawy wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4, ustala się na dzień jej sprzedaży. Obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Zgodnie § 3 art. 37 roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 3, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.
Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja dotyczy ustalenia dla skarżącej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1 o pow. 0,0158, nr 2 o pow. 0,2871 ha oraz udział wynoszący 3/24 części w działkach nr 3 o pow. 0,0691 ha, nr 4 o pow. 0,0005 ha na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwałą Rady Gminy Michałowice z dnia 31 maja 2006 r. XLVI/3 83/2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Michałowice gdzie działka nr 4 posiada przeznaczenie teren dróg publicznych o symbolu [...]; działka nr 3 posiada przeznaczenie częściowo zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wraz z obiektami usługowymi jako teren oznaczony symbolem [...], częściowo jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną jako teren oznaczony symbolem [...], częściowo leży w terenie dróg wewnętrznych o symbolu [...], a częściowo położona jest w terenie zabudowy usługowej oznaczonej symbolem [...]. oraz uchwałą Rady Gminy Michałowice z dnia 31 maja 2006 .XLVI/385/2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Michałowice (dla obszaru III) gdzie działka nr 3 posiada w części przeznaczenie "teren zabudowy usługowej"" oznaczony symbolem [....], częściowo stanowi teren dróg wewnętrznych o symbolu [...]; działka nr 1 położona jest w części w terenie dróg wewnętrznych o symbolu [...], a częściowo posiada przeznaczenie "teren zabudowy usługowej1" oznaczony symbolem [...] działka nr 2 posiada przeznaczenie "teren zabudowy usługowej" oznaczony symbolem [....].
Przedmiotowa nieruchomość została przez skarżącą zbyta aktem notarialnym z dnia 27 maja 2009 r., a zatem po wejściu w życie planu miejscowego i równocześnie przed upływem 5 lat od dnia w którym stał się obowiązujący. Został zatem spełniony warunek o którym mowa w art. 36 ust. 3. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszym postępowaniu jest zatem weryfikacja pod względem legalności stanowiska organów administracji, iż wartość tej nieruchomości wzrosła w związku z uchwalenie planów zagospodarowania przestrzennego o których mowa wyżej, co uzasadniało naliczenie opłaty planistycznej.
Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie ma zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt P 58/08. gdyż jak twierdzi, stan faktyczny i prawny tych spraw jest tożsamy. W wyroku tym Trybunał orzekł iż, art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził, że brak aktywności gminy w uchwalaniu lub zmianie planu przy jednoczesnym pobraniu opłaty, w sytuacji gdy nowo uchwalony plan nie zmienił w istocie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania w stosunku do poprzednio obowiązującego, wygasłego planu, prowadzi do zróżnicowania, które nie jest w żaden sposób uzasadnione. Trybunał wskazał, że "sytuacja właścicieli nieruchomości położonych tam, gdzie na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nowe plany miejscowe uchwalono po wygaśnięciu starych, różni się od sytuacji innych właścicieli nieruchomości położonych tam, gdzie, zgodnie z ustawą, nowe plany zastąpiły stare w trakcie ich obowiązywania. Dochodzi tu do zróżnicowania sytuacji właścicieli nieruchomości pod względem zaistnienia związku między uchwaleniem planu a wzrostem wartości zbywanej nieruchomości i w efekcie pobraniem przez gminę opłaty. Celem, który można uznać za właściwy, przewidywany przez ustawodawcę, jest powiązanie uchwalenia miejscowego planu ze wzrostem wartości nieruchomości. Uzasadnione wtedy jest osiągniecie korzyści zarówno przez sprzedającego, jak i przez gminę, która do wzrostu wartości się przyczyniła. Brak aktywności gminy w uchwalaniu lub zmianie miejscowego planu,
przy jednoczesnym pobraniu opłaty w sytuacji, gdy nowo uchwalony plan nie zmienił w istocie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania w stosunku do poprzednio obowiązującego, wygasłego planu, prowadzi do zróżnicowania, które nie jest w żaden sposób uzasadnione." Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji, ma walor powszechnie obowiązujący
Z treści przytoczonego wyroku i jego uzasadnienia, wynika iż niezgodna z konstytucją jest taka interpretacja przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która dopuszcza ustalenie opłaty planistycznej w stosunku do zbytej nieruchomości, która w poprzednio obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego wygasłym z mocy prawa, miała takie same przeznaczenie jak przeznaczenie określone w obowiązującym planie miejscowym, uchwalonym w okresie nie wcześniejszym niż pięć lat przez zbyciem tej nieruchomości. Nie narusza zasad o których mowa wyżej, ustalenie opłaty planistycznej w stosunku do zbytej nieruchomości której wartość wzrosłą na skutek określenia innego jej przeznaczenia w planie aktualnie obowiązującym, w stosunku do planu który utracił moc z końcem 31 grudnia 2003 r. jeżeli nawet zmiana (inny rodzaj przeznaczenia) nie dotyczyła całej nieruchomości a jej części - o ile okoliczność ta (wzrost wartości tylko w części nieruchomości) będzie przez organ uwzględniona.
Poddając kontroli decyzję administracyjną ustalającą opłatę dodatkową, w sytuacji, kiedy organ wskazuje iż pomimo, że - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - ustalił wzrost wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednocześnie stosował się do wytycznych wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyżej wyroku, obowiązkiem sądu jest analiza całości materiału dowodowego - w szczególności operatu szacunkowego który wzrost ten określa.
Według ustaleń organów, które przez skarżącą nie były kwestionowane, przedmiotowa nieruchomość w planie który utracił moc z końcem 31 grudnia 2003 r. tylko częściowo miała przeznaczenie zbliżone do przeznaczenia określonego w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego uchwalonych 31 maja 2006 r. Mianowicie nieruchomość składająca się z działek 4 i 11 w której to
nieruchomości skarżąca miała udział we współwłasności a która obecnie ma przeznaczenie: teren dróg publicznych, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wraz z obiektami usługowymi, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz dróg wewnętrznych, w planie miejscowym utracił moc z końcem 31 grudnia 2003 r. tylko częściowo miała przeznaczenie zabudowy jednorodzinnej tj. w części powierzchni 311 m2. W pozostałej części (385 m2) był to tren rolny. Z kolei nieruchomość składająca się z działek 1 i 2 , która w obecnie obowiązującym planie leży w terenie dróg wewnętrznych i zabudowy usługowej, w poprzednio obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego w całości położona byłą w terenach rolnych.
W operacie szacunkowym rzeczoznawca okoliczność tą uwzględnił a wartość nieruchomości składającej się z działek 4 i 3 w części w której w poprzednio obowiązującym planie miała ona przeznaczenie pod zabudowę, ustalił w identycznej wielkości jak wartość jaka ustalił dla nieruchomości po uchwaleniu planów zagospodarowania przestrzennego wprowadzonych uchwałami z 31 maja 2006 r. Wzrost wartości nieruchomości według operatu dotyczyła jedynie części nieruchomości - a mianowicie tych, które w planach poprzednio obowiązującym miały przeznaczenie rolnicze a na skutek uchwalenia planu nowego zmieniły swoje przeznaczenie na tereny dróg publicznych, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wraz z obiektami usługowymi, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz dróg wewnętrznych. W sprawie zostały wykonane dwa operaty szacunkowe odrębnie dla nieruchomości w skład której wchodziły działki 4 i 3 i odrębnie dla nieruchomości 1 i 2 . W operacie dla działek 4 i 3 rzeczoznawca cenę 1m2 dla tej nieruchomości po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustalił na 33,28 zł. Identyczna wartość tj. 33.28 zł za m2 rzeczoznawca przyjął dla części nieruchomości o powierzchni 311 m2 (ti. części położonej w terenach gdzie zgodnie z poprzednio obowiązującym planem miejscowym można ja było wykorzystać jako obszar zabudowy) przy określeniu wartości rynkowej tej nieruchomości przed uchwaleniem planu obecnie obowiązującego (str. [...] operatu). Globalny wzrost wartości tej nieruchomości z uwzględnieniem wielkości udziału przysługującego skarżącej w wielkości 200 zł. związany był wyłącznie ze wzrostem wartości pozostałej części nieruchomości która w poprzednio obowiązującym planie miejscowym miała przeznaczenie rolne, a
obecnie jest położona w terenie dróg publicznych, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wraz z obiektami usługowymi, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz dróg wewnętrznych. Drugi operat szacunkowy, dotyczący działek 1 i 2 i wskazujący na wzrost wartości tej nieruchomości na skutek uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego z 2006 r. o kwotę 29 878 zł. przyjął faktyczny sposób wykorzystania tej nieruchomości z okresu przed uchwaleniem planu ale, jak mowa o tym wyżej, nieruchomość ta w planie poprzednio obowiązującym w całości miała przeznaczenie rolne (upraw polowych) i w stosunku do niej nie ma zastosowania zasada wyrażona przez Trybunał Konstytucyjny w przytaczanym wyżej wyroku.
Konkludując, stwierdzić należy, iż ma rację organ II instancji, podnosząc, iż pomimo że decyzja organu I instancji wyrzeczona została przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 9 lutego 2010 r., decyzja ta a w zasadzie (z uwagi na jej uchylenie przez organ odwoławczy i wobec orzeczenia reformacyjnego organu II instancji) ustalenia jakie organ ten dokonał, niejako wyprzedzając orzeczenie Trybunału, spełniały kryteria by decyzję organu II instancji na tych ustaleniach opartą, uznać jako nie naruszającą zasad o których w wyroku Trybunału Konstytucyjnego mowa. Wartość nieruchomości w części, w której w poprzednio obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego który utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. mogła być wykorzystana pod zabudowę jest bowiem określona w identycznej wielkości jak po uchwaleniu planu miejscowego obowiązującego obecnie a zatem organ w stosunku do tej części nieruchomości nie przyjął wzrostu wartości. Wzrost ten dotyczył pozostałej części nieruchomości która w planie obowiązującym do 31 grudnia 2003 r. miała przeznaczenie odmienne (rolne) niż planie uchwalonym w dniu 31 maja 2006 r. Organ II instancji prawidłowo skorygował także wadliwość decyzji organu I instancji w zakresie obowiązku uiszczania odsetek za opóźnienie z zapłatą opłaty.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło