II SA/Rz 982/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) po rozpatrzeniu odwołania J. Z. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z tytułu klęski żywiołowej. W podstawie prawnej organ powołał art. 2, art. 3, art. 40, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) - zwana dalej w skrócie u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). zwana dalej w skrócie k.p.a. W odwołaniu skarżąca podała, że 6 czerwca 2010 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie strat powstałych w wyniku powodzi. Zalany był budynek mieszkalny, w którym mieszka syn, który wraz z rodziną przebywa poza granicami kraju. Komisja, która oglądała budynek stwierdziła, że powstały straty i pomoc się należy. Dodała, że nie jest w stanie usunąć skutków powodzi i zniszczeń we własnym zakresie. SKO na podstawie materiału dowodowego stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu organ na podstawie wywiadu środowiskowego podał, że w wyniku ulewnego deszczu w miesiącu czerwcu 201 Or. został zalany dom jednorodzinny przy ul. [...]A w J., będący własnością J. Z., w którym przed wyjazdem za granicę zamieszkiwał jej syn z rodziną. Aktualnie syn z rodzina zamieszkuje za granicą i przyjeżdża do kraju tylko na wakacje. Pomoc w postaci zasiłku celowego jest przewidziana dla rodzin i osób, które poniosły straty w mieszkaniu, jego wyposażeniu, o ile było w nim prowadzone gospodarstwo domowe, a budynek przy ul. [...]A nie był zamieszkiwany. W budynku tym nie mieszka wnioskodawczyni, gdyż swoje potrzeby mieszkaniowe realizuje w budynku przy ul. [...] nr [...]. Organ wskazał, że pomoc Państwa dla osób i rodzin dotkniętych skutkami powodzią jest realizowana z wykorzystaniem instrumentów w niej przewidzianych i zasad wyrażonych w art. 2 ust. 1 u.p.s., a udzielone wsparcie ma charakter pomocowy, a nie odszkodowawczy i może być udzielona przy spełnieniu określonych okoliczności. SKO uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wykazał, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania pomocy finansowej skoro osoby w imieniu, których wniosek złożyła, jak i ona sama nie zaspokajały potrzeb mieszkaniowych w zalanym budynku. Powstanie szkody nie jest wyznacznikiem przyznania pomocy finansowej. Pomoc dla osób i rodzin dotkniętych powodzią może być również realizowana na podstawie ustawy z dnia 24 czerwca 2010r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 201 Or. (Dz. U. nr 123, poz. 835). W skardze do Sądu skarżąca J. Z. stwierdziła, że decyzja jest krzywdząca. Opisała skutki zalania dwóch budynków mieszkalnych w wyniku powodzi, co spowodowało, że syn wraz z rodziną wyprowadził się z budynku z uwagi na konieczność przeprowadzenia remontu. Skarżąca zaznaczyła, że sama podjęła decyzję o remoncie mając na względzie nadchodząca zimę i otrzymała na ten cel kredyt, gdyż nie otrzymała pieniędzy samorządowych. Obydwoje z mężem są emerytami, a otrzymywane emerytury wystarczają na skromną egzystencję, dlatego trudno będzie spłacić kredyt. Końcowo zwróciła się o przyznanie środków finansowych na pokrycie start i przywrócenie budynku do stanu sprzed powodzi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i udzielonej odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ - zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania J. Z. utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z tytułu klęski żywiołowej. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki do niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i interes strony. Przepis ten formułuje zasadę kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa przez podmioty i uczestników postępowania. Z powyższego wynika, iż organ odwoławczy w pierwszej kolejności winien zbadać odwołanie pod względem formalnym, sprawdzić m.in. czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. - tj. w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Z akt administracyjnych wynika, iż decyzja Burmistrza Miasta z dnia [...] lipca 2010r., została doręczona J. Z. w dniu 12 lipca 2010 r. (dowód doręczenia w aktach administracyjnych sprawy - k. 11). Pod uzasadnieniem decyzji zamieszczone zostało prawidłowe pouczenie o sposobie i trybie odwołania, które odpowiada treści art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. Odwołanie J. Z., od ww. decyzji, datowane na dzień 10 sierpnia 2010 r. zostało doręczone do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 10 sierpnia 2010 r. (prezentata organu na odwołaniu - k. 8). Z uwagi na brak w aktach sprawy koperty lub stosownej adnotacji na piśmie, że odwołanie złożone zostało osobiście, tut. Sąd pismem z dnia 22 października 2010 r. zwrócił się do organu o nadesłanie informacji o sposobie złożenia ww. odwołania. Z informacji uzyskanej od organu, w tym z oświadczenia złożonego przez pracownika Kancelarii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, iż J. Z. w dniu [...] sierpnia 2010 r. osobiście złożyła odwołanie w kancelarii ww. Ośrodka. Wskazany w art. 129 § 2 k.p.a., ustawowy 14-dniowy termin do wniesienia odwołania dla J. Z. upłynął z dniem 26 lipca 2010 r. Z zestawienia daty doręczenia decyzji organu I instancji oraz daty sporządzenia i wpływu odwołania do organu wynika, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W świetle takiego ustalenia, postępowanie wstępne organu odwoławczego związane z wniesieniem przez J. Z. odwołania winno zakończyć się wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. Decyzja bowiem organu I instancji, po bezskutecznym upływie terminu określonego art. 129 § 2 k.p.a. stała się ostateczna i nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego. J. Z. w odwołaniu nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie wniesione z uchybieniem terminu naruszył zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.). Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie poglądem merytoryczne rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. IB. Adamiak J. Borkowski Postępowanie administracyjne str. 576, a także uchwała NSA z dnia 12.10.1998 r. OPS 11/98 ONSA1999/1/4/. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji. Na marginesie Sąd zaznacza, iż stosownie do treści art. 14 u.p.s. w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wobec braku odmiennych uregulowań, w przedmiotowej sprawie zastosowanie miał przepis art. 129 § 2 k.p.a. (dotyczący termiu do wniesienia odwołania). Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, w formie zasiłku celowgo z tytułu klęski żywiołowj. Wskazać wypada, że także ustawa z dnia 24.06.2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r., nie przewiduje innych uregulowań dotyczących terminu do wniesienia odwołania. W art. 4 cyt. ustawy wskazno jedynie, iż organy administracji publicznej są obowiązane załatwiać sprawy związane z usuwaniem skutków powodzi w pierwszej kolejności i bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (ust. 1). W przypadku niedotrzymania terminu, o którym mowa w ust. 1, stronie służy skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Przepisu art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) nie stosuje się (ust. 2). Wyżej zacytowany przepis nie odnosi się jednakże do terminu, w jakim stronie służy prawo do wniesienia odwłania do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Wystąpienie podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, której wydanie w ustalonym stanie faktycznym było niedopuszczalne z podanych wyżej przyczyn oznacza, że Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji organu drugiej instancji. Z uwagi na negatywny charakter zaskarżonej decyzji, która nie przyznaje żadnych praw i obowiązków Sąd odstąpił od określenia czy i w jakim zakresie decyzja ta nie może być wykonana (art. 152 P.p.s.a.).