II SA/Lu 594/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. S. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, decyzją z dnia ...po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia ... odmawiającą nakazania S. M. w B. przywrócenia poprzedniego stanu wód na działkach nr ... przy ul. C. W uzasadnieniu decyzji podano, że organ I instancji na wniosek J. S. prowadził postępowanie zmierzające do ustalenia, czy podniesienie poziomu gruntu przy wybudowanym przez S. M. budynku mieszkalnym wywarło szkodliwy wpływ na działki sąsiednie (należące do wnioskodawcy), związany ze zmianą stanu wody na gruncie. Po przeprowadzeniu oględzin Burmistrz Miasta B. ustalił, że na działkach nr .... , których właścicielem jest S. M. podniesiono grunt o około 40-50 cm. Wykonano na nim wyżłobienie ze spadkiem w kierunku południowym, którym wody opadowe kierowane są wzdłuż działki J. S. Jednocześnie stwierdzono, że na działce wnioskodawcy nie wystąpiły żadne szkody spowodowane przez wody opadowe, choć nie wykluczono, iż przy intensywnych opadach deszczu może nastąpić przelanie wody na działkę, jednak ze względu na to, że grunt jest porośnięty trawą przelanie nie poczyni szkód. Zdaniem organu, nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a zatem nie ma podstaw do nakazania w trybie ustawy prawo wodne przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Rozpoznając odwołanie J. S., którego zdaniem decyzja organu I instancji narusza prawo – art. 29 ustawy Prawo budowlane, mówiący o szkodliwym wpływie, a nie jednorazowej szkodzie powstałej na skutek zmiany stanu wód na działce – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po odebraniu wyjaśnień od stron – podzieliło ustalenia organu I instancji i utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Bezsporne podniesienie poziomu działek i wybudowanie budynku mieszkalnego musiało wpłynąć na zmianę ukształtowania terenu oraz stosunki wodne na gruncie. Z faktu tego nie wynika by odbyło się to ze szkodą dla działki sąsiedniej, bowiem spływ wody odbywa się zagłębieniem wzdłuż działki. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego dopiero stwierdzenie zaistnienia szkody jako skutku zmiany stosunków wodnych, uprawnia do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom – na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Dodano także, że zgłoszone przez wnioskodawcę w II instancji żądanie wykonania murku oporowego wraz z ogrodzeniem stanowi rozszerzenie wniosku, ale jest ono oparte na identycznym stanie faktycznym i prawnym jak sam wniosek, wobec czego kolegium odstąpiło od wydania orzeczenia w zakresie zgłoszonego w odwołaniu żądania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. S. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasadzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i art. 80 kpa), przez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i nie zebranie w wyczerpujący sposób materiału dowodowego, a w szczególności nie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego i pominięcie ustalenia pierwotnego stanu wód na gruncie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji – Kolegium potwierdziło ustalenie, iż fakt wybudowania budynku mieszkalnego spowodował zmianę stanu wód i kierunku odpływu wody opadowej, lecz odbyło się to bez szkody dla gruntów skarżącego, a w konsekwencji nie zaistniały podstawy do wydania nakazu w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana bez należytego wyjaśnienia sprawy (do czego organa administracyjne zobowiązane były na podstawie art. 7, 77 i 80 kpa), a co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją niewyjaśnienia sprawy jest naruszenie przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania decyzji tj. art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Wskazany przepis m.in. zakazuje właścicielowi gruntu (o ile przepisy ustawy nie stanowi inaczej) zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej – ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzania wód opadowych na te grunty. W ust. 3 przepisu zawarto zapis, iż jeśli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie uprawniony organ może nakazać przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Z ustaleń dokonanych przez organy w niniejszej sprawie wynika, że S. M. zrealizowała na działkach nr ... budynek mieszkalny, co spowodowało zmianę naturalnego spływu wód związanego ze zmianą ukształtowania terenu (podwyższenie działki o około 50 cm) i zmianę kierunku odpływu wody opadowej. Stwierdzone zmiany nie wpłynęły zdaniem organów, szkodliwie na działkę sąsiada – J. S., a wobec tego, że w dniu oględzin dokonanych przez organ I instancji grunt był porośnięty trawą – nawet ewentualne przelewanie wody na sąsiednią działkę nie poczyni żadnych szkód. Brak stwierdzenia na działce należącej do sąsiada szkody spowodowanej przez zmianę stanu wód na działce S. M. – organy obu instancji uznały za podstawę odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działkach nr .... Bezsporne zatem w sprawie jest ustalenie, że właściciel gruntu (S. M.) spowodował budując budynek mieszkalny – zmianę stosunków wodnych na gruncie przez zmianę kierunku odpływu wód opadowych ze swojej działki – w kierunku działki sąsiada. Zaistniała więc niewątpliwie jedna z dwu przesłanek niezbędnych do wydania nakazu o jakim mowa w art. 29 ust. 3 ustawy. Sporna w sprawie pozostaje kwestia drugiej przesłanki tj. uznania czy spowodowana zmiana stanu wody na gruncie – na działkach ...) – szkodliwie wpływa na grunt sąsiedni (działkę skarżącego J. S.). Stwierdzenie przez organy obu instancji, że wnioskodawca nie wykazał by szkoda nastąpiła, a na porośniętym trawą gruncie ewentualne przelewanie się wody nie poczyni żadnych szkód – jest, zdaniem sądu dowolne, a co najmniej przedwczesne. Postępowanie dowodowe ograniczyło się w zasadzie do oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 25 marca 2010 r. , przy czym z czynności tej w aktach (k.14) znajdują się dwa protokoły (w tym jeden nieczytelny i podpisany wyłącznie przez strony, bez wskazania nazwisk osób dokonujących oględzin i ich uprawnień), gdzie stwierdzono m.in., iż przelewanie się wód opadowych może nastąpić przy intensywnych deszczach, a także, że wody opadowe z dachu budynku odprowadzane są rynnami z wylotem skierowanym w stronę działki skarżącego. Zdaniem sądu, należało w sprawie przeprowadzić postępowanie dowodowe w szerszym zakresie, pozwalającym na ustalenie czy dokonana zmiana stanu wody na gruncie wywiera szkodliwy wpływ na działkę skarżącego. Organ błędnie przyjął, iż określenie w art. 29 ust. 3 "zmiany które ... "szkodliwie wpływają" jest równoznaczne ze stwierdzeniem konkretnej szkody dającej się zauważyć np. w trakcie oględzin przeprowadzonych jednorazowo w dniu bez opadów. Przepis ma na celu ochronę właścicieli gruntów przed działaniem innych osób, które powodują zmianę istniejących dotychczas stosunków wodnych. Należało zatem wyjaśnić, czy dokonane przez S. M. zabezpieczenia spływu wód związane ze zmianą istniejących stosunków wodnych w sposób wystarczający chronią działkę wnioskodawcy przed szkodliwym wpływem tych zmian. Tego rodzaju ustalenia mogą być dokonane przez osobę posiadającą specjalnie wiadomości i w tym celu należało dopuścić dowód z opinii biegłego hydrologa, który wypowie się jak dotychczas przebiegał spływ wód, czy dokonana zmiana spływu wód spowodowana przez S. M. na działkach ...i skierowanie wód opadowych w kierunku działki skarżącego wywiera szkodliwy wpływ na tę działkę (przy uwzględnieniu zabezpieczeń zrealizowanych w trakcie budowy budynku mieszkalnego), a w przypadku potwierdzenia takiego wpływu wskazanie możliwości zapobieżenia szkodom. Dopiero po uzupełnieniu postępowania dowodowego możliwe będzie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wydanie decyzji. Uznając zasadność skargi, sąd stwierdza, że decyzje obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – orzeka jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na mocy art. 200 powołanej ustawy.