I SA/Lu 498/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Kręcisz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej powoływana jako ARMiR), działając na podstawie art. 138 § 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K. C. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadniania zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] K. C. złożyła w Powiatowym Biurze ARiMR wniosek o przyznanie płatności na 2008r. i do dnia 7 maja 2008r. złożyła jeszcze dwie zmiany do ww. wniosku. Ponownie zmiana do wniosku złożona została w dniu 29 października 2010r., a w dniu 7 listopada 2010r. korekta wniosku. W ramach wszczętego wnioskiem postępowania administracyjnego wniosek przeszedł kontrolę kompletności oraz kontrolę administracyjną. Ponadto w dniach: 9 stycznia 2009r., 20 i 21 stycznia 2009r. oraz 30 stycznia 2009r. w gospodarstwie wnioskodawczyni przeprowadzona została kontrola na miejscu, z której sporządzony został protokół nr [...] oraz nr [...] . Z dołączonej do protokołu nr [...] notatki służbowej z dnia 23 stycznia 2009r. wynikało, że działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna S) oraz nr [...] (działka rolna Z) znajdują się na terenie ogrodzonym, na który ochrona obiektu uniemożliwiła kontrolującym wstęp. W dniu 26 marca 2009r. Kierownik Biura ARiMR wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowej Agencji Mienia Wojskowego o informację, czy na działce nr [...] (lotnisko) prowadzone jest gospodarstwo rolne lub też jest ona wydzierżawiona w celu prowadzenia działalności rolniczej. W odpowiedzi na to wystąpienie otrzymano odpowiedź, iż powyższa działka w ewidencji gruntów zakwalifikowana jest jako Ti, działka ta nie została wydzierżawiona osobie trzeciej. Mając jednak na uwadze racjonalne gospodarowanie powierzonym mieniem Oddział Terenowy BAMW co roku organizuje przetarg na sprzedaż trawy na pniu. Przetarg został ogłoszony na dzień 24 czerwca 2008r. na terenie lotniska. W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] odmówiono K. C. przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) z sankcjami. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony kwestionował ustalenia faktyczne sprawy i żądał uchylenia decyzji organu I instancji, dołączając dokumenty świadczące - jego zdaniem - o rolniczym użytkowaniu spornych działek przez wnioskodawczynię. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARMiR decyzją z dnia [...] odmówił K. C. przyznania żądanych płatności i zastosował sankcje. W ocenie organu I instancji przeprowadzone postępowanie administracyjne nie dało podstaw do przyjęcia, że strona była w posiadaniu spornych gruntów w dniu 31 maja 2008r. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony ponownie zakwestionował dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem art. 75 § 1 kpa, 77 § 1 kpa oraz art. 78 § 1 kpa. Podnosił, iż mimo braku przeszkód ze strony Dyrektora Agencji Mienia Wojskowego OT nie została przeprowadzona ponowna kontrola na miejscu spornych działek, a pobieżność rozpatrzenia przedłożonych dowodów spowodowała tendencyjną i jednostronną ocenę materiału dowodowego, co doprowadziło do braku ustaleń od kiedy K. C. prowadził działalność rolniczą na terenie lotniska. Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR wskazał na przesłanki materialnoprawne przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, tj. w szczególności art. 7 ust 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm. powoływana dalej jako ustawa). Podkreślił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, a płatność jest przyznawana w oparciu o dane przedmiotowe i podmiotowe podane we wniosku. W zakresie ciężaru dowodu oraz ograniczeń w stosunku do innych postępowań prowadzonych na podstawie przepisów kpa, wskazał na treść art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy, wywodząc, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W dalszej kolejności wywiódł, iż z treści przepisów materialnoprawnych wynika, iż na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że faktycznie posiada wnioskowane grunty i utrzymuje je zgodnie z normami, bez konieczności wykazania tytułu prawnego do tych gruntów. Jednocześnie podniósł, iż ustawodawca na gruncie ustawy posługuje się pojęciem posiadania w znaczeniu cywilistycznym (art. 336 -352 k.c.), zaś poza posiadaniem wymagane jest utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami, co wskazuje wyraźnie na konieczność faktycznego, rzeczywistego posiadania (władania) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek. Odnosząc się do ustaleń faktycznych sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR wskazał, iż ze złożonego przez wnioskodawczynię wniosku na 2008r. oraz poprawek do niego wynikało, iż ubiega się ona o przyznanie Jednolitych Płatności Obszarowych (JPO) do działek rolnych o pow. 224,67 ha, o przyznanie Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) do działek rolnych o pow. 25,84 ha oraz o przyznanie Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) do działek rolnych o pow. 199,19ha. Gospodarstwo rolne wnioskodawczyni wytypowane zostało do kontroli na miejscu w oparciu o przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE Nr L 141 z 30.04.2004r. str. 18 ze zm.), która przeprowadzona została przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w dniach : 9 stycznia, 20 - 21 stycznia 2009r. oraz przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w dniu 30 stycznia 2009r., co dokumentują odnośne protokoły. W treści protokołu Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu kontrola stwierdziła kod GR2 – Producent rolny uniemożliwił przeprowadzenie kontroli. Stosownie do art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu. Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż K. C. nie była na dzień 31 maja 2008r. posiadaczem działki ewidencyjnej nr [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...]. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie organu odwoławczego, niewątpliwie wskazuje, że wykaszanie terenów trawiastych na terenie lotniska K. C. rozpoczęła po 31 maja 2008r., a jej wyjaśnienia z dnia 7 listopada 2008r., z dnia 24 sierpnia 2009 oraz z dnia 26 listopada 2009r. nie są spójne z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie tj. zeznaniami świadków z dnia 26 listopada 2009r. jak i Książki Ruchu Pojazdów oraz wyjaśnieniami Prezesa Zarządu firmy A. T. K. i Dyrektora Oddziału Terenowego BAMW T. S. zawartymi w piśmie z dnia 14 kwietnia 2008r.(k.-257). Odnosząc się do opisanych w pkt. 1,2,4,5 dokumentów załączonych do odwołania (str. 3 uzasadnienia decyzji) organ odwoławczy wskazał, iż nie dotyczą one roku gospodarczego rozpatrywanej sprawy. Jeśli zaś chodzi o zaświadczenie Szefa Ochrony A. W. M. z dnia 3 listopada 2008r. nie wynika z niego dokładny okres użytkowania spornych gruntów, tzn., czy K. C. był użytkownikiem działek na dzień 31 maja 2008r. Dotyczy to także oświadczenia J. S. Oświadczenie A. P. złożone do akt sprawy nie zasługuje na wiarę, bowiem jest sprzeczne z jego zeznaniami złożonymi w dniu 26 listopada 2009r. oraz innymi dowodami zebranymi w sprawie. W tych okolicznościach faktycznych organ odwoławczy wwiódł, iż różnica między powierzchnią deklarowaną do JPO – 244,04 ha, a powierzchnią stwierdzoną – 28,72ha wyniosła 216,04 ha, co stanowi 55,56%, a zatem należało zastosować art. 51 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. W zw. zaś z treścią art. 7 ust 2 ustawy w takiej sytuacji należało odmówić przyznania krajowej uzupełniającej płatności bezpośredniej. Odnosząc się do wniosku strony z dnia 10 marca 2009r. o ponowne przeprowadzenie kontroli działek [...] i [...] organ odwoławczy uznał, iż w świetle ustaleń faktycznych sprawy byłaby ona bezcelowa, ponieważ nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Konkludując, organ odwoławczy wskazał, iż co do istoty sprawy jego ocena jest taka sama jak organu I instancji, w związku z czym orzekł jak na wstępie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik K. C., zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa procesowego tj. art. 7 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz art.77§ 1 kpa polegającym na jednostronnej i tendencyjnej ocenie materiału dowodowego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Podnosił, iż z oświadczeń złożonych przez J. S. i A. P. wynika, iż od K. C. wiedzą, iż w maju 2008r. rozsypywał nawozy sztuczne na przedmiotowych działkach, czyli były one w jego posiadaniu, a oświadczenia te potwierdzone zostały ich zeznaniami w dniu 26 listopada 2009r. Oczekiwanie od świadków, że podadzą daty dzienne wykonywanych przez K. C. czynności jest nieuzasadnione. Ponadto organ wybiórczo ocenił oświadczenie K. C., w którym przedstawił okoliczności otrzymania zgody na posypanie nawozami trawy na działce [...] , a także fakt wjazdu na działkę niestrzeżonym wjazdem od strony S., co nie stoi w sprzeczności z wyciągiem z Książek Ruchu Pojazdów. Skoro organ nie odniósł się do tych okoliczności, to nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego. Błędne ustalenie, że wnioskodawczyni nie była na dzień 31 maja 2008r. posiadaczem spornych działek doprowadziło do stwierdzenia, iż bezcelowe jest przeprowadzenie ponownej ich kontroli. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Stosownie do ust. 2 tego art., rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu, 2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 3) innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Nie był w sprawie kwestionowany fakt nadania skarżącej numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Koniecznym zatem warunkiem uwzględnienia wniosku skarżącej było wykazanie przez nią, że na dzień 31 maja 2008r. posiadała działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004 i że wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Wbrew wywodom skarżącej, bez naruszenia art. 7kpa, art. 77kpa, oraz art. 80 kpa organy administracji zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w niniejszej sprawie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art.107 § 3 kpa. W szczególności wskazano na podstawie jakich dowodów ustalono stan faktyczny sprawy oraz jakim dowodom nie dano wiary i dlaczego, lub też uznano je za nieistotne w sprawie i dlaczego. W szczególności podzielić należy pogląd organów administracji, iż przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu w 2009r. nie mogło mieć wpływu na treść decyzji, zwłaszcza wobec nie podważonych przez skarżącą ustaleń co do faktu dysponowania spornym gruntem przez Biuro Agencji Mienia Wojskowego oraz ogłaszania przez nie przetargów na sprzedaż trawy na pniu ze spornych gruntów, w tym w dniu 24 czerwca 2008r. (k.- 261), treści wzoru umowy sprzedaży tej trawy (k.-262) oraz niespornego faktu, iż K. C. – mąż skarżącej brał udział w tym przetargu i wygrał go. Z prawidłowych ustaleń faktycznych sprawy w sposób bezsporny wynika, iż na dzień 31 maja 2008r. skarżąca nie była w posiadaniu działki ewidencyjnej nr [...] ( działka rolna S) oraz nr [...] ( działka rolna Z). Zważyć bowiem należało, iż posiadaczem rzeczy jest ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jeśli chodzi o charakter władzy nad rzeczą, jako elementu warunkującego istnienie posiadania to, stosownie do art. 336 k.c., na władztwo to składają się dwa elementy: fizyczny (corpus possessionis) oraz psychiczny (animus rem sibi habendi). Element fizyczny, owo władztwo faktyczne jest zjawiskiem polegającym na tym, że dana osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mają prawo czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możliwości korzystania z niej przez czas nieokreślony. Przy czym władzę faktyczną nad rzeczą ma nie tylko ten, kto z niej efektywnie korzysta, ale także ten kto ma tylko możliwość takiego korzystania, choćby nie czynił z niej użytku. Element psychiczny przejawia się w woli wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie ( we własnym imieniu). Na zewnątrz posiadacz zachowuje się tak, że wskazuje to, że uważa się za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo. O tym w zakresie jakiego prawa posiadacz wykonuje władzę nad rzeczą decydują zewnętrzne, widoczne dla otoczenia przejawy tego prawa. W toku postępowania skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wywodziła swoje posiadanie z użytkowania spornych działek ( odwołanie od decyzji k.-301, wyjaśnienia k.- 326) . Stosownie do art. 252 k.c. rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie). Użytkownikowi przysługują dwa uprawnienia, które łącznie tworzą treść tego prawa: prawo używania przedmiotu użytkowania i pobierania z przedmiotu użytkowania pożytków. Używanie rzeczy (usus) obejmuje m.in. jej posiadanie. Pobieranie pożytków rzeczy może polegać na pobieraniu pożytków cywilnych rzeczy, czyli jej płodów i innych odłączonych od niej części składowych, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy. (art. 53 § 1 k.c.). Pobieranie pożytków naturalnych rzeczy to np. pobieranie płodów rolnych z użytkowanego gruntu. Z bezspornych ustaleń faktycznych sprawy wynika, że K. C. nie była w dniu 31 maja 2008r. ani nie miała prawa używania spornych działek rolnych, ani nie miała prawa pobierania pożytków. W sposób nie budzący wątpliwości ustalone bowiem zostało, iż grunty zgłoszone we wniosku stanowiły teren lotniska będący w zarządzie Oddziału Terenowego BAMW, która to jednostka nie zawarła ze skarżącą umowy użytkowania (która ze względu na fakt, iż grunt stanowi własność Skarbu Państwa musiałaby być zawarta po ogłoszeniu przetargu) , ani żadnej innej, dającej jej prawo do władania spornym gruntem. Skarżąca nie miała nawet nieograniczonego dostępu do spornych działek, na co wskazuje fakt, iż nie przeprowadzono kontroli na miejscu ze względu na brak dostępu do nich, a dopiero po uzyskaniu zgody zarządzającego skarżąca wnosiła o ponowne przeprowadzenie kontroli. Skarżąca nie wykonywała wobec spornych gruntów władztwa faktycznego, nie wykonywała określonego prawa dla siebie, o czym świadczy choćby udział w przetargu ogłoszonym przez BAMW na sprzedaż trawy na pniu ze spornych działek. Skarżąca nie traktowała bowiem rosnącej na spornych działkach trawy jako należnych jej pożytków naturalnych rzeczy. Fakt, iż spodziewając się wygrania przetargu, mąż skarżącej zasilał trawę nawozami mineralnymi przed 31 maja 2008r. w świetle wyżej wskazanych cech posiadania nie zmienia oceny, iż nie można skarżącej uznać za posiadacza, o którym mowa w art. 7 ust 1 ustawy. W takiej sytuacji uznanie, iż skarżąca nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, a w związku z tym także określonych w ust. 2 tego art. było uzasadnione, a podnoszone w skardze zarzuty uznać należało za pozbawione podstaw prawnych. W tych okolicznościach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.